نمود ویژگی¬های جریان سیال ذهن در داستان« ماهان»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2013.1022

چکیده

«جریان سیال ذهن» پیش از آنکه تکنیکی در داستان­نویسی مدرن محسوب شود، اصطلاحی روانشناسانه بود که ویلیام جیمز روانشناس امریکایی، در باب چگونگی شکل گیری خاطرات، افکار، رویاها و احساسات درونی انسان به کار برد. بعدها نویسندگانی که بنیان خلق آثار خود را ذهن آدمی قرار دادند و به دنیای درونی و اندیشه­ها و عواطف فردی او روی آوردند، از این اندیشه­ها سود بردند و جریان سیال ذهن را به عنوان شیوه­ای از داستان­نویسی به کار گرفتند. حوزه­هایی که این شیوه از داستان با آن سر و کار دارد به طور کلی: ذهن و واقعیت ذهنی، حالت­ها و نمودهای حیات درونی و خویشتن حقیقی انسان، همچون: افکار، احساسات، تخیلات و رؤیاها را در بر می­گیرد. همچنین زمان حسی (غیر تقویمی) که زمانی درونی و حلقوی است و زبان پیچیده­ای که با زبان معمولی و روزمره تفاوت دارد، از ویژگی­های این شیوه­ی داستان نویسی است. هفت پیکر نظامی گنجوی در قلمرو داستا­ ن پردازی از دیدگاه­های مختلف، تأویل پذیر است و در سر تا سر آن به شرح کامل و اصیل تجربه­های انسانی پرداخته شده و هستی درونی آدمی با تمامی افعال و نمودهای آن مورد توجه قرار گرفته است. چهره­های مختلف و صداهای متنوع یک انسان، تضادهای روحی انسانی که با پناه بردن به نیروهای خلاق درونی بر این تضاد پیروز شده است، پیوند خودآگاه و ناخودآگاه، ذهن و عین، واقعیت و رؤیا، درهم ریزی زمان و... از نمودهای برجسته­ی جریان سیال ذهن در این کتاب است. در این مقالــه کوشش شده است تا با تکیه بر بعضــی از عناصـر «جریان سیال ذهن» و برجسته­سازی آن­ها، به افسانه ی  ماهان در هفت پیکر نظامی پرداخته شود و رویکرد جدیدی از این داستان ارائه شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Characteristics of the Stream of Consciousness in the "Mahan" Story

چکیده [English]

Before it is considered as a technique in the modern fiction, the "stream of consciousness" was a psychological term used by the American psychologist, William James, on how the formation of memories, thoughts, dreams and emotions of humans occur. Later, authors who based their works on human mind paid attention to his inner world of thoughts and personal emotions; using these ideas, they accomplished the stream of consciousness as a form of story writing.                              
The fields of this method generally include human’s mind and mental reality, modes and manifestations of inner life and true Self, such as thoughts, feelings, fantasies and dreams. Also, the sensing time (non-chronological), which is an inner and ring time, as well as a complex language that is different from the everyday language are of the characteristics of this approach in story writing. Nezami’s "Haft Peykar" (Seven Bodies), in the realm of fiction, is interpretative from different perspectives throughout which human’s original experiences are completely explained and his inner life with all its deeds and manifestations are noticed. Different faces and various voices of a human being, a human’s spiritual contradictions being overcome by the assistance of the inner creative forces, connection of conscious and subconscious, subjective and objective, reality and dream, confusion of time and so on are among the outstanding manifestations of the stream of consciousness in this book. In the present paper, relying on some of the elements of the stream of consciousness and highlighting them, we have made an attempt to deal with Nezami’s “Haft Peykar” and tried to offer a new approach to this story.                         

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stream of Consciousness
  • Inner world
  • inner time
  • Symbolic language
  • Nezami’s Haft Peykar

1- آتش سودا، محمدعلی، رؤیایبیداری ، فسا: دانشگاه آزاد اسلامی فسا، 1382.

2- احمدی، بابک،آفرینشوآزادی،  چاپ اول، تهران: نشر مرکز، صص 290و329، 1377.

3- بال، پاملا، دههزارتعبیرخواب، ترجمه آزاده بیداربخت ، تهران: کتاب سرای تندیس،1382.

4- بیات، حسین، داستاننویسیجریانسیالذهن،تهران: انتشارات علمی- فرهنگی، 1387.

5- بی نیاز، فتح الله، درآمدیبرداستاننویسیوروایتشناسی،  تهران: افراز، 1387.

6- پاینده، حسین، داستانکوتاهدرایران، جلد2، چاپ اول، تهران: نیلوفر،1389.

7- پشت دار علی محمد و محمدرضا عباسپور خرمالو،  تحلیل داستان گنبد چهارم در منظومه غنایی هفت پیکر براساس نظریه ساختارگرایان، مجله ادب غنایی ، شماره 16، 1390.

8- چایلدز، پیتر،مدرنیسم، ترجمه رضا رضایی، چاپ اول، تهران: نشر ماهی، 1387.

9- چدویک، چارلز، سمبولیسم، ترجمه مهدی سحابی، چاپ اول، تهران: نشر مرکز،  1375.

10- حسینی، صالح، بررسیتطبیقیخشموهیاهووشازدهاحتجاب، چ  سوم، تهران:: نیلوفر، 1372.

11- دستغیب، عبدالعلی، گفتارهاییدرنقدادبی، چاپ اول، شیراز: نوید شیراز، 1385.

12- شایگان فر، حمیدرضا، نقدادبی، تهران: دستان، 1380.

13- طغیانی اسحاق و طیبه جعفری، سودای سود رویکردی روانشناختی به گنبد پنجم هفتپیکر نظامیمجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه، تهران: شماره 59 پاییز 1387.

14- فروم، اریک، زبانازیادرفته، ترجمه دکتر ابراهیم امانت، چ چهارم، تهران: مروارید، 1366.

15- کزازی، جلال الدین، ازگونهایدیگر، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز،1380.

16- مارتین، والاس، نظریههایروایت، ترجمه محمد شهبا، چ چهارم، تهران: هرمس، 1389.

17- محمدی آسیابادی، علی، مولویواسرارخاموشی  ،  چاپ اول، تهران:  سخن، 1390.

18- محمودی، محمد علی، بررسی روایت در بوف کور، پژوهشنامه ادب غنایی،ش10 1387.

19- محمودی، محمد علی و هاشم صادقی، تداعی و روایت داستان جریان سیال ذهن، فصلنامه پژوهشهای ادبی سال ششم شماره 2 تابستان، صص: 145- 129، 1388.

20- مستور، مصطفی، مبانیداستانکوتاه، چاپ اول، تهران: نشر مرکز، 1379.

21- مندنی پور، شهریار، کتابارواحشهرزاد، چاپ سوم، تهران: انتشارات ققنوس، 1389.

22- مولوی، جلال الدین محمد، مثنویمعنوی، به تصحیح دکتر توفیق سبحانی، چاپ ششم، تهران: انتشارات روزنه، 1385.

23- میرصادقی، جمال، راهنمایداستاننویسی، چاپ اول، تهران: انتشارات سخن، 1387.

24- نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف، هفتپیکر، تصحیح و حواشی حسن وحیدی دستجردی، به کوشش دکتر سعید حمیدیان، چاپ هشتم، تهران: نشر قطره، 1388.

25- ورنو، روژه و ژان وال، نگاهیبهپدیدارشناسیوفلسفههایهستبودن، ترجمه و برگردان یحیی مهدوی، چاپ اول، تهران: انتشارات خوارزمی، 1372.

26- یاوری، حورا، روانکاویوادبیات (دو متن، دو انسان، دو جهان)" از بهرام گور تا بوف کور"، چاپ اول تهران: نشر تاریخ ایران، 1374.

27- یاوری، حورا،  زندگیدرآینه، چاپ اول، تهران: انتشارات نیلوفر، 1384.

28- یوسا، ماریو بارگاس، نامههاییبهیکنویسندهجوان، ترجمه رامین مولایی،  دوم، تهران: مروارید، 1389Sources:                                                                                

1-Atash soda , Mohammad Ali, Awakens Dream,First Edition, Fasa , Azad university publication . (2003).

2-Ahmadi , babak , Creation and Freedom. First Edition, Tehran ; markaz publication (1998)

3-Ball . Pamela, Tensof thousands of dream interpretation, First Edition, Tehran ; Tandis publication  (2003) .

4-Bayat , Hosein ,  Stream of consciousness Fiction , First Edition ,Tehran ; Elmi-Farhangi publication  (2008).

5-Binyaz ,Fathollah, Introduction to Science Fiction and Narrative, First Edition Tehran ; Afraz publication  (2008) .

6-Chaildez , Pittez , Modernism , translate by Rezaee Reza , First Edition, Tehran ;  Mahi publication (2002).

7-Chedvik , Charlz , Symbolism , translate by Mahdi Sahabi , First Edition, Tehran ; markaz publication  (1996) .

8-Dastghaib , Abdol Ali , Speeches in   Criticism  , First Edition, Shiraz , Navid publication (2006).

9-Ferom , Erich ,The Forgotten Language,  translate, by Ebrahim Amanat .4th  EEdition, Tehran : Morvarid publication  (1987).

10-Hosaini , Saleh , Analyze comparative Anger and bluster, 3th  Edition ,  Tehran ; Nilofar publication (1993).

11-Kazzazi , Jalaloddin , From variant,Second edition, Tehran ; Markaz publication  (2002).

12-Mahmudi, Mohammad Ali , Narrativereview on “Bufe kur”,Adab ghanayi journal ,no.10, Universityof  Sistan andBaluchestan (2009).

13-Mahmudi,Mohammad Ali & Hashem Sadeghi,Story association &narrationfortheStreamofConcisenes,Pazhuheshhayeadabi journal,(2010).

14-Mastur, Mostafa,Basicsofshortstory,1st Edition,tehran:markaz publication (2001).

15-Martin , Vallas , Narrative Theories, translate by Mahammad Shahba ,4th Edition,Tehran :Hermes publication  (2010)

16-Mandanipur, Shahriyar , The book of shahrzad s Spirits,3th Edition,  Tehran: ghoghnoos publication .(2010)

17-Mirsadeghi,Jamal,FictionGuide,FirstEdition,Tehran:sokhan publication,(2008)

18-Mohammadi Asiabad , Ali and sadeghi , Hashem. Molavi Rumi & The secrets of silence,First Edition, Tehran:Sokhan publication (2012)

19-Nezami ganjavi, Elyas ebne yusof, Haft peykar, correction by hasan vahidi dastjerdi,8th Edition, Tehran: ghatre publication , (2009)

20-Payandeh , Hosein , Short story in Iran , First Edition, Tehran ; Nilofar publication  (2010) .

21-Posht dar, Ali mohammad and AbbasPour KHormaloo , Mohammad Reza ,Analysis of story 4th doom of HAFT PEYKAR Based on the theory of Structuralists, Adab ghanayi journal ,no.16, Universityof  Sistan andBaluchestan , (2011)َ.

22-Rumi , Jallalodin, Masnavi,Correction by tofigh sobhani,6th Edition, Tehran: rozane publication (2006)

23-Shayghan far, Hamid Reza , Criticism,  First Edition, Tehran ; Dastan publication  (2006).

24-Toghyani, Eshagh and Jaafari , Tayyebe , Psychological inclination to the 5th Doom of Nezamis Haftpeykar, TehranUniversity (2008).

25-Verno rozhe & jon vall , A glance over the Phenomenology & existence Philosophy , Translate: yahya Mahdavi, Tehren: kharazmi publication ,(1993)

26-Yavari, Hura, Psychoanalysis & Literature Two Text Two Man Two world From Bahrame Gur until Bufe kur, First Edition ,Tehran:Tarikhe Iran publication   (1995)

27-Yavari, Hura, Living in The mirror , First Edition, Tehran: Nilufar publication  (2005)

28-Yusa Mario Bargas, The Letters to a young writer, Translate: ramin molayi, First Edition, Tehran: morvarid publication (2009