زنجیره¬ها، عناصر و گزاره¬های روایی در داستان «بانوی حصاری» از هفت پیکر نظامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2013.1030

چکیده

داستان «بانوی حصاری»، یکی از هفت داستان شگفت­انگیز و پرماجرای هفت­پیکر نظامی است. با توجه به ساختار ویژه­ای که این داستان دارد، مقاله­ی حاضر به نقد­ و تحلیل ساختار و اجزای روایت در آن براساس دیدگاه­­های گریماس اختصاص یافته است.شیوه­ی کار به این صورت بوده که ابتدا نظریات گریماس درباره­ی ساختار وعناصر واجزای تشکیل دهنده­ی یک روایت، نقل وبررسی شده وسپس این عناصر و اجزا در داستان بانوی حصاری، شناسایی وتجزیه وتحلیل گردیده است. زنجیره­های روایی در ساختار این روایت شامل زنجیره های پیمانی، اجرایی وانفصالی است.زنجیره­ی پیمانی، بیانگر پیمانی است که بین«بانوی حصاری» (فرستنده) با شاهزاده­ی جوان (شناسنده؛ گیرنده) بسته می­شود، زنجیره­ی اجرایی شامل آزمون­ها و مبارزه­هایی است که قهرمان باید پشت سر بگذارد تا به هدف برسد و زنجیره­ی انفصالی، حاکی از سیر رخداد­های داستان از وضعیت نامتعادل به وضعیت متعادل و پایان خوش داستان است. در این روایت ساختارکلی«  فقدان قرار داد (بی­نظمی) وجود قرار داد (نظم)» به کار گرفته شده است؛ یعنی درآغاز داستان، به دلیل عدم وجود قرارداد وضعیت پریشانی به وجود می­آید.بعد فرستنده قرارداد و پیمانی وضع می­کند؛ که در نتیجه­ی آن نظمی برقرار و در پایان داستان به خاطر اقدامات قهرمان، آرامش حاکم می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Syntagms, Elements and Propositions of Narration in the Story of "Banu-ye Hesari"in Nizami’s "Haft Paykar"

چکیده [English]

The story of "Banu-ye Hesari"(Lady Hesari) is one of the seven wonderful and adventure stories in Nizami’s "Haft Paykar ". Because of its special structure, in this article, we analyze the structure and narration components of the story according to Grimas’ views. Initially, we relate and consider Grimas’ criticism on the structure, elements and components of a narration and then, identify and analyze them in the story of "Banu-ye Hesrai". Narrative syntagms in the structure of narration include contractual, practical and disjunctive circles. Contractual circle is about a contract between “Banu-ye Hesari” (sender) and a young prince (knower; receiver), practical circle consists of experiments and battles that hero must surmount, and disjunctive circle is about the itinerary of events from an unbalanced condition to a balanced one, coming to a happy conclusion. Therefore, the structure of narration in the story includes some special functions such as contract, experiment and judgment. In the narration, there is a general model: absence of contract (disorder) → presence of contract (order) _ an unbalanced and distressful situation, then a contract putting forward by the sender according to which the hero behaves, and consequently, a balanced situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Banu-ye Hesrai"
  • Grimas
  • structure of narration
  • elements of narration
  • propositions of narration

1- احمدی، بابک، ساختار وتأویل متن، چاپ هشتم، تهران: نشر مرکز، 1385.

2- اخوت، احمد، دستور زبان داستان، چاپ اول، اصفهان: نشر فردا، 1371.

3- اسکولز، رابرت، درآمدی برساختار گرایی درادبیات، چاپ دوم، ترجمه­ی فرزانه­ی طاهری، تهران: انتشارات آگاه، 1383.

4- برتنز، هانس، مبانی نظریه­یادبی،چ دوم، ترجمه­ی محمد رضاابوالقاسمی، تهران: ماهی، 1387.

5- تادیه، ژان ایو، نقد ادبی در قرن بیستم، چجاول، ترجمه­ی مهشیدنونهالی، تهران:نیلوفر، 1378.

6-تولان، مایکل جی، درآمدی نقادانه- زبانشناختی بر روایت،ترجمه­ی ابوالفضل حری، تهران: انتشارات بنیاد سینمایی فارابی، 1383.

7-سلدن، رامان و ویدوسون، پیتر، راهنمای نظریه­ی ادبی معاصر، چاپ­چهارم، ترجمه­ی عباس مخبر، تهران: انتشارات طرح نو، 1387.

8- مکاریک، ایرنا ریما، دانشنامه­ی نظریه­های ادبی معاصر، چاپ اول، ترجمه­ی مهران مهاجر ومحمد نبوی، تهران: انتشارات آگه، 1384.

9- میر صادقی، جمال،  عناصر داستان، چاپ دوم، تهران: انتشارات سخن، 1376.

10- نظامی، الیاس بن یوسف، هفت پیکر،تصحیح بهروز ثروتیان، تهران: توس، 1377.

11- هارلند، ریچارد، درآمدی تاریخی برنظریه­ی ادبی از افلاطون تا بارت، چاپ سوم، ترجمه­ی علی معصومی و شاپور جورکش، تهران: نشر چشمه، 1388.

Sources:

1-Ahmadi, Babak,The Text-Structure and Textual Interpretation,  8th ed, Tehran, Markaz Publication, 2006.

2-Okhovat, Ahmad, The Grammar of Story, 1st ed, Esfahan, Farda Publication, 1992.

3-Scholes, Robert, Structuralism in Literature: An Introduction, 2nd ed, Translated by: Farzaneh Taheri, Tehran, Agah Publication, 2004.

4-Bertens, Hans. 1988. Literary Theory: The Basics, 2nd ed, Translated by: Mohammad Reza Abolghasemi, Tehran, Mahi Publication,1988.

5-Tadie, Jean Yves. Literary Criticism in 20th Century. 1st ed, Translated by: Mahshid Nonahali, Tehran, Niloufar Publication, 1998.

6-Toolan,Michael,Narrative:ACriticalLinguistic Introduction, 1st ed, Translated by: Abolfazl Hori, Tehran, Farabi Cinema Foundation Publication, 1994.

7-Selden, Raman & Widdoson, Peter, A Reader’s Guide to Contemporary Library Theory. 4th ed, Translated by: Abbas Mokhber, Tehran, Tarh-e-Now Publication, 2008.

8-Makaryk, Irena Rima,  Encyclopedia of Contemporary Library Theory, 1st ed, Translated by: Mehran Mohajer & Mohammad Nabavi, Tehran, Agah Publication, 2005.

9-Mirsadeghi, Jamal, Story Elements, 2nd ed, Tehran, Tous Publication, 1997.

10-Nezami, Elyas eh Yousof, Seven Beauties (Haft peykar), 1st ed, Edited by: Behrouz Tharvatyan, Tehran, Tous Publication, 1998.

11-Harland, Richard, Literary Theory From Plato to Barthes: an Introductory history, 3rd ed, Translated by: Ali Ma’soumi & Shapour Jawrkesh, Tehran, Cheshmeh Publication, 2009.