کارکرد عناصر فانتزی درمنظومه ی غنایی همای و همایون

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2013.1031

چکیده

قصه های عامیانه و ادبیات غنایی از گسترده ترین عرصه های حضور عناصر فانتاستیک است.     «همای و همایون» از کهن ترین منظومه های عاشقانه، توانسته است این عناصر را در خود گرد آورد. با این تفاوت که حضور آن­ها در آثار منظوم نسبت به آثار منثور از نمود کمتری برخوردار است. نگارنده بر آن است که با معرفی اجمالی خواجوی کرمانی و آثار وی، نوع داستان، نشانه شناسی عناصر داستان های فانتاستیک، طرح شناسی فانتاستیک، تخیل شناسی شخصیت­های واقعی و تخیّلی، شگرد های طرح شناسی، مکان ها و بناهای فراطبیعی، و ... را در منظومه­ی عاشقانه­ی همای و همایون بررسی کند و برتری این داستان را بر داستان های منظوم و منثور هم دوره ی آن بازنماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Functional Elements of Fantasy in the Lyrical Poem of “Homaay and Homaayoun”

چکیده [English]

Folk tales and lyrical literature are of the most extensive areas of the fantastique. "Homaay and Homaayoun", one of the oldest love poems, has been able to bring these elements together though the presence of these elements in works of poem is less than that of the works of prose because there are restrictions in terms of weight and rhyme in the verse.
Providing a brief introduction on Khajoo-ye Kermani and his works, the author of the present paper attempts to review the type of the story, semiotics of Fantastique stories, pattern of the fantastique, imagination of the real and imaginary characters, tips of the pattern, supernatural places and buildings, etc. in the lyrical poem of "Homaay and Homaayoun" and show the intellectual and cultural richness of the lyrical literature in the area of ​​Iran, and the superiority of this story over its contemporary verse and prose fictions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • story
  • elements
  • fantasy
  • tip
  • pattern of fantastique

1- الأرّجانی، فرامرز بن خداداد بن عبداللّه الکاتب، سمک عیار، به تصحیح پرویز ناتل خانلری، جلد2و5، چاپ چهارم،ﺗﻬﺮان:آﮔﺎه، 1385.

2- انجوی شیرازی، ابوالقاسم،  قصّه­های ایرانی، جلد 2، تهران: انتشارات امیر کبیر،1352.

3- بهفر، مهری، شاهنامه ی فردوسی، دفتر یکم، تهران: انتشارات هیرمند، 1380.

4- بی نیاز، فتح الله، مقدمه ای بر داستان های فانتزی، نشریه ی گزارش گفت و گو، شماره ی 16، فروردین و اردیبهشت، 1384، ص 160.

5-تالکین، جان رونالد روئل، هابیت،ترجمه ی رضا علیزاده، چاپ دوم، تهران: روزنه. 1385.

6- خواجوی کرمانی، محمّد بن علی، همای و همایون، به تصحیح کمال عینی، تهران: مؤسسه ی مطالعات و تحقیقات فرهنگی،1370.

7- دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، زیر نظر محمد معین، چاپ افست، تهران: مؤسسه ی انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1335.

8- سبحانی، توفیق، تاریخ ادبیات، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور، 1379.

9- سرکاراتی، بهمن، سایه های شکار شده، تهران: نشر قطره، 1378.

10-                 ، پری: تحقیقی در حاشیه ی اسطوره شناسی تطبیقی، نشریه ی دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی تبریز، سال 23، شماره 100ـ97،1350، ص: 2 و 3.

11- شمیسا، سیروس، فرهنگ اشارات ادبیات فارسی، جلد  اوّل، تهران: فردوسی،1354.

12- صدیقی، علی اصغر، فانتزی در شاهنامه، تهران: نشر ترفند، 1385.

13- صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات ایران، تهران: ابن سینا و دانشگاه تهران، 1372.

14-جالطرسوسی،جابوطاهرمحمّد،ججدارابنامه، جججبهججکوششجذبیحجججاللّهجصفا،جتهران:علمیجوفرهنگی، 1374.

15- عطار، محمدبن ابراهیم، الهی نامه، استانبول: چاپ هلموت ریتر،1940 م.

16- قدمیاری، کرمعلی، از ویس تا زلیخا، تهران: نشر شیوه، 1381.

17-کمپل، جوزف، قدرت اسطوره، تهران: نشر مرکز،1377.

18- محمّدی، محمّدهادی، فانتزی در ادبیّات کودکان، تهران: نشر روزگار، 1378.

19- مارتین، گری، فرهنگ اصطلاحات ادبی در زبان انگلیسی، ترجمه ی منصوره شریف زاده، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،1382.

20- مزداپور، کتایون، افسانه ی پری در هزار و یکشب،شهلا لاهیجی، مهرانگیزکار،تهران: روشنگران، 1377.

21- میر صادقی، میمنت، فرهنگ تفصیلی ادبیات داستانی، چاپ اوّل، تهران: مهین. 1377.

22- نایت، دیمون، داستان نویسی نوین، ترجمه مهدی فاتحی، تهران: چشمه. 1386.

23- واحد دوست، مهوش، نهادینه های اساطیری در شاهنامه، چاپ دوم، تهران: سروش، 1381.

24-                   ،رویکرد های علمی به اسطوره شناسی، تهران: نشر سروش، 1385.

25- یاحقی، محمد جعفر، فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات داستانی، موسسه ی مطالعات و تحقیقات فرهنگی، تهران: سروش، 1369.

Sourses

1-Al-arrajani, Faramarz Ibn Khodadad Ibn Abdollah-al-Katib, Samak-e-Ayyar, correction of Khanlari Volume 2 and 5, forth publish, Tehran, Agah publication institute, 2006.

2-Anjavi Shirazi, Abolqasem, Qessehaye Irani,Volume 2, Tehran, Amir Kabir publication institute, 1973

3-Behfar, Mehri, Shah Name Ferdowsi, Volume 1,Tehran,Hirmand publication institute, 2001.

4-Biniyaz, Fathollah, Moqaddama ei Bar Dastanhaye Fantasy, Report Interview Magazine,No 16, April and May, 2005.

5-Tolkien, John Ronald Reuel, Habitat, translated by Reza Alizade,second publishes, Tehran: Rowzaneh publication institute, 2006.

6-Khajoo Kermani, Mohammad Ibn Ali, Homay and Homayoun, Correction of Kamal Eyni, Tehran, Institute of Cultural Studies, 1991.

7-Dehkhoda, Ali Akbar, Loghat Nameh (Glossary), under the Supervision of Mohammad Moin, Tehran: Institute of TehranUniversity Press, 1956.

8-Sobhani, Towfiq, Tarikh Adabiyat (Literary History), Tehran: PayameNoorUniversity Press, 2000.

9-Sarkarati, Bahman, Pari, Hunting shadows,Tehran: Qatreh Publication, 1999.

10-Sarkarati, B.,"Pari", Research on the sidelines of Mythology, Journal of Tabriz Faculty of Literature and Humanities, Year of 63, No. 97-100, 1971.

11-Shamisa, Sirous, Farhnqe Esharate Adabiyate Farsi, Volume 1, Tehran: Ferdowsi Publication, 1975.

12-Sadiqi, Ali Asghar, Fantasy in the Shahnameh, Tehran: Tarfand Publication, 2006.

13-SafA, Zabihollah, Literary History of Iran, Tehran:  Ibn Sinaand Tehran University Publication, 1993.

14-Altersoosi, Abu Taher mohammad Ibn hasan, Darabnameh, third Edition, Tehran: Scientific and Cultural Publications, 1995.

15-Attar, Mohammad ibn Ibrahim, Elahinameh, Istanbul: Publication by Helmut Ritter, 1940.

16-Qadamyari Karam-Ali, Az Veys ta Zoleykha, Tehran:: Shiveh Publication, 2002.

17-Campbell, Joseph, The power of myth, Tehran: Markaz Publication, 1998.

18-Mohammadi, Mohammad Hadi, Fantasy in Children's Literature, Tehran: Roozgar Publication, 1999.

19-Martin, Gary, Glossary of literary in English, Translated by Mansoureh Sharifzadeh, Tehran: Humanities and Cultural Studies Publication, 2003.

20-Mazdapoor, Katayoon,Pari tales in Book ofThousand andOne Nights, Iranian female identity in the context of pre-history and history, Shahla Lahiji- mehrangiz Kar, Tehran: Rowshangaran Publication, 1948.

21-Mirsadeqi, Meymanat, Detailed Culture literary fiction, First edition, Tehran: Mihan Publication, 1998.

22-Knight, Damon,Modern writing fiction, Translated by Mehdi Fatehi, Tehran: Cheshmeh Publication, 2007.

23-Vahed Doost, Mahvash, Institutionalizations of mythological in Shahnameh, Second Printing, Tehran: Soroush Publication, 2002.

24-Vahed Doost, M., Scientific Approaches to Mythology, Tehran: Publication, 2006.

25-Yahaqqi, Mohammad Ja'far, Culture of mythology and storied References In fiction, Institute for Cultural Studies, Tehran: Soroush Publication,1990.