ریخت شناسی داستان زال و رودابه، بهرام گور واسپینود، گشتاسب و کتایون

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2013.1032

چکیده

 





شاهنامه، این جاودانه اثر فردوسی، قرن هاست بر تارک ادبیات ایران و حتی جهان جای دارد، در این بین ماجراهای عاشقانه­ی شاهنامه با توجه به تم غالب حماسی آن، کمتر کنکاش شده است. این جستار ­به بررسی وتحلیل داستان "زال ورودابه" و دو داستان مشهور دیگر شاهنامه، یعنی "بهرام گور و اسپینود"، "گشتاسب و کتایون" می­پردازد. ماجراهای فوق از ­مشهورترین قصّه های عاشقانه­ی شاهنامه­ی فردوسی ­می باشند. برای دستیابی به نتایج دقیق از این پزوهش، داستان ها را به شیوه ریخت شناسی تا حدّ ممکن به وسیله جداول و نمودارها مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهیم. سپس نتایج به دست آمده را بر همدیگر تطبیق می کنیم. هرچند از لحاظ ساختاری ویژگی های مشترکی بین سه داستان مشاهده می شود ولی چند ویژگی اصلی مانند تسلیم مسالمت آمیز قدرت و تغییر دین یکی از شخصیت های اصلی، اسپینود، از موارد اختاف بین داستان ها می باشد که قابل توجه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Morphological Study on the Stories of “Zal &Rudabeh”, “Bahram&Espinod”, “Goshtasb&Katayoun”

چکیده [English]

The Shahnameh, Ferdowsi’s immortal masterpiece, has stayed at the apex of the literature of Iran, even the world for centuries. However, due to the dominance of the epic mood of the Shahnameh, its romantic adventures have been explored less.
The present paper attempts to investigate and analyze the story of "Zal and Rudabeh" and two other famous epic stories, "Bahram-e Gur and  Espinud" and "Goshtasb and Katayoun" which are of the most  famous love stories in the Shahnameh. ­To achieve accurate results from this research, by means of figures and tables, as much as possible, the stories are morphologically analyzed, then the results are compared to each other, and finally, we identify the characteristics of each of the stories in the main study. Although structurally common features can be observed among the three-stories, some basic features such as peaceful surrender of power and religion conversion of one of the main characters, Espinud, are of noticeable differences existing among the stories.                                       

کلیدواژه‌ها [English]

  • Morphology
  • zal and Rudabeh
  • horizontal structure of the story
  • vertical structure of the story
  • the Shahnameh of Ferdowsi

1- بابک، ساختار و تأویل متن، چ ششم، تهران: نشر مرکز، 1382.

2- بارت، رولان، لذت متن، مترجم: پیام یزدانجو، چ اول، تهران: نشر مرکز، 1382.

3- پراپ، ولادیمیر، ریخت شناسی قصّه های پریان، ترجمه­ی فریدون بدره ای، چ دوم، تهران: قدس،1386.

4- خدیش، پگاه­، ریخت شناسی افسانه های جادویی، چ اوّل، تهران: نشر علمی، 1387.

5- روحانی، اسفندیار؛ سبیکه، مسعود، ­ریخت شناسی­قصه­قلعه­ذات الصور براساس ­نظریه ­ولادیمیر پراپ،  زبان­ و ادب ­فارسی، نشریه ­دانشکده ادبیات ­و علوم انسانی تبریز، پاییز ­و ­زمستان، شماره­220، صص: 83-67 ،1389.

­6­- روح الامینی، ­محمود، درون همسری­و­ برون همسری، ­چیستادی ماه.­ شماره5، صص: 537 -525، 1360.

7- فاطمی، سیدحسین؛­ عرب­یوسف­آبادی­، فائزه­، ریخت­شناسی ­داستان ­شهسوار ­پلینگه ­پوش­شوتا­روستا­ولی، ادب­غنایی، نشریه ­دانشکده­ ادبیات­ و­علوم ­انسانی­سیستان­ و بلوچستان، سال نهم، شماره 17، صص: 190- 173، 1390.

8­- فردوسی، ابوالقاسم، شاهنامه­، به کوشش سعید حمیدیان،­ چ   ششم، تهران: نشر قطره، 1382.

9- هارلند، ریچارد، درآمدیتاریخیبرنظریهادبیازافلاطونتابارت، گروه مترجمان زیر نظر شاپور جورکش، چ دوم، تهران: نشر چشمه، 1385.

10- ولک­، ­رنه، تاریخ نقد جدید، ترجمه­ی­سعید ارباب شیرانی، چ دوم، تهران: نیلوفر، 1377.

11- یوسفی نکو، عبدالمجید، ریخت شناسی داستان پیامبران در تفسیر طبری و سورآبادی، فصلنامه کاوش نامه، یزد: دانشگاه یزد، شماره 21، صص: 141-113، 1389.

 

Sources:

1-Ahmadi, B. Structure and gloss Text, Sixth Edition, Tehran;, publishing center.2003.

2-Barthes, Roland. fun text; Translator: Yzdanjv message, first edition, Tehran; publishing center.2003.

3-Propp, Vladimir, morphology Fairy Tales, translated by a Bdrh F, second edition, Tehran, Quds Press.2007.

4-Khdysh, Pegah, morphology magical legends, printing, Tehran, scientific publishing.2008.

5-Rohani- Esfandiari,­Sbykeh­­. Morphology story  fort nature of paintings and sculptures by Vladimir, Propp  theory; publication  Literature Faculty of Human Sciences, Tabriz, Autumn and Winter, No. 220.2010.

6-Roh al Amin, Mahmoud. Endogamy and exogamy. Chista. January. No. 5.1981..

7-Fatemi, Seyyed Hossein Arab, Yusef Abad, F., Morphology Shahsavar Plyngh cover story of the village Shota, literature, Ghana . Journal of Faculty of Letters and Human Sciences, Sistan and Baluchistan, in ninth; No. 17.2011.

8-Ferdowsi, A, epic effort Hamidian S. (published by Moscow), sixth edition, Tehran, publishing drop.2003.

9-Harland, Richard, Historical Introduction to Literary Theory from Plato to Barthes, group under Shapur Jorkesh translators, second edition, Tehran, publishing sources.2006.

10-Volek, Rene, on New Criticism, translated by S. Arbab Shirani, second edition, Tehran, publishing Lilies.1998.

11-Nekoo  Yousefi, A., Journal of Scientific Exploration, Morphology of Tabari Svrabady stories of the prophets, Research Letters University of Farahan, No. 21.2010.