رویکردهای نوستالژیک در شعر م. سرشک (شفیعی کدکنی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2013.1034

چکیده

یکی از مباحث مطرح در نقد روانشناسی «نوستالژی» است. نوستالژی یا غم غربت، در اصطلاح عبارت است از: احساس دلتنگی و حسرت نسبت به گذشته‌ها و چیزهایی که اکنون از دست رفته و معمولاً همراه با حالت حسرت، دلتنگی و درد است. این مقوله در بیشتر اشعار شاعران فارسی تجلی دارد، اما در شعر معاصر به دلایلی از جمله اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی و نیز تغییر زندگی انسان ها انعکاس ویژه‌ای دارد.
این مقاله به طور محوری در پی پاسخ بدین سوالات است: آیا نوستالژی در شعر م. سرشک نمود دارد؟ انواع نوستالژی در شعر م. سرشک کدامند؟ و م. سرشک به کدام یک توجه بیشتری دارد؟ و سوالاتی از این قبیل. در این مقاله ابتدا به تعریف و ریشه‌شناسی واژه‌ی نوستالژی  در دو دسته:
1- نوستالژی گذشته‌گرای فردی 2- نوستالژی گذشته‌گرای جمعی توجه شده است. در ذیل هر کدام از این دو دسته، به مؤلفه‌های متعددی از جمله دوری از وطن، دوری از معشوق، بازگشت به دوران کودکی و جوانی و نیز بازگشت به تاریخ و اسطوره پرداخته شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Nostalgia in the Poetry of M. Sereshk (Shafiee Kadkani)

چکیده [English]

One of the issues raised in the Psychological Review is "nostalgia", sadness due to homesickness. The term means: feeling of homesickness and regret over the past and the things which are lost now and is usually associated with regret, sadness, and pain. This is manifested in most poems of the Persian lyric poets with a certain reflection in the contemporary poetry due to reasons such as political and social circumstances and life changes.                                                                                                                                                            
This research is centered on nostalgia in the poetry of Mohammad Reza Shafiee Kadkani, and in the present paper we cover the definition and etymology of the word nostalgia, and its divisions and components. Then, related topics such as memory, nostalgia, utopia, archaism, myth, and the RomanticismSchool along with the comments made by researchers in this field are reviewed. In a general classification, in the poetry of Shafiee Kadkani nostalgia is divided into two groups: 1-past-oriented personal nostalgia 2- past-oriented mass nostalgia. In either of these categories, a number of factors including distance from home, being away from the beloved, returning to Childhood and youth as well as to the history and myth have been covered.                                                                                                                                                           

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nostalgia
  • homesickness
  • regret and sadness
  • M. Sereshk

1- آبراهام، کارل، رؤیا و اسطوره، ترجمه جلال ستاری، تهران: مرکز، 1377.

2- آشوری، داریوش، فرهنگ علوم انسانی، تهران: مرکز، 1381.

3- اسماعیل پور، ابوالقاسم، اسطوره، بیان نمادین، تهران: سروش، 1387.

4- اصیل، حجت الله، آرمان شهر در اندیشه ایرانی، تهران: نشر چشمه، 1381.

5- الیاده، میرچا، اسطوره، رؤیا، راز، ترجمه رؤیا منجم، تهران: فکر روز، 1374.

6- انوشه، حسن، فرهنگ نامة ادبی فارسی، جلد 2، تهران: سازمان چاپ و انتشارات، 1376.

7- باستید، روژه، دانش اساطیر، ترجمه جلال ستاری، تهران: توس، 1370.

8- بشردوست، مجتبی، درجستجوینیشابور(زندگیوشعر شفیعیکدکنی)، تهران: ثالث، 1379.

9- ثروت، منصور، آشنایی با مکتب های ادبی، تهران: سخن، 1385.

10- داد، سیما، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید، 1387.

11- دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران: سازمان لغت نامه، 1360.

12- سپهری، سهراب، هشت کتاب، تهران: انتشارات طهوری، 1380.

13- سرلو، خوان ادواردو، فرهنگ نمادها، ترجمه مهرانگیز اوحدی، تهران: دستان، 1389.

14- سه یر، رابرت و لووی، میشل، رمانتیسم و تفکر اجتماعی، ترجمه یوسف اباذری، فصلنامه ارغنون، سال 1، شماره 2، 1373، صص174-119.

15- سیدحسینی، رضا، مکتب‌های ادبی، تهران: انتشارات نیل، 1366.

16- شایگان، داریوش، بتهای ذهنی و خاطرة ازلی، تهران: امیرکبیر، 1371.

17- شریفیان، مهدی، بررسی فرایند نوستالژی در شعر معاصر( بر اساس اشعار نیما و اخوان ثالث)، فصلنامه کاوش نامه، سال هفتم، شماره 12، 1385، صص62-33.

18- شریفیان، مهدی، روانشناسی درد،همدان: دانشگاه بوعلی سینا، 1387.

19- شفیعی کدکنی، محمدرضا، ادوار شعر فارسی، تهران: سخن، 1381.

20-                           ، شبخوانی، تهران: توس، 1361.

21-                           ، مجموعه شعر هزاره ی دوم آهوی کوهی، تهران: سخن، 1378.

22-                           ، مجموعه شعر آیینه‌ای برای صداها، تهران: سخن، 1376.

23- عالی عباس آباد، یوسف،غمغربت درشعرمعاصر، مجله گوهر گویا، ش 6، 1387، صص: 62-33.

24- فورست، لیلیان، رمانتیسم، ترجمه مسعود جعفری جزی، تهران: مرکز، 1380.

25- هورن بوی، آ. اس، فرهنگ آکسفورد،آکسفورد: دانشگاه آکسفورد، 1993.

26- یوسفی، غلامحسین، چشمه روشن، تهران: نشر علمی، 1369.

27- یونگ، کارل گوستاو، چهارصورتمثالی، ترجمه پروین فرامرزی، تهران: آستان قدس، 1368.

 

 

Sources:

1-Abraham, Carl. Dreams and Myths, translated by: Jalal-e- Sattari, Tehran, Marcaz, 1998.

2-Ashouri, Darush. Encyclopediaof  humanities, Tehran, Marcaz, 2002.

3-Esmaeil- Pour, Abolghasem. Mythological; symbolic expression, Tehran, Soroush, 2008.

4-Asil, Hojjat-Allah. Utopian in Iranian solicitude, Tehran, Cheshmeh, 2002.

5-Mercia, Elide. Myths, dreams, symbol, translated By: Roya Monajjem, Tehran, Fekre Rooz publication, 1995.

6-Anoosheh, Hasan. Persian Encyclopedia of literature, Vol.2, Tehran, Sazman-e- Chap va Enteshrat publication, 1997.

7-Bastyd Rouge. Knowledge of mythology, translated by: Jalal-e- Sattari, Tehran, Toos, 1991. 

8-Bashar-Doost, Mojtaba. In search of Nishapur; life and poetry Shafiee Kadkani, Teehran, Sales, 2000.

9-Servat, Mansour, Introduction to Literary Schools, Tehran, Sokhan, 2006.

10-Sima, Dad, Encyclopedia of literature phrases, Tehran, Morvarid, 2008.

11-Dehkhoda, Ali-Akbar, Encyclopedia, Tehran, Sazman Loghat- Nameh, 1981.

12-chowan Eduardo.  A dictionary of symbol, translated by: Mehr-Angiz-e- Ohadi, Tehran, Dastan, 2010. 

13-Sawyer Robert and Michael Lowe. Romanticism and social thought, translated by: Yosouf-e- Abazari, Arghanoon, Vol. 1, Nom. 2. Pp. 119-174: 1994.

14-Seyed-Hosseini, Reza, Literary Schools, Tehran, Nil, 1987.

15-Shayegan, Darush, eternal totems and psycho- dreams, Tehran, Amir-Kabir, 1992.

16-Sharifian, Mahdi, Nostalgia in the process of Sohrab Sepehri, Journal of Lyrical Literature Researches, Vol. 5, Nom. 8, Pp. 51-72: 2007.

17-                      , Processes of nostalgia in contemporary poetry: the poetry of Nima and Akhavan, Kavoshnameh, Vol. 7, Nom. 12, Pp. 12-62: 2006.

18-                       , Psychology of Pain (missing in eight fields of Persian poet), Hamedan, Bu-Ali-SinaUniversity, 2008.

19- Shafiee-Kadkani, Mohammad-Reza, Periods of Persian poetry, Tehran, Sokhan, 2002.

20-                 , Shab-khani(poets collection), Tehran, Toos, 1982.

21-                  , Hezare-ye-  Dovvom-e- Ahooy-e-  Kohi (Second millennium of the Mountain Deer) (poets collection), Tehran, Sokhan, 1999.

22-                  , Ayeneii- Baray Sedaha(Mirror for sounds) (poets collection) , Tehran, Sokhan, 1997.

23-Alli- Abbas- Abad, yosouf, Nostalgia in contemporary poetry, Journal of Persian Language and Literature (Gawhar-i Guya), Nom. 6, Pp. 155-180: 2008.

24-Forrest, Lillian. Romanticism, translated by: Masoud Jafari- Jazi, Tehran, Marcaz, 2001.

25-Horn, Boy, A. S. Oxford Dictionary (English to English), Oxford, OxfordUniversity press, 1993.

26-Yosoufi, Gholam-Hossein, Cheshme-ye- Roshan (Clear Springs), Tehran, Elmi, 1990.

27-Jung, Carl Gustav. Four archetypes, translated by: Parvin-e- Faramarzi, Tehran, Astan Quds publication, 1989.

 

 

 

1- آبراهام، کارل، رؤیا و اسطوره، ترجمه جلال ستاری، تهران: مرکز، 1377.

2- آشوری، داریوش، فرهنگ علوم انسانی، تهران: مرکز، 1381.

3- اسماعیل پور، ابوالقاسم، اسطوره، بیان نمادین، تهران: سروش، 1387.

4- اصیل، حجت الله، آرمان شهر در اندیشه ایرانی، تهران: نشر چشمه، 1381.

5- الیاده، میرچا، اسطوره، رؤیا، راز، ترجمه رؤیا منجم، تهران: فکر روز، 1374.

6- انوشه، حسن، فرهنگ نامة ادبی فارسی، جلد 2، تهران: سازمان چاپ و انتشارات، 1376.

7- باستید، روژه، دانش اساطیر، ترجمه جلال ستاری، تهران: توس، 1370.

8- بشردوست، مجتبی، درجستجوینیشابور(زندگیوشعر شفیعیکدکنی)، تهران: ثالث، 1379.

9- ثروت، منصور، آشنایی با مکتب های ادبی، تهران: سخن، 1385.

10- داد، سیما، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید، 1387.

11- دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران: سازمان لغت نامه، 1360.

12- سپهری، سهراب، هشت کتاب، تهران: انتشارات طهوری، 1380.

13- سرلو، خوان ادواردو، فرهنگ نمادها، ترجمه مهرانگیز اوحدی، تهران: دستان، 1389.

14- سه یر، رابرت و لووی، میشل، رمانتیسم و تفکر اجتماعی، ترجمه یوسف اباذری، فصلنامه ارغنون، سال 1، شماره 2، 1373، صص174-119.

15- سیدحسینی، رضا، مکتب‌های ادبی، تهران: انتشارات نیل، 1366.

16- شایگان، داریوش، بتهای ذهنی و خاطرة ازلی، تهران: امیرکبیر، 1371.

17- شریفیان، مهدی، بررسی فرایند نوستالژی در شعر معاصر( بر اساس اشعار نیما و اخوان ثالث)، فصلنامه کاوش نامه، سال هفتم، شماره 12، 1385، صص62-33.

18- شریفیان، مهدی، روانشناسی درد،همدان: دانشگاه بوعلی سینا، 1387.

19- شفیعی کدکنی، محمدرضا، ادوار شعر فارسی، تهران: سخن، 1381.

20-                           ، شبخوانی، تهران: توس، 1361.

21-                           ، مجموعه شعر هزاره ی دوم آهوی کوهی، تهران: سخن، 1378.

22-                           ، مجموعه شعر آیینه‌ای برای صداها، تهران: سخن، 1376.

23- عالی عباس آباد، یوسف،غمغربت درشعرمعاصر، مجله گوهر گویا، ش 6، 1387، صص: 62-33.

24- فورست، لیلیان، رمانتیسم، ترجمه مسعود جعفری جزی، تهران: مرکز، 1380.

25- هورن بوی، آ. اس، فرهنگ آکسفورد،آکسفورد: دانشگاه آکسفورد، 1993.

26- یوسفی، غلامحسین، چشمه روشن، تهران: نشر علمی، 1369.

27- یونگ، کارل گوستاو، چهارصورتمثالی، ترجمه پروین فرامرزی، تهران: آستان قدس، 1368.

 

 

Sources:

1-Abraham, Carl. Dreams and Myths, translated by: Jalal-e- Sattari, Tehran, Marcaz, 1998.

2-Ashouri, Darush. Encyclopediaof  humanities, Tehran, Marcaz, 2002.

3-Esmaeil- Pour, Abolghasem. Mythological; symbolic expression, Tehran, Soroush, 2008.

4-Asil, Hojjat-Allah. Utopian in Iranian solicitude, Tehran, Cheshmeh, 2002.

5-Mercia, Elide. Myths, dreams, symbol, translated By: Roya Monajjem, Tehran, Fekre Rooz publication, 1995.

6-Anoosheh, Hasan. Persian Encyclopedia of literature, Vol.2, Tehran, Sazman-e- Chap va Enteshrat publication, 1997.

7-Bastyd Rouge. Knowledge of mythology, translated by: Jalal-e- Sattari, Tehran, Toos, 1991. 

8-Bashar-Doost, Mojtaba. In search of Nishapur; life and poetry Shafiee Kadkani, Teehran, Sales, 2000.

9-Servat, Mansour, Introduction to Literary Schools, Tehran, Sokhan, 2006.

10-Sima, Dad, Encyclopedia of literature phrases, Tehran, Morvarid, 2008.

11-Dehkhoda, Ali-Akbar, Encyclopedia, Tehran, Sazman Loghat- Nameh, 1981.

12-chowan Eduardo.  A dictionary of symbol, translated by: Mehr-Angiz-e- Ohadi, Tehran, Dastan, 2010. 

13-Sawyer Robert and Michael Lowe. Romanticism and social thought, translated by: Yosouf-e- Abazari, Arghanoon, Vol. 1, Nom. 2. Pp. 119-174: 1994.

14-Seyed-Hosseini, Reza, Literary Schools, Tehran, Nil, 1987.

15-Shayegan, Darush, eternal totems and psycho- dreams, Tehran, Amir-Kabir, 1992.

16-Sharifian, Mahdi, Nostalgia in the process of Sohrab Sepehri, Journal of Lyrical Literature Researches, Vol. 5, Nom. 8, Pp. 51-72: 2007.

17-                      , Processes of nostalgia in contemporary poetry: the poetry of Nima and Akhavan, Kavoshnameh, Vol. 7, Nom. 12, Pp. 12-62: 2006.

18-                       , Psychology of Pain (missing in eight fields of Persian poet), Hamedan, Bu-Ali-SinaUniversity, 2008.

19- Shafiee-Kadkani, Mohammad-Reza, Periods of Persian poetry, Tehran, Sokhan, 2002.

20-                 , Shab-khani(poets collection), Tehran, Toos, 1982.

21-                  , Hezare-ye-  Dovvom-e- Ahooy-e-  Kohi (Second millennium of the Mountain Deer) (poets collection), Tehran, Sokhan, 1999.

22-                  , Ayeneii- Baray Sedaha(Mirror for sounds) (poets collection) , Tehran, Sokhan, 1997.

23-Alli- Abbas- Abad, yosouf, Nostalgia in contemporary poetry, Journal of Persian Language and Literature (Gawhar-i Guya), Nom. 6, Pp. 155-180: 2008.

24-Forrest, Lillian. Romanticism, translated by: Masoud Jafari- Jazi, Tehran, Marcaz, 2001.

25-Horn, Boy, A. S. Oxford Dictionary (English to English), Oxford, OxfordUniversity press, 1993.

26-Yosoufi, Gholam-Hossein, Cheshme-ye- Roshan (Clear Springs), Tehran, Elmi, 1990.

27-Jung, Carl Gustav. Four archetypes, translated by: Parvin-e- Faramarzi, Tehran, Astan Quds publication, 1989.