عنصر کشمکش در منظومه ی خسرو و شیرین نظامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2014.1370

چکیده

چکیده
حکیم‌نظامی در ادبیات فارسی به عنوان شاعر داستان‌سرا، یگانه استاد صاحب ‌سبک، در این عرصه است که سکّه ی فرمانروایی بر این شیوه ی خاص تاکنون به نام او زده شده است. از آنجا که داستان یکی از مهم‌ترین انواع ادبی در ادبیات نوین ملل جهان است، بررسی آثار نظامی از آن بخش‌های معدود ادب کهن فارسی است که امروزه مورد اقبال بسیاری از ادب‌ دوستان قرار گرفته است. در میان آثار داستانی نظامی اکثر اهل ادب، منظومه ی خسرو و شیرین او را زیباتر و گیراتر می‌پندارند؛ امّا اینکه، علّت این برتری چیست، جای تأمّل دارد. کشمکش، یکی از عناصر اصلی داستان در مفهومِ امروزیِ آن است. در این پژوهش ده کشمکش در داستان خسرو وشیرین نظامی مورد بررسی قرار گرفته است که هر کدام از این کشمکش‌ها در پیشبرد داستان، نقشی خاص دارند. بار معنایی و اندیشگی داستان را کشمکش‌های ذهنی برپدوش دارند که حجم بیشتری از اثر را به خود اختصاص داده‌اند. نقش اصلی کشمکش‌ها در داستان، پیوند اجزای آن و حفظ سَیر منطقی حوادث داستان از حیث رابطه ی علّی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Element of Conflict in Nezami’s Long Poem, Khosrow and Shirin

چکیده [English]

Hakim Nezami As a storyteller poet in the Persian literature is the master of an approach in this domain which is the reason why he is the master of this approach up to the present time. Since story is one of the most important literary types of today’s modern literature of the world nations, scrutiny and criticism of his works is of those rare parts of the classic Persian literature that many of the literati have paid attention to. Most of the literati prefer his Khosrow and Shirin to his other stories. But what is the reason for this preference? As conflict is one of the main elements of story in its modern concept, we scrutinize ten conflicts in this research, each one with their certain role in improving the story, according to their importance. Mental conflicts carry the meaning and thinking load of the story, possessing more of the content of the work. The main role of these conflicts in stories is to build a connection among the story elements and to keep the reasonable course of the events in terms of its reasonability bond.

کلیدواژه‌ها [English]

  • lyrical literature
  • storytelling
  • Nezami Ganjavi
  • Khosrow and Shirin
  • conflict

 

1- اخّوت، احمد، دستور زبان داستان، چاپ اوّل، تهران: فردا،1371.

2- اسنودن، روت، خودآموز یونگ، ترجمه نورالدین رحمانیان، چاپ دوّم، تهران: آشیان، 1388.

3- ایرانزاده، نعمت الله و آتشی پور، مرضیه«طرح داستانی خسرو و شیرین و لیلی و مجنون نظامی با تأکید بر روایت شرقی» پژوهشنامه ادب غنایی،دوره نهم،ش هفدهم، صص5-32، 1390.

4- براهنی، رضا، قصه‌نویسی، چاپ سوم، تهران: نشر نو،1362.

5- جمشیدیان، همایون و نوروزپور، لیلا «بررسی نمایش معنا در صورت حکایت شیخ صنعان در منطق الطیر» فصلنامه تخصصی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی(بهار ادب) سال پنجم شماره دوم، شماره ی پیاپی16،صص128-109 ،1391.

6- دستغیب، عبدالعلی، هنر و واقعیت، چاپ اول، تهران: سپهر، 1349.

7- زرین کوب، عبدالحسین، پیرگنجه در جستجوی ناکجاآباد، چاپ اول، تهران: سخن،1372.

8- سام خانیانی، علی اکبر و همکاران «نقد تطبیقی ساختار روایی خسرو و شیرین نظامی و مثنوی پدماوت» پژوهشنامه ادب غنایی دوره نهم شماره هفدهم، صص103-130، 1390.

9- کریستن‌سن، آرتور، ایران در زمان ساسانیان، ترجمه رشید یاسمی ، تهران: نگارستان کتاب،1383.

10- کریمی، امیربانو و مهدیان، مسعود«بررسی عناصر داستانی عامیانه در منظومه های نظامی» فصلنامه تخصصی ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد مشهد، دوره هفتم شماره 33 سال 1391.

11- مورگان فاستر، ادوارد، جنبه های رمان، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: امیرکبیر،1352.

12- میرصادقی، جمال، راهنمای داستان نویسی، چاپ اوّل، تهران: سخن،1387.

13ـــــــــــــ ادبیات داستانی، چاپ پنجم، تهران: سخن،1386.

14- نصراصفهانی، محمد رضا و حقی، مریم «شیرین و پاملا» پژوهشنامه ادب غنایی دوره هشتم شماره چهاردهم، صص141-160 سال 1389.

15- نظامی‌گنجه‌ای، الیاس بن یوسف،خسرو و شیرین، تصحیح و حواشی حسن وحیددستگردی، به کوشش سعید حمیدیان، چاپ ششم، تهران: قطره،1384.

16- نوروزی، زینب «نقد ساختاری مناظره ی خسرو و فرهاد در منظومه ی خسرو و شیرین نظامی» پژوهشنامه ادب غنایی، دوره هفتم شماره دوازدهم، صص159-178 سال 1388.

17- وحیدیان‌کامیار، تقی«خسرو و شیرین نظامی از دید هنر داستان‌پردازی» مجموعه مقالات کنگره بزرگداشت نهمین سده تولّد حکیم‌نظامی، به اهتمام و ویرایش منصور ثروت، چاپ اوّل، ج 3 صص:481- 475 تبریز: دانشگاه تبریز،1372.

18- یونسی، ابراهیم، هنر داستان نویسی، چاپ هشتم، تهران: نگاه،1386.

 

Sources

 

 

     1- Baraheni, Reza. Qese nevisi. Tehran, No press, third edition 1983

2- Cristiansen, Arthur. Iran dar zaman-e- Sasaniyan. translated by Rashid yasemi, Tehran, Negarestane ketab press, first edition 2004

 3- Dastqayb, Abdulali. Honar -o-waqaeiat. Tehran, Sepehr press, first edition 1970

4- Iranzadeh, Neamatollah & Atashipour, Marziyeh Tarh-e- dastani Khosrow-Shirin va lili-yo- Majnun Nezami bat a,kid bar revayat-e- sharghi. Journal of Lyrical Literature researches, p.p:5-32, Vol.9, No17, 2011

 5- Jamshidian, Homayun & Noruzpour, Layla. Barrasi-ye- namayesh mana dar sorat-e- hekayat-e- sheikh Sanan dar mantegh-ol-tair. specialty quarterly of Persian poetry and prose stylistics (Bahare adab), fifth year, second number, continuance 16, 2012

6- Karimi, Amirbanu & Mahdiyan, Masoud .Barrasi-ye- anasor dastaniye amiyanehdar manzumehaye Nezami. specialty quarterly of Persian literature Azad university of Mashhad Vol.7, No.33, 2011

7- Mirsadeqi, Jamal, Rahnomaye .Qese nevisi. Tehran, Sokhan press, first edition 2008

 8- ـــــــــــــ. Adabiate dastani. Tehran, Sokhan press, fifth edition 2007

 9- Murganfaster, edvard. Janbehaye roman. translated by Ebrahim younesy, Tehran, Amir kabir, first edition 1992

10- Nassr.Esfahani & Haqqi, Maryam .Shirin va Pamla(barrasi tatbighi-ye- Khosrow va Shirin-e- Nezami va Pamlay-e- Samuel Richardson. Journal of Lyrical Literature researches, p.p:141-160, Vol.8, No14, 2010

 11- Nezami, Ganjei, Elyas ebne yusof. Khosrow va shirin. corrected by Hassan Wahid dastgerdi, edited by Saied Hamidiyan, Tehran, Qatreh press, sixth edition 2005

12- Nowroozi, zeinab. Naghde sakhtari-ye- monazera –ye- Khosrow va Farhad dar manzuma-ye- Khosrow va shirin-e- Nezami. Journal of Lyrical Literature researches, p.p:159-178, Vol.7, No12, 2009

  13- Okhovvat, Ahmad. Dastoore zabane dastan. Tehran, Farda press, first edition 1992

14- Sam, khaniyani & colleagues. Naghde tatbighi-ye- sakhtare revaei Khosrow va shirin Nezami va mathnavi padmavat. Bazmi Journal of Lyrical Literature researches, p.p:103-130 Vol.9, No17, 2011

 15- Snowden, Root. Khodamuz-e- Yung. translated by Nooroddin Rahmanian, Tehran, Ashian press, second edition 2009

 16- Vahidian kamyar, taqi. Khosrow va shirin Nezami az dide honare dastanpardazi. the collection of symposium nezami’s ninth century birth appreciate essays, edited by Dr Mansur servat, Tabriz,vol.3 p.p:475-481 Tabriz university press, first edition 1993

 17- Yunesi, ebrahim. Honare dastan nevisi. Tehran, Negah press, eighth edition 2007 

18- Zarrinkub, Abdulhossein. Pire Ganje dar jostojuye nakojaabad. Tehran, Sokhan press 1993