بررسی فراهنجاری معنایی در اشعار غادۃ السّمّان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

غادۃ السّمّان یکی از شاعران تأثیرگذار جهان عرب است که بیشتر آثار وی به چندین زبان   زنده­ی دنیا ترجمه شده است. یکی از شگردهایی که این شاعر برای گسترش بعد معنایی و شاعرانه کردن سخن خود به کار برده، آشنایی ­زدایی(فراهنجاری) معنایی است. به باور فرمالیست­ها در درک انسان از جهان پیرامون، فرایند عادت جریان دارد. عادت کردن انسان به محیط پیرامون موجب می­شود که بسیاری از پدیده­ها از نگاه دقیق انسان دور بماند و درک حسی انسان از زندگی مختل شود. آشنایی زدایی با فاصله انداختن میان انسان و این عادت­ها، فضایی برای درنگ و لذت ادبی مخاطب پدید می­آورد و ادراک حسی انسان را دوباره سامان می­بخشد. یکی از مهم­ترین گونه­های آشنایی­زدایی، فراهنجاری معنایی است. غادۃ السّمّان برای آشنایی­زدایی معنایی در اشعار خود، از صور خیال و آرایه­های معنوی بهره­ی فراوان برده است. در مقاله­ی پیش رو، گونه­های مختلف فراهنجاری معنایی در چهار منظومه­ی این شاعر (غمنامه­ای برای یاسمن­ها؛ ابدیت، لحظه­ی عشق؛ زنی عاشق در میان دوات؛ در بند کردن رنگین کمان) و حوزه­های بسترساز این فراهنجاری­ها بررسی شده است. این پژوهش به صورت کمّی- کیفی انجام شده و نمونه­ها از راه جست وجوی کتابخانه­ای گردآوری شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of semantic defamiliarization in Ghadahsamman’s poems

نویسندگان [English]

  • ن د
  • س ه
چکیده [English]

Ghadahsamman, the Syrian contemporary poet and writer, is one of the impressive Arab poets, whosemost prose and  verse  have been translated to several languages. One of the tricks that this poet has used to develop the semantic dimension of her work and make her words poetic, is semantic defamiliarization. According to formalists, habit process is in progress in human’s comprehension of the surrounding environment. Humans getting used to surrounding environment, leadstomany creatures and phenomena be far from his precise attention and lookand his sensory comprehension stops.  Defamiliarization creates a condition for thinking, pausing, and literal pleasure in reader’s mind and rebuild human’s sensory comprehension through making a gap between him and these habits,. One of the most important kinds of defamiliarization is semantic defamiliarization .Ghadahsamman has used imaginary forms and spiritual ornaments such as comparison, metaphor, symbolism, paradox, exaggeration, imagination, sense and repetition to create  defamiliavization in her poems. In the present article, various forms of defamiliarization in her four translated poem collections – “Eternity, love moment” , “A lover woman in ink” , “to imprison the rainbow” and “A grief letter for jasmines” and the basic domains of these defamiliarization have been explored.

کلیدواژه‌ها [English]

  • defamiliarization
  • semantic defamiliarization
  • Ghadahsamman
  • formalism

منابع

1-     احمدی، بابک، ساختار و تأویل متن، 2 جلد، تهران: مرکز، 1370.

2-     بامدادی، محمد، فاطمه مدرسی، نگاهی به فراهنجاری دستوری در اشعار  م. سرشک، پژوهش نامه­ی زبان و ادب فارسی ، سال سوم، شماره­ی دوم،  پیاپی 10، صص­1-20، 1388.

3-     جلیلی، فروغ، آیینه­ای بی طرح، تبریز: آیدین. 1387.

4- حق شناس، علی محمد،  زبان و ادبیات فارسی در گذرگاه سنت و مدرنیته، تهران: آگه، 1382 .

5- خلیلی جهان تیغ، مریم، سیب باغ جان، تهران: سخن، 1380.

6- زمرّدی، حمیرا، بیدل و آشنایی­زدایی، مجله­ی دانشکده­ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، صص­ 585-597، 1381.

7- سلاجقه، پروین، امیرزاده­ی کاشی­ها، تهران: مروارید، 1387.

8- شفیعی کدکنی، محمد رضا، صور خیال در شعر فارسی، تهران: نیل، 1350.

9- شمیسا، سیروس، بیان، تهران: فردوسی، 1381.

10- ------------،  بدیع، تهران: میترا، 1383.

11- شیری، علی اکبر، نقش آشنایی زدایی در آفرینش زبان ادبی،  مجله­ی ادبیات و زبان­ها- رشد آموزش زبان و ادبیات فارسی، شماره 59، صص8-17،1380 .

12- صفوی، کورش، از زبان شناسی به ادبیات، جلد 1، تهران: چشمه، 1373.

13- علوی مقدم، مهیار، نظریه­های نقد ادبی معاصر، تهران: سمت، 1377.

14- غادۃ السّمان، غمنامه­ای برای یاسمن ها، ترجمه­ عبدالحسین فرزاد، تهران: چشمه، 1377.

15- ----------، ابدیت، لحظه عشق، ترجمه­ی عبدالحسین فرزاد، تهران: چشمه، 1383.

16----------الف، زنی عاشق در میان دوات، ترجمه­  عبدالحسین فرزاد، تهران: چشمه،1384 .

17- --------ب، در بند کردن رنگین کمان،  ترجمه­ عبدالحسین فرزاد، تهران: چشمه، 1384.

18- فاطمی، سید حسین، تصویرگری در غزلیات شمس، تهران: انتشارات امیر کبیر،1364.

19- مدرسی، فاطمه، فرح غنی­دل ،آشنایی­زدایی و فراهنجاری نحوی در اشعار فروغ فرخ­زاد، مجله­ی دانشکده­ی علوم انسانی دانشگاه سمنان، سال 5، شماره­ی 15، صص 99-124، 1385.

20- ----------- ، نگاهی به آشنایی­زدایی و هنجارگریزی واژگانی در اشعار فروغ­زاد، فصل­نامه­ی دانشگاه تربیت معلم آذربایجان، سال3، شماره­ی 7، صص95-121، 1388.

Sources

1- Ahmadi, Babak. Sakhtar va ta'vil-e matn. vol.2,Tehran: Markaz Publication, 1992.

2-Alavi Moghaddam, Mahyar .Nazariyyehay-e naghd-e adabi-e moa'ser. Tehran: Samt Publication,1999.

3-Bamdadi, Mohammad ؛Modarresi, Fatemeh. Negahi be farahanjari-e dastouri dar asha'r-e M Sereshk.  Gowhar-e gouya, third year, No.2, row. 10, PP. 1-20,2010.

4-Fatemi, Seyyed Hosein .Tasvirgari dar ghazaliyat-e shams. Tehran: Amir Kabir Publication,1986.

5-Ghada Alsmman .Gham namehei baraye yasanha. Translated by AbdolHoseinFarzad, Tehran: cheshmeh Publication,1999.

6------------------- .Abadiyat lahzeye eshgh. Translated by Abdol Hosein Farzad, Tehran: cheshmeh Publication, 2005.

7---------------------. Zani a'shegh dar miyane davit. Translated by Abdol HoseinFarzad, Tehran: cheshmeh Publication,2006-a.

8-------------------. Dar band kardan-e ranginkaman. Translated by AbdolHoseinFarzad, Tehran: cheshmeh Publication,2006-b.

9-Haghshenas, Ali Mohammad. Zaban va adabiyat-e farsi dar gozargah-e sonnat va modernite. Tehran: Agah Publication,2004.

10-Jahantigh Khalili, Maryam. Sib-e bagh-e jan. Tehran: Sokhan Publication,2002.

11-Jalili, Forough. Ayineh-e bitarh. Tabriz: Aydin Publication,2009.

12-Modarresi, Fatemeh؛ Ghanidel,Farah. Ashenayizodayi va farahanjari-e nahvi dar asha'r-e Forough-e Farrokhzad. Majaleh-e daneshkadeh-e oloum-e ensani-e daneshgah-e Semnan, vol. 5, No. 15,pp. 99-124,2007.

13-------------- .Negah be  ashenayizodayi  va  hanjargoriziye Vajegani dar asha'r-e Forough-e Farrokhzad.  Faslnameye daneshgah-e Tarbiyatmoallem-e Azarbayejan, vol. 3, No. 7,pp. 95-121, 2010.

14-Salajegheh, Parvin. Amirzadeh-e kashiha.  Tehran: Morvarid Publication, 2009.

15- Shafiei Kadkani, Mohammad Reza .sovar-e khiyal dar she'r-e farsi . Tehran: Neil Publication,1972.

16-Shamisa, sirous .Bayan. Tehran: Ferdowsi Publication, 2003.

17------------------ .Badi'. Tehran: Mitra Publication, 2005.

18-Shiri, Ali Akbar .Naghsh-e ashenayizodaye dar afarinesh-e zaban-e adabi.Majaleh-e adabiyat va zabanha. No. 59, pp.8-17.

19-Safavi, Kourosh. Azzabansheasi be adabiyat. Vol, 1 Tehran: cheshmeh Publication,1995.

20-Zomorrodi, Homeyra .Bidel va ashenayizodayi. Tehran: Majaleh-e adabiyat vaoloum-e ensani-e daneshgah-e,  pp. 585-597, 2003.