تحلیل و بررسی ساختارساقی نامه بهار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

ساقی  نامه  یکی  از گونه های ادبیات  غنایی در قالب  مثنوی است که  در بردارنده ی مضامینی  مانند سرخوشی، اغتنام فرصت، و نیز گاهی متضمن  مواعظ و نکته های اخلاقی و حکمی است؛ یکی از ساقی نامه هایی که  می توان آن  را از حیث درونمایه  و مضمون متفاوت با نمونه های پیشین دانست، ساقی نامه ملک الشعرای بهار است؛ بهار با توجه  به زمینه  شعری  خویش و نیز  اوضاع اجتماعی، ساقی نامه ای با درونمایه ای  اجتماعی و  سیاسی سروده است. در این پژوهش ضمن سیری اجمالی در ساقی نامه سرایی و بیان  ویژگی­های آن، دستگاه­های مختلف ساقی نامه بهار  را با  روش تحلیل ساختاری  متن بررسی نموده و نشان داده­ایم بهار  با استفاده از زمینه اجتماعی، قالبی کاملاً غنایی را در خدمت  موضوعی کاملاّ اجتماعی به کار گرفته است. حذف  در   دستگاه   عروضی، انواع تکرار های آوایی و واژگانی، واژگان ساده و  کاربرد  اسامی مختلف حماسی و تاریخی، سادگی دستگاه نحوی و بلاغی  و تناسب زمان  از مختصات این اثر است؛ می توان گفت مجموع این عوامل نشان می دهد دستگاه­های مختلف متن در ارتباط با موضوع از انسجام مطلوبی برخوردارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An analysis of Bahar’s Drinking Song (Dithyramb)

نویسنده [English]

  • a r
چکیده [English]

Drinking Song (Saghi-Nameh) is a kind of lyric that dates back to Anacreontic verse.Researchers disagree about the first drinking song. Verses of Nezami’s Sharafnameh and Eghbalnameh that addressthe butler (saghi) are mainly consideredas the first drinking songs. Other researchers believe that Khaju Kermani, Salman Savoji, and Hafez, are the first poets. In this genre, the poet addressing the butler wants to composea song and give him wine. The content of drinking songs, issermonsas well as moral and sometimes legalpoints. Such them esare frequently observedin drinking songs.
One of the drinking songs that can beconsidered different in themeand content from previous examples is Bahar’s Drinking Song (Dithyramb). According to his poetic and social context, Bahar composed a drinking song that shows his creativity by analyzing its features and structures.
In this paper, along with attending to the process of drinking song, we analyze different systems of Bahar’s drinking song and consider its elements. We also demonstrate that Bahar, using a social context, has applied an entirely lyric form for social aims. It can be said that various devices contain favorable coherence in presenting this issue.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Analysis
  • Consideration
  • Structure
  • Bahar
  • Drinking Song (Dithyramb)

منابع                                                       

1- آرین پور، یحیی، از صبا تا نیما، چاپ ششم، تهران: انتشارات زوّار،1375.

2- ارسطو، فنّ شعر، ترجمه عبدالحسین زرین کوب، چاپ سوم، تهران: امیر کبیر،1381.

3- انوشه، حسن، دانشنامه ادب فارسی، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی1381.

4- بهار محمد تقی، دیوان ، چاپ سوم، تهران: انتشارات نگاه1390.

5- پورنامداریان، تقی، درسایه آفتاب ، تهران: انتشارات سخن،1380.

6- حافظ، شمس الدین محمد، دیوان، به تصحیح و توضیح پرویز ناتل خانلری، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: انتشارات خوارزمی، 1375.

7- حافظ، شمس الدین محمد، دیوان، تصحیح علامه محمد قزوینی وقاسم غنی، چاپ دوم، تهران: نشر آروین، 1373.

8- حدادی طاقانکی، نادعلی، جهانگیر صفری، ساقی نامه و مغنی نامه، مجله رشد آموزش زبان و ادب فارسی،شماره دوم، صص 27- 37، 1389.

9- حق شناس، علی محمد، مقالات ادبی - زبان شناختی، چاپ اول، تهران: انتشارات نیلوفر،1370.

10- رضایی، احترام، ساقی نامه در شعر فارسی ، تهران: امیر کبیر، 1388.

11- رضایی، احمد، برجسته سازی از طریق تکرار یک واژه در بوستان سعدی، علوم انسانی دانشگاه الزهرا، شماره 73، صص53-76 1387.

12- رضایی، احمد، مهرآوران، محمود، بررسی مختصّات دستگاه زبانی قصیده ای از انوری و استقبال نظیری نیشابوری ازآن، فصلنامه مطالعات شبه قاره، دوره 4، شماره 14، صص33-66 ، 1392.

13- زرین چیان، غلامرضا، ساقی نامه در ادب فارسی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره 4، صص571-586، 1355.

14- شعیری، حمید رضا، تجزیه و تحلیل نشانه – معناشناختی گفتمان، تهران: سمت، 1385.

15- شفیعی کدکنی، محمدرضا، باچراغ و آینه، چاپ دوم، تهران: سخن،1390.

16- -----------، زمینه اجتماعی شعر فارسی، تهران: اختران 1386.

17- -----------،  موسیقی شعر ،چاپ دهم، تهران: آگاه، 1386.

18- شمیسا، سیروس، معانی، چاپ چهارم،تهران: نشر میترا، 1375.

19- صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات در ایران، جلد سوم1،چاپ دهم، تهران: انتشارات فردوس،1372.

20- صفوی، کوروش، از زبان شناسی به ادبیات، ج1 ، چاپ دوم، تهران: نشر چشمه،1370.

21- عابدی، کامیار، به یادِ میهن، زندگی و شعرِ ملک الشعراء بهار،تهران: ثالث 1376.

22- محجوب، محمد جعفر، ساقی نامه – مغنی نامه، مجله سخن، دوره  11، تهران: صص69-79، 1339.

23- محرمیان معلم، حمید، دیباچه، حمید محرمیان معلم، مجموعه مقالات تراژدی، تهران: انتشارات سروش، صص 12- 30، 1390.

24- مهاجر، مهران و محمد نبوی، به سوی زبان شناسی شعر، تهران: نشرمرکز،1376.

25- میرصادقی، میمنت، واژه نامه هنر شاعری، چاپ دوم، تهران: کتاب مهناز،1376.

26- میرعابدینی، حسن، صد سال داستان نویسی، ج 1و2، تهران: چشمه، 1377.

27- ناتل خانلری، پرویز، وزن شعر فارسی،چاپ ششم، تهران: توس،1373.

28- ولک، رنه و آوستن وارن، نظریه ادبیات، ترجمه ضیاء موحد و پرویز مهاجر، چاپ اوّل ، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی،1373.

30 - Halliday,M.A.K ,On language, edited by jonathan Webster, first press , London, 2002

 Sources

1-Âbedi,kâmya.be yâde mihan,zendegi & shere malakashshoarâ ye bahâr first edition,Tehrân:sales Publication,1997.

2-Anusge, hasan. dâneshnâmeye  adabe fârsi. Vol. II,second edition, sâzmane chape & vezârate farhnge & ershâde eslâmi Publication,2002.

3-Aristotle.poetics.translator: abdolhoseyne zarrin kub, 3th edition, Tehran: amir kabir Publication, 2002.

4-Ariyanpur. Yahyâ. Az sabâ tâ nimaa.6th edition, Tehrân:zovvâr Publication.1996.

5-Bahâr, mohammad taghi. divan ash âr. 3th edition, Tehrân:negâh Publication,2011.

6-Haddâdi tâghânaki, nâd ali & jahângire safari. sâghi nâme & moghanni name. Tehrân: Journal of roshd ,vol.2,pp27-37,2010.

7-Hâfez, shams oddin mohammad. Divan. Correct:allâme gazvini & gâsem ghani, second edition, Tehrân: ârvin Publication, 1994.

8-Hâfez, shams oddin mohammad. Divan. Correct and explanation: Natel khânlari, parvize, vol. second edition,Tehrân: -khrazmi Publication, 1996.

9-Hagh shenâs, ali mohammad. maghâlâte adabi-zabân shenâkhti.Tehrân: nilufar Publication,1991.

10-Halliday,M.A.K .On language. edited by jonthan Webster, first edition , London, 2002.

11-Mahjub, mohammad jafar. sâghinâme-moghanninâme. Tehrân Journal of sokhan, vol. 11،pp69-79,1960.

12-Mir âbedini, hasan. sad sâl dâstân nevisi.vol.1 & 2, Tehrân: cheshme Publication,1998.

13-Mir sâdeghi, meymanat. vazhenâmeye honare shaeri.scond edition,ketabe mahnâz Publication,1997.

14-Mohâjer, mehrân & mohmmad nabavi.be suye zaban shenâsie sher,Tehrân:markaz Publication,1997.

15-Moharramiyân moallem,hamid. dibâche,majmue magalate terazhedi. Tehrân: sorush Publication,pp.12-30,2011.

16-Natel khânlari, parvize. vazne shere fârsi.6th edition ,Tehrân:toos Publication,1994.

17-Purnâmdâriyân, taghi. dar sâyye âftâb. First edition,Tehrân:sokhan Publication, 2001.

18-Rezâei, ahmad. barjestesazi az tarighe tekrâre yek vâzhe dar bustân. Alzzahrâ university,vol.73,pp53-76,2008.

19-Rezâei, ahmad, mahmood  mehrâvarân. barresiye mokhtassâte dastgâhe zabâni ye ghasideei az anvari & esteghbâle naziri ye neyshâburi az an. Journal of motaleâte shebhe ghârre, pp.33-66,vol.4(14)2013. 

20-Rezâei, Ehterâm. sâghi nâme dar shere fârsi. Tehrân:amir kabir Publication, 2009.

21-Safâ,zabihollâh. Târikhe adabiyât dar Iran.  Vol.3-1, 10th edition, Tehrân:ferdows Publication,1993.

 22-Safavi,kurosh. az zabân shenâsi be adabiyât. vol.1 second edition, cheshme Publication,1994.

23-Shafii kadkani, mohammad rezâ. bâ cherâg & âene. second edition Tehrân:sokhan Publication, 2011.

24-Shafii kadkani, mohammad rezâ. musighiye sher.10th edition, Tehrân:agâh Publication, 2007.

25-Shafii kadkani, mohammad rezâ.zamine ye  ejtemâi ye shere fârsi.first edition,Tehrân:akhtarân Publication, 2007.

26-Shamisâ,sirus. Maâni.14th edition,Tehrân:mitrâ publication,1996.

27-Shari,hamid rezâ. tajziye & tahlile neshâne-manâshenâkhtiye goftemân.first edition,Tehrân:samt Publication, 2006.

28-Welek,rené  Austin varen.literary  theory. translatore :ziyâe movahed & parvize mohâjer,Tehrân: elmi & farhangi Publication, 1994.                     

29-Zarrinchiyân, gholâmrezâ. saginâme dar adabe fârsi. Journal of Literature& science faculty , mashhad: university of ferdowsy, vol. 47 pp.571-586,1979.