تحلیلی بر جنبه های مضمونی و زیبایی شناسی تغزل جاهلی در معلقات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

تأثیر زمان و مکان بر اندیشه و احساس شاعر و استعداد و خلاقیت خود او در ارائه تصاویر هنری در شعر دوره جاهلی و مخصوصا معلقات قابل ملاحظه است. معلقات به  عنوان قصاید برگزیده نماد و سمبل شعر دوره جاهلی بشمار می آیند این قصاید اگر چه از نظر مضمون و غرض اصلی با یکدیگر تفاوت دارند اما ساختار آن ها بخصوص مقدمه تغزلی شان با ویژگی های منحصر به فردی که دارد تمایز و هویت خاصی به آن ها بخشیده است.
این مقاله به روش کتابخانه ای با تحلیل مضمون ابیاتی از تغزل هر یک از معلقات به تبیین تأثیر محیط طبیعی بر اندیشه و نوع نگاه شاعر جاهلی و حتی بر ساختار قصیده او پرداخته است سپس عواملی که نقش مؤثری در اعطای جمال فنی و ظرافت هنری به قصاید داشته اند مورد تحلیل قرار داده است. عنایت به زمان و محیط طبیعی، ترکیب ساختاری و بلاغی، ذکر و حذف قیود، تیزبینی و تعمد شاعر در کیفیت ارائه هنرمندانه تصاویر به قصد  انگیزش عواطف از جمله عواملی هستند که اسباب تمایز،‌ قوت و پویایی تغزل جاهلی را فراهم آورده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Analysis of Contentand Aesthetic Aspectsof Ignorant,amorous poems in Moalaght

نویسنده [English]

  • r r
چکیده [English]

The effect of time and place on the poet's feelings and thoughts and his own talent and creativity in demonstrating the artistic images in the Ignorant period poetry, speciallyMoalaghat, is significant.Moalaghat is the symbol of Ignorant period poetry.  Although these poems are different in the content and the main aim, their structure and specially their amorous preface have given a unique nature and difference to them. The research method is library based and explains the effect of natural environment on the Ignorant poet's thoughtand his view by analyzing the theme of some verses of each of Moalaghat.
Among the factors that created the difference, dynamism and the power of the Ignorant, amorous poem are: noticing the natural time and environment, structural and rhetorical combination, stating or eliminating the adverbs and poet's scrutiny in artistically presenting the images with the purpose of stimulating the emotions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • amorous poems
  • analytical elements
  • contents comparison

منابع                                                                                                 

1- ابن قتیبه، الشعر و الشعراء، تحقیق ابن قمیحه و محمد امین الضنّاوی، دار الکتب العلمیه، الطبعه الاولی، بیروت 2000م .

2- زوزنی، شرح الملقات السبع، الطبعه الاولی، مکتبه المعارف، بیروت ، 1972.

3- سعدی، مصلح الدین، گلستان، به کوشش خلیل خطیب رهبر، تهران: صفی علیشاه، چاپ سیزدهم، 1380.

4- الشرقاوی، عفت،  دروسٌ و نصوصٌ فی قضایاء الادب الجاهلی، دار النهضه العربیه، بیروت: بی تا.

5- شیبانی، ابو عمرو، شرح المعلقات السبع، تحقیق عبدالمجید همّو، منشورات موسسه الاعلمی، الطبعه الاولی، بیروت 2001م.

6- ضیف،  شوقی، تاریخ الادب العربی ، الطبعه الثامنه، دار المعارف مصر،1960. 

7- فروخ، عمر، تاریخ الادب العربی، دار العلم للملایین، الطبعه الخامسه، بیروت ، 1984.

8- قیروانی، ابن رشیق، العمده، تحقیق محمد عبدالقادر احمد عطا،  دار الکتب العلمیه، الطبعه الاولی، بیروت ،2001م.

       Sources

1-     Ebne ghoteybe. Al sher va al shoara. Research ebne ghomihe and a.m.zanavi: Beirut, darolkotob al elmiye  Publication ,first edition, 2000.

2-     farrokh omar. Tarikh al adab al arabi dar al elm allmalaein . 5th edition, Beirut:Maktabat ol maaref Publication, 1984.

3-     Ghirvani ebn rashigh. Alomdeh. research by Mohammad abdolbagher Ahmad  Ata. Beirut: darolkotob al elmiye  Publication, First edition,2007.

4-     Sadi,  mosleh al din, Golestan.edited by khalil khatib rahbar, Tehran: safi ali shah Publication, 13th edition,  2001.

5-     Sharghavi, effat. Dorooson va nosooson fi ghazaya al adab al jaheli . Beirut : dar al nahza al arabiyeh Publication ( no date).

6-     Sheybani aboo amr. Sharh-o- l moallaghat al sabe . first edition 

,research by abdol majid hammoo , Beirut: al alami Publication. 2001.

7-     Zeyf showghi . Tarikhel adabel arabi. First edition, Egypt: Darol maaref  Publication ,1985.

8-     Zoozani. Sharh-ol- moalaghat alsabe, first edition Beirut: Maktabat ol maaref  Publication ,1972.