عشق به همسر در شعر معاصر ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

تا پیش از عصر مشروطیت، معشوق شعر فارسی، غالباً با سیمایی کلّی، مبهم، فاقد هویت عینی و غرق در هاله‌ای از تقدس و رازناکی در شعر شاعران تجلی می‌یافت. اما از عصر مشروطه با ظهور گفتمان‌ های تازه؛ از جمله توجه به جایگاه زن و فردیت او در عرصه‌ی جامعه و خانواده، ماهیت معشوق دگرگون شد و چهره‌ای ملموس و عینی یافت. آن معشوق رازآمیز، آرمانی و آسمانی، مبدل به معشوقی زمینی و این جهانی شد با جلوه‌های مادی و محسوس. در کنار گونه‌های متنوع معشوق که در میراث شعری یک قرن اخیر تجلی یافته‌اند، به تبع توجه به نقش زن و باز تعریف نظام خانواده، با گونه‌ای دیگر از معشوق مواجه‌ایم که همانا همسر واقعی شاعر است. معشوقی که وجود تابو‌های فرهنگی و اخلاقی و نیز دیگر   عوامل اجتماعی از جمله فاصله‌ی موجود بین عشق و زناشویی،  مانع ظهور و بروز آن در اشعار عاشقانه‌ی کلاسیک می‌شد. در این مقاله، به شیوه‌ی تحلیلی- توصیفی در پی باز نمودن ابعاد و آفاق این گونه عشق­ورزی در آثار شاعران معاصر- چه مرد و چه زن- بوده‌ایم و به این نتیجه رسیده‌ایم که در پرتو تغییر و تکامل ساختارهای فکری و فرهنگی، و نیز تحول در نظام زیبایی شناختی هنر امروز، همسر در جایگاه معشوق، در پهنه‌ی شعر امروز، جایگاه در خور تأملی یافته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Love toward wife in Iran contemporary poem

نویسندگان [English]

  • m r
  • gh z
چکیده [English]

Before the Constitutional Era, the beloved of Persian poem was of tenmanifested with a general, ambiguous appearance and a kind of holiness and without an objective identity. Butsince this Era, the nature of the beloved changed and formed an objective face by the appearance of new discussions such asthe consideration of the woman's place in the society and family. That idealistic and celestial beloved turned into an agrarian one with earthen and material displays. Beside various kinds of beloved which were manifested in poem’s heritage in the past century, regarding the female’s role and the definition of the system of the family, we face with another kind of the beloved that is the real spouse of the poet. The one that did not appear in the classic amorous poems, for the sake of cultural and moral taboos and other social factors, such as the gaps between love and matrimony. In this article, it has been attempted to explore the dimensions and horizons of these adorations in contemporary poets writings (whether female and male) using the analytic-descriptive method. It has been concluded that in today's poetry, the spouse has gained a considerable place as the beloved in the shadow ofthe evolution of mental and  cultural structures and the evolution of aesthetics in today’s art.

کلیدواژه‌ها [English]

  • wife
  • beloved
  • contemporaneous poem
  • Love

منابع

1– آرین­پور یحیی، از نیما تا روزگار ما، چاپ پنجم، تهران، انتشارات زوار، 1387.

2- ابتهاج، هوشنگ، سیاه مشق، چاپ نوزدهم، تهران: نشر کارنامه، 1387.

3- اخوان ثالث،  مهدی،  تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم، تهران: مروارید، 1368.

4- -----------، زمستان، چاپ دهم، تهران: انتشارات مروارید، 1369.

5- امین پور، قیصر، مجموعه‌ی کامل اشعار، چاپ سوم، تهران: انتشارات مروارید، 1387.

6- اسحاق، محمد، شعر جدید فارسی، ترجمه‌ی سیروس شمیسا، تهران: فردوس، 1379.

7- براهنی، رضا، طلا در مس، ج 1، تهران: انتشارات زریاب، 1380.

8- بهبهانی، سیمین، آن مرد مرد همراهم، انتشارات زوار، 1369.

9- ------------، مجموعه‌ی اشعار، چاپ دوم، تهران: انتشارات نگاه، 1384.

10- بهمنی، محمدعلی، گاهی دلم برای خودم تنگ می­شود، چاپ هشتم، تهران: نشر دارینوش، 1386.

11– -----------، این خانه واژه‌های نسوزی دارد، چاپ­سوم، تهران: نشر دارینوش، 1387.

12- ------------، من زنده‌ام هنوز و غزل فکر می‌کنم، تهران: فصل پنجم، 1388.

13- ------------، تنفس آزاد با      محمدعلی بهمنی،     تهران:  فصل پنجم، 1390.

14- پورنامداریان، تقی، در سایه‌ی آفتاب، چاپ دوم، تهران: انتشارات سخن، 1384.

15– ترکی، محمدرضا، خاکستر آیینه، چاپ اول، تهران: انجمن شاعران ایران، 1389.

16- توللی، فریدون، شعله‌ی کبود، چاپ اول، تهران، انتشارات سخن، 1376.

17- دهقانی، محمد، وسوسه‌ی عاشقی ، تهران: انتشارات جوانه‌ی رشد، 1387.

18– روزبه، محمدرضا، شرح، تحلیل و تفسیر شعر نو فارسی،تهران: حروفیه، 1383.

19- --------------، ادبیات معاصر ایران (شعر)، چاپ چهارم، تهران: روزگار، 1388.

20- --------------، شرح، تحلیل و تفسیر شعر نو فارسی(بررسی اشعار مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو...)، چاپ اول، تهران: انتشارات حروفیه، 1389.

21 - زرقانی، سید مهدی، چشم انداز شعر معاصر ایران، چاپ سوم، تهران: نشر ثالث، 1387.

22- ستاری، جلال، عشق صوفیانه، چاپ پنجم، تهران: نشر مرکز، 1386.

23--------------، سیمای زن در فرهنگ ایران، چاپ پنجم، تهران: نشر مرکز، 1388.

24– شاملو، احمد، مجموعه‌ی آثار، دفتر­یک شعرها، چاپ هشتم، تهران: نگاه، 1387.

25– شفیعی‌کدکنی، محمدرضا، ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، چاپ چهارم، تهران: انتشارات سخن، 1387.

26- -------------، با چراغ و آینه، تهران: انتشارات سخن، 1390.

27– فتوحی، محمود، سبک شناسی، تهران: انتشارات سخن، 1391.

28- فرخزاد، فروغ، گزیده‌ی شعرها و گفتگو از فروغ فرخزاد، اهواز: به نگار، 1375.

29- فیروزیان، مهدی، «جایگاه حسین منزوی در غزل امروز ایران» مجموعه مقالات ششمین همایش بین المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، به کوشش قدسیه رضوانیان و احمد غنی‌پور ملکشاه، مازندران: دانشگاه مازندران. (صص 4079 - 4064)، 1390.

30– عنصرالمعالی، کیکاووس بن اسکندر، قابوس‌نامه، چاپ شانزدهم، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1387.

31– محمودی، سهیل، فصلی از عاشقانه‌ها، چاپ اول، تهران: نشر همراه، 1369.

32- مختاری، محمد، هفتاد سال عاشقانه، تهران: انتشارات تیراژه، 1378.

33- مدی، ارژنگ، عشق در ادب فارسی از آغاز تا قرن ششم،تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1371.

34- مستشارنظامی، نغمه، در اوج غربت نارنج، گزیده‌ی اشعار، چاپ اول، تهران: نشر تکا، 1388.

35- مصدق، حمید، مجموعه‌ی اشعار، چاپ اول، تهران: انتشارات نگاه، 1386.

36– مولوی، جلال­الدین محمد، مثنوی معنوی، تصحیح رینولد ا. نیکلسون، چاپ پنجم، تهران: انتشارات هرمس، 1390.

37– منزوی،حسین، مجموعه‌ی اشعار، به کوشش حسین فتحی، تهران:آفرینش-نگاه، 1388.

38– نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف، خسرو و شیرین، با حواشی و تصحیح حسن وحید دستگردی، به کوشش سعید حمیدیان، چاپ چهاردهم تهران: نشر قطره، 1392.

39– نیما یوشیج (علی اسفندیاری)، نامه­های نیما به همسرش عالیه، چاپ سوم، تهران: انتشارات آگاه، 1354.

40- ------------، مجموعه­ی کامل اشعار نیما یوشیج، تدوین سیروس طاهباز، تهران: نگاه، 1370.

41- یاحقی، محمد جعفر، جویبار لحظه‌ها، چاپ چهارم، تهران: انتشارات جامی، 1381.

42- یزدانی، زینب، زن درجشعر فارسی، دیروز- امروز، تهران: انتشارات فردوس،1378.

    Sources

1- Akhavan sales, Mehdi. to ra ey kohan boomo bar doost darm. first edition, Tehran: morvaried publication, 1989.                                                                                          

2-     -----------------.zemestan. 10th edition, Tehran: morvaried publication, 1990.

3-     Ariyan pour, yahya. az nima ta roozegare ma. 5th edition, Tehran: zavar publication, 2009.

4-     Aminpour, ghaysar. majmo'eye kamele asha'r. 3th edition, Tehran: morvaried publication , 2008.

5-     Berahani, Reza. tala dar mes. Tehran: Zaryab publication. (First published Zaryab), 2001.

6-     Behbahani, Simin. an mard marde hamraham. first edition, Tehran: zavar publication, 1990.

7-     Behbahani, Simin. majmo'eye ash'ar. second edition, Tehran: negah publication, 2005

8-     Bahmani, Mohammad Ali. gahi delam baray[ghodam tang mishavad. 8th edition, Tehran, darinoush publication,2008.

9-     Bahmani, Mohammad Ali. in ghane vazehaye nasoozi darad. 3th edition, Tehran: Darinoush publication, 2008.

10- Bahmani, Mohammad Ali. man zende'am hanooz va ghazal fekr mikonam. first edition, Tehran: fasle panjom publication, 2009.

11-  Bahmani, Mohammad Ali, tanafose azad ba mohammad ali bahmani, first edition, Tehran: fa'sle panjom publication, 2011.

12-  Dehghani, Mohammad. vasvaseye ashqhi.first edition, Tehran: javaneye roshd publication, 2008.                                                                                                                             

13-  Ebtehaj,Hushang. sieyah mashg. 19th edition, Tehran: karname publication, 2008.

14-  eshaq, Mohammad. sh'er jadiede farsi. translation by sirus Shamisa,Tehran: Ferdows publication , 2000.

15-  Fotouhi, Mahmoud. sabksh'enasi. first edition, Tehran:soghan publication, 2012.

16-  Farrokhzad, Frough. gozideh ash'ar. ahavaz: beh Negar publication, 1996.                         

17-  firoziyan, Mehdi. jayegahe hosain monzavi dar  ghazale emroz iran". attempt Ghodsieh Rezvanian and Ahmad Ghanypor maleksah, majmo'ae maghalate sheshomin hamayesh anjomane tarvij:Mazandaran University publication.pp. 4079-4064 2012.                                                                                                      

18- Mahmoodi, Sohail. fasli az ashghaneha. first edition, Tehran: hamrah publication, 1989 .

19-  Mokhtari, Mohammad. haftad sale ashghanehe. first edition, Tehran: Tiraje publication, 1999.  

20-  Medi, Arjang. eshgh dar adab farsi. first edition, Tehran: Institute for Cultural Studies and Research publication, 1992.                                                                                        

21-  Mostashar nezami, naghme. dar aoj ghorbate narang. Selected Poems, first edition, Tehran: theca publication, 2009.                                                                                         

22- Mossadegh, Hamied. majmo'eye asha'r. first edition, Tehran: negah publication, 2007.

23-  moulavi, Jalal al-Din Muhammad. Masnavi. correction of Reynolds Nicholson, 5th edition, Tehran: Hermes publication, 2011.                                                                               

24-  Monzavi, Hosein. majmo'eye asha'r. trying Hossein Fathi, first edition, Tehran: Afarinesh-  negah publication , 1999.                                                                                               

25-  nezami ganjavi, elyas ebn yousef. khosrow va shirin. Tehran publication : 2014.                   

26-  Nima Yooshij. namehaye nima be hamsarash aliye. 3th edition, Tehran: agah publication, 1975.

27-  Nima Yooshij. majmo'eye kamele asha'r nima yooshij. first edition, Tehran: negah publication,1991.

28-  Onsoralma'ali, Kaykavous Ben voshamgir. Qabousnamh. 16th edition, to try and correct the Gholamhosayin, Yousefi, Tehran: almi va farhangi, publication 2008.

29-  Pournamdaryan, Taqi. dar saye'ye aftab. 2th edition, Tehran: soghan publication, 2004.

30-  Roozbeh Mohammad reza. sharh, tahlil va tafsire sh'ere no farsi. barrasiye asha're  Nima Yooshij va ..., first edition, Tehran: horofieye publication, 2004.                            

31-  Roozbeh, Mohammadreza. adabiyate moa'ser iran, (poetry). 4th edition, Tehran: rowzane publication , 1999.                                                                                                             

32-  Roozbeh Mohammad reza. sharh, tahlil va[tafsire sh'ere no farsi.  barrasiye ash'are, Mehdi Akhavan sales, Ahmad Shamlou ..., first edition, Tehran: horofieye publication , 2010.

33- Sattari, jalal. eshgh sofie'neh. 5th edition, Tehran: markaz publication, 2007.

34-  Sattari, jalal. simaye zan dar farhange iran. 5th edition, Tehran: markaz publication, 2009.

35-   Shamlo, Ahmad. majmo'aye asha'r. First Poems, 8th edition, Tehran: negah publication, 2008.

36-  shafi'I kadkani, mohammadreza. advare sha're farsi. az mashrotiyiat ta soghote saltanat, 4th edition, Tehran: soghan publication , 2008.

37-  shafi'i Kadkani, mohammadreza. ba cheragho ieyneh. first edition, Tehran: soghan  publication, 2011. 

38-  Turki, MohamadReza. ghakestar a'iene. first edition, Tehran: anjomane sh'aerane Iran publication, 2010.                                                                                                                    

39- Tavalaly, Ferydoun. sho'leye kaboud. first edition, Tehran: soghan publication , 1998.

40-  Yahaghi, Mohamad jafar. joibare lahzeha. 4th edition, Tehran: Jami publication, 2003.

41- Yazdani, Zeinab. zan dar sh'ar farsi diroz - emroz . first edition, Tehran: Ferdows publication, 1999                                                                                                                                               

42-  Zarghani, Seyed Mehdi. chashm andaze sha're moa'sere iran. 3th edition, Tehran: Sales publication, 2008.