مقایسه‌ی خسرو و شیرین نظامی و شیرین و خسرو هاتفی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

خمسه­ی نظامی به عنوان یکی از شاهکارهای داستان ­پردازی فارسی، ضمن تأثیر از سنت­ های پیش از خود، تأثیری ژرف بر آثار پس از خود نهاد. نظیره­گویی، تقلید یا تتبع آن است که شاعر یا نویسنده­ای، به پیروی شاعر یا نویسنده­ی دیگر به خلق و نگارش اثری اقدام کند. بعد از نظامی سنت نظیره­گویی به­ طور گسترده رواج پیدا کرد. از­جمله مهم­ترین آثار نظامی که بازتاب عمده­ای در ادب فارسی داشت خسرو و شیرین است. این اثر در قرن 9 در دوره­ی حکمرانی سلطان بایقرا توسط هاتفیِ جامی تقلید شده ­است. عنوان نظیره­ی  وی شیرین و خسرو است. نوع ارتباط این دو روایت از مقوله­ی «فزون­متنیت» است. نتیجه­ی  به ­دست­ آمده از این بررسی استفاده­ی فراوان نظامی از شگردهای داستان ­پردازی، پیرنگ قوی، منسجم و پیچیده، نتیجه ­گیری ­های اخلاقی در پایان هر قسمت و توصیفات غنایی است، این موارد در روایت هاتفی کمتر دیده شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Khosrow-va-Shirin by Nezami and Shirin-va-Khosrow by Hatefi: With Structural Narratology approach

نویسندگان [English]

  • s b
  • f r
چکیده [English]

Nezami’s Khamseh as one of the most significant masterpiece texts among the Persian storytelling, was under the influence of the previous traditions and at the same time affected the following works. Imitation means that an author or a poet follows another ones in creation of his or her works. The tradition of imitation highly appeared after Nezami and developed by Amir Khosrow Dehlavi in India. Khosrow-va-Shirin by Nezami was imitated by Hatefi during the reign of Soltan Bayghara named Shirin-va-Khosrow. The relation between these two narrations is “hypertextuality”. This article has addressed Hatefi’s storytelling as a hypertext (B text) in comparison with Nezami's as hypotext (A text). The methodology for analysis of similarities and differences of the same story in these two texts is structuralism narratology. It can be concluded that Nezami used complex storytelling techniques, strong and coherent plot, erotic delineation and moral epilogues. These cases less has been found in the narration by Hatefi.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Structural Narratology
  • Imitation
  • Nezami
  • Kosrow-va-Shirin
  • Hatefi
  • Shirin-va-Khosrow
Structural Narratology, Imitation, Nezami, Kosrow-va-Shirin, Hatefi, Shirin-va-Khosrow.