موسیقی شعر در دو سوگ سروده ی سعدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشگاه اصفهان

چکیده

یکی از عوامل ماندگاری و درخشش نام و یاد سعدی شیرازی بر تارک ادبیات جهانی موسیقی زیبا و دلنشین اشعار اوست. به ویژه دو قصیده فارسی و عربی او در رثای خلیفه عباسی مستعصم بالله که از روی صدق باطن و انسان دوستی سروده شده و سرشار از انواع مختلف افزاینده های موسیقایی می باشد. او با برگزیدن دو بحر رمل و طویل که بهترین قالب ها برای بیان احساسات قلبی انسان هستند و با به کار بردن انواع مختلف صنایع بدیعی از قبیل جناس، مراعات نظیر، تضاد و… و همچنین الفاظ و هجاهای آهنگین و متناسب با معنا و فضای موسیقایی قصیده، به آهنگین تر شدن آن ها بیش از پیش کمک کرده است. ضرورت این پژوهش از آن روست که نشان می دهد سعدی شیرازی، شاعری جهانی است و به هم نوایی با نوع بشریت برخاسته و در سوگ بغداد، پایتخت اسلامی زمان خود، بسیار موثر سخن گفته است. روش تحقیق در این مقاله تلفیقی از شیوه ی کتابخانه ای و تحلیلی است. به این صورت که پس از فیش برداری به بررسی آماری موارد مورد بحث در موسیقی پرداخته شده و مقایسه بین دو قصیده صورت پذیرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Poetry Music in Saadi's Two Jeremiads

نویسندگان [English]

  • m z 1
  • d z 2
چکیده [English]

One of the reasons of the ever lasting name and fame of Saadi Shirazi in universal literature is the pleasant music of his poems particularly his two Persian and Arabic odes,  lamenting the death of Abbasid caliph Al-Mu'tasim which were composed based on his intrinsic truth and philanthropy and they are replete with the different kinds of musical additives. He has successfully managed to make these poems more rhythmic by selecting two prosody meters, Raml and Tavil, which are considered the best framework for expressing the human's heartfelt feelings and applying different types of figures of speech like pun, symmetry and opposition as well as rhythmic words and syllables appropriate to the meaning and rhythmic atmosphere of the odes. The importance of this research lies in the fact that it demonstrates that Saadi, as a global poet, sympathizes with humanity and speaks influentially in mourning over Baghdad, the Islamic Capital of his time, The methodology is a combination of library research and textual analysis and it is conducted in a comparative context.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Saadi
  • music
  • elegy
  • Persian
  • Arabic

 

     1-قرآن کریم

2-ابویسانی ،حسین و علی اصغر، سمیح القاسم و موسیقی شعر عرب، م مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران.

  3-الجمیعی، عوض بن معیوض، آفاق الحضاره، العدد الرابع عشر، العلاقات الأدبیه بین الثقافتین  العربیه و الفارسیه: سعدی الشیرازی نموذجا، 1425ه. ق/ 1383ه.

4-بارانی، محمد و نسیم بهار، علی اصغر، تکرار در معانی عاطفی و زبان هنری غزلیات سعدی ،پژوهشنامه ادب غنایی،دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال دهم، شماره هجدهم، بهار و تابستان 1391.

5-حسین پور آلاشتی،حسین ، دلاور، پروانه، عناصر سبک ساز در موسیقی شعر فروغ فرخزاد، مجله زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال ششم، 1387.

6-حسینی، حمید ، عروض و قافیه عربی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول، 1383ه. ش.

7-خلیفه شوشتری، محمد إبراهیم، الجامع فی العروض العربی بین النظریه و التطبیق، طهران: سمت، الطبعه الأولى، 1387ه. ش.

8-سعدی، مصلح الدین، شعرهای عربی سعدی شیرازی، تصحیح انتقادی و ترجمه مؤید شیرازی، شیراز: مرکز نشر دانشگاه شیراز، چاپ اول، 1372ه. ش.

9-سعدی، مصلح الدین، کلیات سعدی، از روی نسخه تصحیح شده محمد علی فروغی، تهران: ققنوس، چاپ نهم، 1385ه. ش.

10-شفیعی کدکنی، محمد رضا، موسیقی شعر، تهران: آگاه،‌ چاپ چهارم، 1373 ه.ش.

11-شمیسا، سیروس،نگاهی تازه به بدیع، تهران: انتشارات فردوس، چاپ چهاردهم، 1383ه. ش.

12-طباطبایی، محمد محیط، ذکر جمیل سعدی، مجموعه مقالات و اشعار به مناسبت بزرگداشت هشتصدمین سالگرد تولد شیخ اجل سعدی علیه الرحمه، جلد 3، گردآوری کمیسیون ملی یونسکو، ویرایش و انتشار اداره کل انتشارات و تبلیغات وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1364ه. ش.

13-طهماسبی، طغرل، موسیقی در ادبیات، تهران: رهام، چاپ اول، 1380ه.ش.

14-عباجی، أباذر، علوم البلاغه فی البدیع و العروض و القافیه، طهران: سمت، الطبعه الأولى، 1377ه. ش.

15-قائمی، مرتضی،فضای موسیقایی معلقه امروالقیس، مجله علمی و پژوهشی انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی، شماره 12، ، تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی، 1388ه. ش.

16-قمحاوی، محمد صادق، تجوید قرآن کریم، ترجمه سید محمد باقر حجتی، تهران: سمت، چاپ اول، 1381ه.ش.

17-کی منش، عباس، مضامین در حوزه آهنگ و موسیقی شعر فرخی سیستانی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ، تابستان و پائیز، 1382.

18-ماهیار، عباس، عروض فارسی، تهران، نشر قطره، چاپ ششم، 1382ه. ش.

19-معروف، یحیی، العروض العربی البسیط، طهران: سمت، الطبعة الثالثه، 1385ه.ش.

20-مولانا، جلال الدین محمد بلخی، مثنوی معنوی، تهران: اهورا، چاپ سوم، 1384ه. ش.

21-نصار، حسین، فی الشعر العربی، مکتبه الثقافه الدینیه، الطبعه الأولی، 2001م.

22-نصار، حسین، القافیه فی العروض و الأدب، مکتبه الثقافه الدینیه، الطبعه الأولی، 1421ه. ق.

23-هاشمی، أحمد، جواهر البلاغه فی المعانی و البیان و البدیع، بیروت، مؤسسة الکتب الثقافیه، 1427-1426ه. ق 2006م.

24-همایی، جلال الدین، فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران، توس، چاپ دوم، 1363ه. ش.

 

   All Sources in English

 

1-Qoran  Holly.                                                                                     

2- Abaji,abazar.oloomalbalaghah fi albadievaalaroozl Ghafiyah

  Tehran.samt publication.first edition,1992 .

 3 -Abavi sani ,Hosein, &bastanialiasghar.Samih al ghasem va moos i ghish erarab.journal of university of Tehran : faculty of literatures & humanity.

 4-Aljamiee , Evaz –ben -  moavvez,  Afagh  Alhezara, No.14, Alalaghat  al  adabiya  bayn  alseghafatayn  alarabiyyah  va  al Farsiyyah;  sa`di  al  shirazi 

 namoozajan , 1425/2004 .

5-Barani, mohammad&nasimbaharaliasghar. Tekrar  dar ma`ani ye `atefi va  zabane honari ye  ghazaliyyate  sa`di  .journal of lyrical literature researches University of sistan and baluchestan .vol.10 no. 18 .spring &summer ,2013.

6-Ghaemi ,mortaza. Fazaye moosighai ye moallaghe ye Emraol gheys .jornal of Iranian association of Arabic language& literature. No.12. Tehran :bazargani  publication  2006.

7- Ghamhavi ,mohammad sadegh, tajvide Ghorane karim. Translated  by  mohammad  bagher  Hojjat , Tehran : Samt publication , first edition . 2002.

8-Hashemi ,ahmad. javaher al balaghat  Fi alma`ni va l ba y an va lbadi`, beiroot: Alkotob al saghafiyyah publication. 2006.

9-Homay, jalalaldin. Fonoone balaghat  va  sena`te adabi. Tehran :Toos publication, second edition, 1984.

10-Hosein poor Alashti,H. Anasore sabk saz dar she`re forooghe farrokhzad. journal of persion  language and literature . university of sistan and baluchestan . 6 thvol ,2006.

11- Hoseini, hamid .AroozvaghafiyehArabi., Tehran:scientific& cu lt- urel publication . firstadition , 2004.

12- Keymanesh,abas.mazamin dar Houzeh –y-e ahang va mosighi –y-e she`re farrokhi –y-e sistani, journal of university of Tehran .faculty of literatures   & humanities, summer & autumn, 2003.

13-Khalifeh shooshtari,mohammadEbrahim.Aljame` fi alarooz alara bi  bay al nazariyyate val tatbigh . Tehran: Samt, first edition, 2008.

14-Maaroof, yahya. alaroozalarabi albasit.Tehran.samt.3th edition, 2006.

15- Mahyar ,abbas. Arooz e farsi  . Tehran:samt publication, 3 th edition, 2006.

16 –Mowlana ,jalalaldin mohammad  balkhi. Masnavi  ye ma`navi. Tehran: ahoora publication, 3 th edition ,2005 .

17- Nassar ,hosien . fi alseral arabi. maktabataleghafahaldiniyah, first edition ,2001 .

18- Nasar ,hosien. Alghafiah fi alarooz valadab .maktabata lseghaf ah  al diniyyah. First edition,2001.

19- Saadi,moslehaldin. She`rhaye Arabiye sa`adiye shirazi .translated by moayyed shirazi.shiraz  university publication, first edition,1993.

20-Saadi, moslehaldin. Kolliyat sa`di.corrected by mohammad ali fo roo- ghi. Tehran: Ghoghnoo    s.9th edition,2006.

21- Shamisa,siroos.Negahitaze be badie.Tehran:ferdos publicca -tion .14thedition,2004.

22- Shafieekadkani, mohammadreza. Moosighi  ye  she`r, Tehran: Agah publication .4th edition, 1994.

13-Tabatabaei,mohammadmohit. zekre jamile sa`di .majmooe ma ghalat.first edition,1985.

24- Tahmasbi,toghrol.moosighi  dar  adabiyyat .Tehran:raham publication .first   edition,2001.