بررسی تحلیلی مفاخره در اشعار شهریار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشگاه شهید مدنی

چکیده

مفاخره از جمله صنایع بدیعی و مضامین شعری ا­ست، که اغلب شاعران بدان طبع­آزمایی نموده و شعر و هنر خود را به رخ مخاطب کشیده­اند. در متن و بطن آثار نگارین شهریار، مضامین مختلفی وجود دارد، که از جمله ی آن ها انواع مفاخره­ است. تنوع، زیبایی و صلابت این مفاخرات به حدّی است که نظر خواننده را به خود جلب می­کند. در نوشته ی حاضر کوشیده­ایم با بازخوانی دقیق اشعار فارسی و ترکی شهریار و بهره­گیری از شیوه ی کتابخانه­ای و توصیفی، مفهوم مفاخره­ را، که ارتباط مستقیمی با شرایط و زمینه­های زندگی شاعر دارد، تحلیل کنیم. حاصل پژوهش نشان می­دهد، شهریار از جمله شاعرانی است که به زیباترین شکل ممکن از عهده فخریه­سرایی که نوع ادبی ِفرعی یا روبنایی است برآمده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis of Mofakhereh in Shahryar’s Poetry

نویسندگان [English]

  • ش ت 1
  • م ر 2
چکیده [English]

Mofakhereh and Narcissism are the two supposedly similar terms that are really different from each other. The former is related to literature and the latter is kind of mental disorder (neurosis) that is fallen in the realm of psychology. These two terms are often used interchangeably whereas their different aspects are mostly ignored.
    Inherent in the text and context of Shahryar ’s ouvre, one can find various subjects and themes, among which is the high frequency of different Mofakherehs. Diversity, beauty and strength of these Mofakherehs are so wide that makes the reader wonder whether Shahryar’s flattery (swagger) is due to his inferiority complex and his selfishness, or has he used them as a literary device.
     In this research it has been attempted to survey Shahryar’s Persian and Turkish poems and use the inductive method to analyze the concepts of Mofakhereh and Narcissism which are directly related to the conditions and aspects of the poet’s life. The findings of this research indicate that Shahryar has overtaken other poets in using Mofakhereh, which is a literary subcategory or surface structure. However, most researchers have put Khaghani’s Mofakherehs at the top of the Persian poetry. Additionally, there is no evidence about the self-flattery (swagger) in Shahryar’s life and works.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sahryar
  • Mofakhereh
  • self-flattery
  • Persian poetry
  • Turkish Poetry

 

1-     اسکلتن، رابین ،حکایت شعر، ترجمه ی مهرانگیز اوحدی. چاپ اول. تهران: میترا، 1375.

2-     اوستا، مهرداد ،شهریار و شیوه ی سخن او، کیهان فرهنگی، سال اول، شماره ی دوم، اردیبهشت، ص12 - 13، 1363.

3-     تیموری، کاوه، نگاهی به مضامین خوشنویسی در شعر شهریار، کتاب ماه هنر، شهریور88، ص 74-78، 1388.

4-     دهخدا، علی­اکبر. لغتنامه. زیر نظر محمد معین و سید جعفر شهیدی. تهران: دانشگاه تهران، چ اول، 1373.

5-     زرین­کوب، عبدالحسین ، آشنایی با نقد ادبی، چاپ دوم. تهران: سخن،1372.

6-     رحمانی، نصرت،مجله روشن فکر، پنج شنبه 7 دی ماه، 1346.

7-      سپهر، محمدتقی بن محمدعلی ، ناسخ التواریخ،زندگانی امام علی (ع)، به اهتمام جمشید کیان فر، تهران، اساطیر 1386.

8-     سمیعی، کیوان، تحقیقات ادبی، تهران: زوار، بی­تا.

9-     سیدحسینی، رضا، مکتب­های ادبی، دو جلدی. چاپ نهم. تهران: نیل و نگاه، 1366.

10-  شفیعی‌کدکنی، محمدرضا ،روان شناسیِ اجتماعیِ شعرِ فارسی، نشریه ی بخارا، شماره ی 32، مهر و آبان، ص 60-70 ، 1382.

11-  ش‍ک‍ع‍ه‌، م‍ص‍طف‍ی‌،الشعر و الشعراء فی العصر العباسی، بیروت: دارالعلم للملایین، 1980م.

12-  شمیسا، سیروس. انواع ادبی. چاپ دهم. تهران: فردوس، 1383.

13-  شهریار، محمدحسین، کلیات اشعار ترکی شهریار، چاپ یازدهم. تهران: زرین و نگاه، 1375.

14-  ــــــــــــ.، کلیات اشعار فارسی شهریار،چاپ چهل و سوم. تهران: نگاه، 1389.

15-  صفی­پور، عبدالکریم ،منتهی­الارب فی لغه­العرب، تهران: کتاب­فروشی اسلامیه، 1377.

16-  طوسی، نصیرالدین محمد، اساس الاقتباس، تصحیح مدرس رضوی، تهران :دانشگاه تهران، 1376.

17-  علیزاده، جمشید، به همین سادگی و زیبایی، چاپ اوّل. تهران: مرکز، 1374.

18-  عظیمی، محمد، از پنجره­های زندگانی، برگزیده ی غزل امروز ایران. تهران: آگاه، 1368.

19-  فروم، اریک، زبان از یاد رفته، ترجمه ی ابراهیم امانت. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر، 1355.

20-  مرتضوی، منوچهر،مکتب حافظ یا مقدمه بر حافظ­شناسی، چاپ سوم. تبریز:، ستوده، 1370.

21-  مشرف، مریم، مرغ بهشتی، زندگی و شعر محمدحسین بهجت تبریزی. تهران: ثالث، 1382.

22-  مصدق، حمید ،ویژگی­های شعری شهریار، مجله ی آدینه، شماره ی 27، 7-10،1367.

23-  مؤتمن، زین­العابدین، شعر و ادب فارسی، چاپ دوم. تهران: زرین،1364.

24-  نیک­اندیش، بیوک. در خلوت شهریار، ج 3. چاپ اول. تبریز: پریور، 1379.

25- نیما،یوشیج درباره شعر و شاعری، از مجموعه آثار نیما، گردآوری، نسخه برداری و تدوین: سیروس طاهباز با نظارت شراگیم یوشیج. تهران: دفترهای زمانه، 1368.

26-  یوسفی، غلامحسین،چشمه ی روشن، تهران، علمی، 1371.

27-  یونگ، کارل گوستاو ،انسان و سمبل­هایش، ترجمه ی ابوطالب صارمی. چ اول. تهران: امیرکبیر، 1384.

All Sources in English

1-Alizadeh. Be Hamin Sadegi va Zibaei. first edition,Tehran: Markaz publication, 1995.

2-Avesta, M. Shahriyar va shive-ye sokhan-e oo. Keyhan Farhangi, May, pp. 12-13, 1984.

3-Azimi, MA. Az Panjereh-haye Zendegi. Tehran: Agah publication, 1989.

4-Dehkhoda, Ali Akbar. Loghatnameh. first edition, Tehran: Daneshgah-e Tehran publication, 1994.

5-Erik From. Zaban-e Az Yad Rafteh. Translated by Abraham Amanat. Second edition, Tehran: Amir Kabir publication, 1976.

6-Jung, Carl Gustav. Ensan Va Sambol-hayash. Translated by Saremi. first edition, Tehran: Amir Kabir publication, 2005.

7-Kadkani Shafie, MR. ravanshenasi-ye ejtemaei-ye She’ar-e Farsi. majalleh-ye Bukhara, No. 32, September-October, pp. 60-70, 2003.

8-Mortazavi, M. maktab-e hafez- moghadame bar hafezshenasi. Third edition,Tabriz, Sotoudeh publication, 1991.

9-Mosaddegh, Hamid. Vizhegiha-ye she’ar-e shahriyar. Majalleh-hayeh Adineh, No. 27, 7-10,1988.

10-Motamen, Zine El Abidine. She’ar-o Adab-e Farsi. Second edition, Tehran: Zarrin publication, 2004.

11-Musharraf, Maryam. Morgh-e Beheshti. Tehran: sales publication, 2003.

12-Nikandish, Biyook. Dar Khalvat-e shahriyar. first edition,Tabriz: Parivar publication , 2000.

13-Rahmani, N. Majalleh-ye roshanfekr. Thursday, January7, 1967.

14-Safipur, Abdul Karim. Muntahi al-Arab fi Lughat-e Arabi. Tehran: eslami-ye publication, 1998.

15-Samii, Keyvan. Tahghighat-e adabi. Tehran: Zavvar publication, no date .

16-Seyyed Hosseini, Reza. Maktabha-ye adabi. 9th edition, Tehran: Nil-o negah publication, 1987.

17-Shahriyar, Mohammad Hossein. Kolliyat-e Ashar-e Torki. 11th edition, Tehran: Zarrin va Negah publication.

18-Shahriyar, Mohammad Hossein. Kolliyat-e Ashar-e Farsi. 43th edition, Tehran: Negah publication.

19-Shakeh, Mustafa. Hair and Alshra’ Fi Alsr Abbasi. Beirut: Darolelm Llmlayyn publication, 1980.

20-Shamisa, Siros. Anva-e adabi. 10th edition, Tehran: Ferdows publication, 2004.

21-Skelton, Robin. Hekayat-e she’ar. Translated by Mehrangiz Ohadi, first edition ,Tehran: Mitra   publication, 1975.

22-Sphere, M. Nasekh al-tavarikh. Zendegi-ye Imam Ali. Tehran: Asatir publication, 2007.

23-Teymoori, kaveh. Negahi Be Mazzamin-e khoshnevisi dar she’ar-e shahriyar. Ketab-e Mah-e Honar, September 88, pp. 74-78, 2009.

24-Tusi, Nasir al-Din Muhammad. Asas-ol-eqtebas. Tehran: Daneshgah-e Tehran publication, 1997.

25-Yooshij, Nima. Darbare-ye She’ar-o Shaeri. Tehran: daftar-haye zamaneh publication, 1989.

26-Yousefi, GH. Cheshme-ye roushan. Tehran: Elmi publication, 1992.

27-Zarrinkoob, Abdolhoseyn. Ashnaei ba naghd-e adabi. Second edition, Tehran: sokhan publication, 1967.