جلوه‌ی معشوق در آیینه‌ی شعر وحشی بافقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه زابل

چکیده

شعر عاشقانه بر سه محور اساسی عشق، عاشق و معشوق استوار است و در این میان معشوق محوری‌ترین شخصیّت شعر عاشقانه می‌باشد، به ‌طوری‌ که حضور پررنگ او را در هر دوره‌ای از شعر فارسی می‌توان مشاهده کرد. وحشی‌بافقی یکی از بزرگ‌ترین غزل سرایان مکتب وقوع است که سیمای معشوق در اشعار وی تا حدودی به گونه‌ای متفاوت با معشوقِ دیگر ادوار شعر فارسی ترسیم شده است. دراین نوشتار با به کارگیری شیوه‌ی توصیفی تحلیلی، سیمای معشوق در غزلیّات وحشی‌بافقی در قالب توصیف زیبایی‌های ظاهری و ویژگی‌های رفتاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در پایان بسامد این ویژگی‌ها با ارائه‌ی نمودار و جدول نشان داده شده است. نتیجه‌ی پژوهش نشان از آن دارد که در غزل‌های وحشی ‌بافقی هم به جنبه‌های ظاهری و هم به جنبه‌های رفتاری معشوق به طور کامل توجه شده است و تفاوت بارز آن با دوره‌های قبل و بعد یعنی سبک عراقی و سبک هندی، بی‌پروایی شاعر در توصیف معشوق مذکر و نیز نحوه‌ی برخورد عاشق با برخی ویژگی‌های رفتاری معشوق و انعکاس مکتب واسوخت در شعر اوست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Beloved as Reflected in Vahshi Bafqi’s Poems

نویسندگان [English]

  • م ئ
  • ز ک
چکیده [English]

The beloved, lover and love are the three main axis of romantic poems while the beloved is the most pivotal character and her bold presence can be seen at almost every period of Persian poetry. Kamal-al-din Vahshi Bafqi is one of the greatest sonneteers of the Voqu’ School -a style in Persian poetry- who has been able to present a very special and distinct image of the beloved from all other periods, by his distinct look on the lyrical literature . Using the descriptive-analytic method, in the present study, it has been attempted to analyze the beloved’s image as reflected in Vahshi Bafqi’s sonnets in terms of describing her physical beauty and behavioral characteristics and in the end, the frequency charts and tables for these characteristics is presented. Results of the study indicates that the poet has paid complete attention to both physical and behavioral aspects of the beloved and its clear difference with former and future periods, Iraqi and Indian styles, is in the poet’s courage in describing male-beloveds and also in the way the lover reacts to some behavioral characteristics of the beloved and the reflection of Vasookht School thoughts  in his poems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sonnet
  • Love
  • beloved
  • Voqu School
  • Vahshi Bafqi

 

1- امامی، نصراللّه و صادقی‌نقد‌علیا، فاطمه، بررسی زمینه‌ها‌ی سیاسی، ‌اجتماعی شعر‌          فارسی در قرن دهم هجری، فصلنامه‌ی علمی- پژوهشی تاریخ ادبیات دانشگاه شهید بهشتی، ش3/67. صص27-47، 1391.

2- برزگر‌خالقی، محمدرضا، عشق و عاشق و معشوق در غزلیات جمال‌الدین                             محمّدعبدالرزاق اصفها‌نی، مجله‌ی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، دوره568، ش4، صص139-159، 1384.

3- پورنامداریان، تقی، در سایه‌ی آفتاب: شعر فارسی و ساخت‌شکنی در شعر مولوی. تهران: سخن،1380.

4- چرمگی‌عمرانی، مرتضی، القاب و نام‌ها‌ی عاشقانه‌ی معشوق در غزلیات خاقانی، نظامی و سعدی، مجله‌ی پیک نور، س8، ش2، صص55-63، 1387.

5- خرمشاهی، بهاء‌الدین، حافظ‌نامه، چ18، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1387.

6- سعدی، مصلح‌الدین، گزیده غزلیات، انتخاب و شرح: حسن انوری، چ12، تهران: قطره، 1386.

7- شفیعی‌کدکنی، محمدرضا. صور خیال در شعر فارسی. چ11. تهران: آگاه،1386.

8- شفیعیون، سعید، سراپا،یکی از انواع غریب فارسی، مجله‌ی علمی- پژوهشی جستار‌ها‌ی ادبی، ش170، صص147-174، 1389.

9- شمیسا، سیروس، سبک‌شناسی شعر، چ9، تهران: فردوس، 1382.

10- صبور، داریوش، آفاق غزل فارسی، چ2، تهران: زوّار، 1384.

11- صرفی، محمّدرضا و عشقی، جعفر، نمود‌ها‌ی مثبت آنیما در ادبیات فارسی، نقد ادبی، س10، ش3، صص59-88، 1388.

12- صفا، ذبیح ا... ، تاریخ ادبیات ایران، تلخیص: محمّد ترابی، چ6، تهران: فردوس، 1387.

13- طغیانی، اسحاق، تفکّر شیعه و شعر دور‌ه‌ی صفوی، چ1، اصفها‌ن: انتشارات دانشگاه اصفها‌ن و فرهنگستان هنر، 1385.

14- فتوحی، محمود، بلاغت تصویر، چ 1، تهران: سخن، 1385.

 

15- کرمی، محمّدحسین و مرادی، محمّد، بررسی سیمای معشوق در غزلیات انوری، پژوهشنامه‌ی ادب غنایی، س8، ش15، صص99-118، 1389.

    16- گلچین‌معانی، احمد، مکتب وقوع در شعر فارسی، چ، مشهد: دانشگاه فردوسی، 1374.

17- وحشی‌بافقی، کمال‌الدین، دیوان، ویراسته‌ی: حسین آذران نخعی، چ10، تهران: امیرکبیر، 1388.

 

All Sources in english

1-Barzegare Khaleqi, Mohamadreza. Eshq va aasheq va ma’shooq dar qazaliate Jamaledin Mohamade Abdorazaqe Esfahani. The Journal of literature and humanities faculty of Tehran University. vol 568, no 4, pp. 139-159, 2005.

2-Charmegi Omrani, Morteza. Alqaab va naamhaye aasheqaneye mashooq dar qazaliate Khaqani, Nezami va Sa’di. The Journal of Peyke Noor, first year, no 2, pp. 55-63, 2008.

3-Emami, Nasrollah; Sadeqi Naqd Olya, Fatemeh. Barresie zaminehaye siasi-ejtemaee she’re farsi dar qarne dahome hejri. Shahid Beheshti University Journal of Literature history. vol 67/3, pp. 27-47, 2012.

4-Fotuhi, Mahmud. Belaqate tasvir. Tehran: Sokhan publication. 2006.

5-Golchin Ma’ani, Ahmad. Maktabe Voqu’ dar she’re Farsi. Mashhad: Ferdowsi University publications. 1995.

6-Karami, Mohamadhossein; Moradi, Mohamad. Baresie simaye mashuq dar qazaliate Anvari. Lyric literature Journal of Sistan va Balochestan University, 8th year, No 15, pp. 99-118, 2010.

7-Khoramshahi, Bahaoddin. Hafizname. Tehran: Elmi va Farhangi publications. 2008.

8-Poornamdarian, Taqi. Dar sayeye aftab: Shere farsi va sakhtshekani dar shere molavi. Tehran: Sokhan publications. 2001.

9-Saboor, Dariush. Afaqe qazale Farsi. Tehran: Zawar publications. 2004.

10-Sa’di, Moslehoddin. Gozideye qazaliat, Selection & Elaboration: Hassan Anvari. Tehran: Qatreh publications. 2007.