فراروی از تقابل‏های دوگانه در دیوان حافظ

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

تقابلهای معنایی از عناصر برجسته‏ی معناشناختی(semantic elements) ساختارباوران است که به برّرسی تثبیت قطبهای دوگانه در آثار ادبی می‏پردازد، امّا فراروی از تقابلهای دوگانه برخورد متفاوتی با زبان در حوزه‏ی تقابلهای معنایی است، بدین معنا که گاه در درون شبکهی گسترده و نظام‏مند تقابلی با مفاهیمی روبه‏رو میشویم که به دلیل فراروی از حوزهها و زمینههای تقابلساز و طرح چشماندازها و افقهای جدید(new horizon) کلامی و معرفتشناختی رویکردی ساختارشکنانه نسبت به تقابلهای دوگانه دارند. در برّرسی ساختاری دیوان حافظ شبکهی سازمان‏یافته و منسجم تقابلهای معنایی به خوبی مشهود است، امّا در افقهای معنایی خاصّ اندیشه و ذهن شاعر، با دست‏یابی به دیدگاهی فراتر از تقابلهای متعارف( normal oppositions) و عناصر شکل دهنده به آنها مبنا(base) و معنای(semantic)تقابلها درهممیریزد و این شکست به دلایل متعدّدی در ساخت زبان صورت میپذیرد که این پژوهش به برّرسی علل و عوامل آن می پردازد. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر این پدیده ی معنایی در بیان بهتر مفاهیم انتزاعی است که به روش کتابخانه ای و مطالعه ی کتاب ها و مقالات الکترونیکی انجام شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Exceeding Binary Opposition in Divan of Hafiz

نویسندگان [English]

  • f f
  • h p
چکیده [English]

Binary Opposition is among the linguists' paramount semantic elements which studies binary opposition consolidation in literary works; however, exceeding binary opposition is a distinctive deal with language in binary opposition field. That is, we occasionally encounter some conceptions in the vast, systematic opposition system which take a deconstructionist approach toward binary oppositions because they exceed verbal and epistemological opposition fields, novel perspectives and horizons.
The structuralist study of Divan of Hafiz demonstrates an organized, coherent system of binary oppositions; however, in special semantic horizons, the poet's thought and mind violate the base and meaning of oppositions by achieving an approach beyond normal oppositions and their fundamental constituent elements. This violation takes place due to different reasons which will be studied in this paper.

کلیدواژه‌ها [English]

  • exceeding
  • binary oppositions
  • deconstructionist approach
  • Divan of Hafiz

 

1- استراوس، کلود لوی، اسطوره و معنا، شهرام خسروی، تهران: نشر مرکز،1385.

2- امامی، نصرالله، تحمیل‏های‏عرفانی بر غزل‏های حافظ، به کوشش جلیل سازگارنژاد، حافظ پژوهی، دفتر هشتم، شیراز: مرکز حافظ‏شناسی، صص37-53 ،1384.

3- پارسی‏نژاد،کامران، ساختارگرایی پساختگرایی و ساخت شکنی، ماهنامه‏ی ادبیات داستانی، خرداد/ سال یازدهم، ص34-52.

4- حقیقت، سید صادق، روش‏شناسی علوم سیاسی، چ اول، قم: نشر دانشگاه مفید، 1385.

5- حافظ، شمس‏الدین‏محمّد، دیوان حافظ، به سعی سایه، تهران: نشر کارنامه، 1378.

6- سجّادی، سیّدجعفر، فرهنگ‏اصطلاحات و تعبیرات‏عرفانی، تهران: طهوری، 1386.

7- سلدون، رامان. ویدوسون، پیتر، راهنمای نظریه ادبی معاصر، عبّاس مخبر، تهران: طرح نو، 1377.

8- شفیعی کدکنی، محمّد رضا، موسیقی شعر، تهران: آگاه، 1386.

9- شمیسا، سیروس، نقد ادبی، تهران: نشر میترا، 1386.

10- ضرابیها، محمّد ابراهیم، زبان عرفان، تهران: بینا دل، 1384.

11- فولکیه، پل، دیالکتیک، مصطفی رحیمی، تهران: آگاه، 1362.

12- مولوی، جلال‏الدین محمّد‏بن‏محمد، مثنوی معنوی، مطابق نسخه تصحیح شده رینولد نیکلسون، تهران: نشر علم، 1380.

13- میرزایی، محمد، ساختارشکنی و ادبیات، راهنما محمّد رادمنش، شهریور، 1382.

14- نجومیان، امیرعلی، منطق پارادکسی اندیشه ژاک دریدا، ارائه شده در همایش گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران:14دی1383، آرشیو در سایت: www.sid.ir.

 

All Sources in English

1-      Emami, Nasrollah. Tahmil-haye  erfani bar ghazal-haye Hafez. Jalil Sazgarnezhad, Hafiz Studying , 8th book, Shiraz: the center of Hafez studying, pp. 37-53, 2005.

2-      Folkie, Paul, Dialectic, Mostafa Rahimi, Tehran, Agah, 1983.

1-      Hafiz, Shams-e-din Mohammad. Divan-e Hafez. by Sayeh, Tehran: report card publication, 1999.

2-      Haqiqat, Seyed Sadeq. Ravesh shenasi-e Olume Siyasi. First, Qom: Mofid university publication,  2006.

3-      Mirzaei, Mohammad. Sakhtarshekani va Adabiat. gide Mohammad Radmanesh, Shahrivar,2003.

4-      Mowlavi, Jalal-e-din Mohammad ebn-e- Mohammad. Masnavi-e Ma’navi. according to corrected text Rinold Nikelson, , Tehran, science publication, 2001.

5-      Nojoumian, Amir Ali. Mantegh-e Paradoksi-e Andishe-ye Jacque Derrida. is presented in meeting of the group of Language and English Literature, Shahid Beheshti University, Tehran:14th  Day,2004. Archived at site www.sid.ir

6-      Parsinezhad, Kamran. Sakhtargarayee Pasasakhtgaraee Sakhtshekani. monthly story literature, khordad/11th year,pp. 34-52, 2003.

7-      Sajadi, Seyed Jafar. Farhang-e Estelahat va Tabirat-e Erfani. Tehran, Tahuri, 2007.

8-      Saldoun, Raman.vidosoun, Peter. Rahnama-ye Nazariye-ye Adabi-e Moaser. Abbas Mokhber, Tehran, Tarh-e- no, 1998.

9-      Shafeei Kadkani, Mohammad Reza. Mmusighi-e Sher. Tehran, Agah, 2007.

10-  Shamisa, Sirous. Naghd-e Adabi. Tehran: Mitra publication, 2007.

11-  Straus, Cloudloy. Osture va Manaa. Shahram Khosravi, Tehran, center publication, 2006.

12-  Zarabiha, Mohammad Ebrahim. Zaban-e Erfan. Tehran, Bina del, 2005.