ساختار روایت خسرو و شیرین نظامی )برپایه‌ نظریه‌ معناشناسانه‌ گریماس(

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

در نشانه- معناشناسی گریماس، در پی شناخت مراحل تولید تا دریافت معنا، ژرف ساخت روایت در قالب فرایندها و الگوهای گفتمانی متنوع مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. از آن جا که بررسی و شناخت سازوکارهای تولید معنا در روایت منظومه‌های غنایی امری ضروری به نظر می‌رسد؛ بر همین اساس، در مقاله‌ی حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی و تجزیه و تحلیل ویژگی‌های نشانه معناشناسی و راهکارهای تولید معنا در روایت «خسرو و شیرین» نظامی، بر پایه‌ی نظریه‌ی معناشناسانه‌ی گریماس پرداخته‌ایم. هدف از این مقاله روشن ساختن این مسئله است که تا چه اندازه نظریه‌ی گریماس که به باور او جهان شمول و قابل انعطاف با سایر متون است، با ساختار منظومه‌های غنایی هم خوانی دارد و دیگر این که چگونه نیروی حسی عاطفی با تأثیر بر عامل معنایی، باعث تولید معنا می‌شود؟ پس از تجزیه و تحلیل مشخص شد که در این روایت، معنا در قالب شوش و کنش هر دو تحقق می‌پذیرد و در مسیر تولید معنا، از نظم حاکم در بعضی از الگوهای مطرح شده‌ی گریماس پیروی نمی‌کند و در این مسیر، با چالش‌هایی مواجه است که عامل زمان در کنار برش زمانی و عامل انتظار، نقش تعیین کننده‌ای در تحقق و تولید معانی به چالش کشیده‌ شده‌ی روایت ایفا می‌کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Narrative Structure of Nezami’s Khosrow-va-Shirin (based on the Semiotic theory of Greimas)

نویسندگان [English]

  • f s
  • m m
  • m z
چکیده [English]

In the Greimasian semiotic discussion, in order to know the stages of production and apprehension of the meaning, deep structure of the narrative is to be analyzed according to a variety of processes and patterns of discourse. Since studying and recognizing the mechanisms of meaning  production in the lyrical poems seems necessary; In the present study, semiotic features and processes of the meaning production in Nezami’s Khosrow-va- Shirin  have been considered and analyzed based on Greimas semiotic theory and using the descriptive-analytic method. The purpose of this article is to clear the issue that to what extent  the  Greimas theory, which is universal and flexible for analyzing a variety of texts, is adaptable to lyrical poems? Moreover, it is discussed that how the[sensory-emotional form  affects semantic actant and results in production of the meaning. The results demonstrate that  the meaning in lyrical poems is produced in the template of action and l̛état. The narrative of Khosrow-va- Shirin doesn’t follow Greimas  proposed patterns for  production of the meaning and in this path it is faced with some challenge in which The time actant, along with the temporal segmentation and expectation actant, have leading roles in realization and production of the challenging narrative meanings.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Semiotic
  • Greimas
  • Semantic Process
  • Lyrical Poems
  • Khosrow-va- Shirin

- احمدی، بابک، ساختار و تأویل متن، چاپ چهاردهم، تهران: مرکز، 1391.

2-جامی، نورالدین عبدالرحمان بن احمد، مثنوی هفت اورنگ (لیلی و مجنون)، تصحیح گروهی از مصححان، جلد دوم، چاپ اول، تهران: مرکز مطالعات ایرانی، 1378.

3-چندلر، دانیل، مبانی نشانه شناسی، ترجمه مهدی پارسا، چاپ چهارم، تهران: سوره مهر، 1387.

4-خطای شوشتری، ملا محمد، داستان معشوق بنارس، تصحیح حسن ذوالفقاری پرویز ارسطو، چاپ اول، تهران: چشمه، 1388.

5-سجودی، فرزان، نشانه و نشانه-شناسی/ بررسی تطبیقی آرای سوسورو پیرس و اکو، هنر و معماری، زیباشناخت، شماره‌ی 6، صص 100-83، 1381.

6-ـــــــــــــ ، نشانه‌شناسی کاربردی. چاپ اول. تهران: علم، 1387.

7-سلدن، رامـان، پیتر ویدوسون، راهنمـای نظریه‌ی ادبـی معاصر، ترجمه عباس مخبر، چاپ سوم، تهران: طرح نو، 1384.

8-شعیری، حمیدرضا، مبانی معناشناسی نوین، چاپ سوم، تهران: سمت، 1391.

9-ـــــــــــــــ ، قبادی، حسینعلی، هاتفی، محمد، معنا در تعامل متن و تصویر مطالعه نشانه - معناشناختی دو شعر دیداری از طاهره صفارزاده، فصلنامه‌ پژوهش‌های ادبی، سال 6، شماره 25، صص 70-39، 1388.

10-ـــــــــــــــ و ترانه وفایی، راهی به نشانه معناشناسی سیّال: با بررسی موردی ققنوس نیما، چاپ اول، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی،1388.

11-ـــــــــــــــ، از نشانه‌شناسی ساختگرا تا نشانه-معناشناسی گفتمانی، فصلنامه‌ی نقد ادبی، سال دوم، شماره 8، صص 51-33، 1388.

12-ــــــــــــــــ، بررسی انواع نظام‌های گفتمانی از دیدگاه نشانه معناشناسی، هفتمین همایش زبان‌شناسی ایران، دانشگاه علامه طباطبایی، آذر ماه 1386.

13-ـــــــــــــــ، تجزیه و تحلیل نشانه‌معناشناختی گفتمان، چاپ اول، تهران: سمت،1392.

14-فروزنده، مسعود، زنجیره‌ها، عناصر و گزاره‌های روایی در داستان بانوی حصار، پژوهشنامه‌ ادب غنایی، سال 11، شماره 20، صص 216-197، 1392.

15-گریماس، آلژیرداس ژولین، نقصان معنا، ترجمه‌ی حمیدرضا شعیری، چاپ اول، تهران: علم، 1389.

16-نظامی، الیاس بن یوسف، خسرو و شیرین، تصحیح وحید دستگردی، چاپ دوم، تهران: زوّار، 1388.

17-هارلند، ریچارد، دیباچه‌ای تاریخی بر نظریه‌ی ادبی از افلاطون تا بارت، ترجمه بهزاد برکت، گیلان: انتشارات دانشگاه گیلان، 1386.

18-Martin, Bronwen and Ringham, Felizitas, Dictionary of Semiotics, First published, London and New York: Cassell, 2000.

19-Cavazza, Marc; Pizzi, David; Narratology for Interactive Storytelling: A Critical Introduction,  United Kingdom: University of Teesside (School of Computing), Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 2006

20-Hawkes, Terence, Structuralism and Semiotics, London and New York: Taylor & Francis e-Library, 2004.

21-Robichaud, Daniel, Greimas' Semiotics and the Analysis of Organisational Action, Kluwer Academic Publishers, 2002.

22-Landowski, Eric, Les interactions risquées, Nouveaux Acts, Semmiotiques, 101, 102, 103, Limoges, Pulim, 2005.