تحلیل محتوای غنایی نفثه المصدور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه اصفهان

چکیده

نفثه المصدور اثر شهاب الدین محمد زیدری نسوی از شاهکارهای نثر فنّی، مصنوع و مزیّن فارسی است. محتوای این کتاب که بدون مقدمه آغاز می­شود و به یکباره به انتها می­رسد، به نظر می­رسد غلیان احساسات نویسنده است که در متنی مخیّل با زبانی آهنگین به وقوع پیوسته است. در این مقاله، از دیدگاه نظریه ی نوع ادبی غنایی، محتوای این کتاب مورد بررسی قرار می­گیرد. نویسنده همزمان با یادکرد خاطرات عاطفی خود، بدبختی­ها، دردها، غم غربت و تنهایی­های خود را در هنگام زوال حکومت خوارزمشاهیان، بیان می­کند. وی با توصیف احساسات شخصی خود در ارتباط با افراد گوناگون، گونه­های شعری غنایی نظیر مرثیه، شکوائیه، هجویه و مدحیه را خلق می­کند که با تحلیل ساختار آن ها، غلیان خودجوش احساسات نویسنده آشکار می­شود. بنابراین خواننده اغلب با نثر شاعرانه ی آهنگین مواجه می­شود که سرشار از شور و هیجان و عاطفه است. در این مقاله که به شیوه ی توصیفی-تحلیلی نگارش یافته است، ابتدا مبانی نوع ادبی غنایی مطرح می­شود، سپس محتوای نفثه المصدور از این دیدگاه تحلیل می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The analysis of the Lyrical content of Nafthat -Al-Masdoor

نویسنده [English]

  • o z
چکیده [English]

   Nafthat-Al-Masdoor by Shahab-Al-Din Mohammad Zeidary Nasavi, is one of the Persian euphuism masterpieces.
The book begins without any kind of preamble and ends quite abruptly. It appears that it is the author’s overflow of feelings which is realized in an imaginary text with a rhythmic language. In the present article, the content of this book will be studied from the perspective of lyric theory. The author reminisces his emotionally loaded memories and, simultaneously with his miseries, pains, nostalgia, and loneliness as Kharazmshahian Kingdom was close to its downfall. He creates such poetry genres as elegy, complaint, eulogy, and satire through describing his own feelings towards different people. In fact, a structural analysis of these genres reveals the author’s overflow of feelings. Therefore, the readers are often faced with a poetic and rhythmic prose which is replete with emotions, excitement and passion.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nafthat-Al-Masdoor
  • lyric theory
  • elegy
  • eulogy
  • complaint

امامی، نصراله، مرثیه سرایی در ادبیات فارسی ایران، مرکز نشر جهاد دانشگاهی، 1369.

2- باستانی پاریزی، محمد ابراهیم، «نفثه المصدور»، راهنمای کتاب، سال نهم، ش. اول، 1345.

3- بهار، محمد تقی، سبک شناسی (3 جلد) چاپ ششم، تهران: امیر کبیر،1370.

4- بیات، حسین، داستان نویسی جریان سیال ذهن، تهران: علمی و فرهنگی،1387.

5- پاینده، حسین، «ترجمه ی بخش‌هایی از مقدمه ویلیام وردزورث بر ترانه های غنایی»، ارغنون، سال اول، ش. 2،  1373.

6- جعفری، مسعود، سیر رمانتیسم در اروپا، تهران: مرکز، 1378.

7- جوینی، عطاملک، جهانگشای جوینی، جلد دوم، بر اساس نسخه ی علّامه ی قزوینی، به اهتمام احمد خاتمی، تهران: نشر علم، 1387.

8- حافظ، خواجه شمس الدین محمد، دیوان غزلیات، به تصحیح و توضیح پرویز ناتل خانلری، چاپ دوم، تهران: خوارزمی،1362.

9- خاقانی، افضل الدین بدیل بن علی، دیوان، به کوشش دکتر ضیاء الدین سجادی، چاپ چهارم، تهران، زوّار، 1373.

10- خطیبی، حسین،  فن نثر، چاپ دوم، تهران: زوار، 1375.

11- ذاکری کیش، امید، اسحاق طغیانی و سید مهدی نوریان، «تحلیل ساختاری زبان غنایی(با تکیه بر نفثه المصدور)»، فصلنامه ی جستارهای زبانی، دوره ی5، ش.2، 1393.

12- راستگو، سید محمد، «مروری بر کتاب نفثه المصدور»، معارف، دوره ی هفتم، 1368.

13- رزمجو، حسین، انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی، مشهد: دانشگاه فردوسی،1382.

14- ریپکا، یان، ادبیات ایران در زمان سلجوقیان و مغولان، ترجمه ی یعقوب آژند، تهران: گستره، 1364.

15- زرین کوب، عبدالحسین، از گذشته ادبی ایران، تهران: الهدی، 1375.

16- ـــــــــــــــــــــ ، شعر بی­دروغ، شعر بی­نقاب، چاپ هفتم، تهران: علمی،1372.

17- زیدری نسوی، شهاب‌الدین، سیرت جلال‌الدین مینکبرنی، به تصحیح و با مقدمه و تعلیقات مجتبی مینوی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1344.

18-  ــــــــــــــــــــــ، نفثه المصدور، چاپ دوم، تصحیح و توضیح امیر حسن یزدگردی، تهران: انتشارات توس،1381.

19- شفیعی کدکنی، محمد رضا، «انواع ادبی و شعر فارسی»، خرد و کوشش، دوره ی  چهارم، دفتر دوم و سوم،1352.

20- شمیسا، سیروس، سبک­شناسی نثر، چاپ دوازدهم، تهران: میترا، 1387.

     21-   صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات در ایران، جلد سوم، چاپ سوم، تهران: فردوسی، 1363.

22- میرصادقی، جمال و میمنت میر صادقی، واژه نامه هنر داستان نویسی، تهران: کتاب مهناز، 1377.

23- مؤتمن، زین العابدین، شعر و ادب فارسی، چاپ دوم، تهران: زرین، 1364.