بررسی فراهنجاری در اشعار خلیل‌‌‌‌الله خلیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل

2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل

چکیده

گسترة زبان و ادب فارسی تنها به کشور ایران محدود نمی‌‌‌‌‌‌‌‌شود. چه‌‌‌‌بسا شاعران پارسی‌‌‌‌‌‌‌‌گویی که در دیگر کشور‌‌‌‌‌‌‌‌های فارسی‌‌‌‌‌‌‌‌زبان جهان، هنوز دل به این زبان شیرین بسته و آتش شوق سرایش اشعار ناب فارسی از وجودشان زبانه می‌‌‌‌‌‌‌‌کشد. خلیل‌‌‌‌‌‌‌‌الله خلیلی از‌‌‌‌جمله شاعران برجستة دورۀ معاصر افغانستان است که عشق و علاقه‌‌‌‌‌‌‌‌مندی وی به زبان فارسی، همواره او را به سرودن اشعار زیبا و در عین حال پرمخاطب واداشته‌‌‌‌است. در این پژوهش که با هدف شناخت هرچه بهتر ویژگی‌‌‌‌‌‌‌‌های شعر معاصر فارسی در کشور افغانستان صورت‌‌‌‌پذیرفته، تلاش شده‌‌‌‌است تا به شیوة توصیفی-تحلیلی، اشعار این شاعر از حیث فراهنجاری در هشت سطحِ معنایی، دستوری، آوایی، زمانی، واژگانی، نوشتاری، سبکی و گویشی بررسی شود. بررسی‌‌‌‌‌‌‌‌های به‌‌‌‌عمل‌‌‌‌آمده نشان‌‌‌‌دهندۀ این موضوع است که خلیل‌‌‌‌‌‌‌‌الله خلیلی در سرودن اشعار خود از انواع گوناگون فراهنجاری بهره برده‌‌‌‌است که در این بین سهم فراهنجاری‌‌‌‌‌‌‌‌های معنایی و زمانی بیش‌‌‌‌‌‌‌‌تر از سایر موارد است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating Deviations in the Poems of Khalilullah Khalili

نویسندگان [English]

  • Alireza Mahmoudi 1
  • Rashid Damyar 2
1 Assistant Professor of Persian Language and Literature, University of Zabol
2 Master of Persian language and literature of Zabol University
چکیده [English]

1-Introduction
The Persian language still has its audience outside Iran. It has been blended with many people’s body and soul around the world and they love it. Afghanistan is an example of such countries. Although in some points in time contemporary politicians showed less concern for the Persian language due to political reasons, this language have always been used by various groups of people, survived and welcomed by people. Khalilullah Khalili (1907-1987) is one of the most renowned contemporary Persian poets of Afghanistan whose poems have been affected by various factors such as poetic language, the environment, war, local languages and dialects etc. Some deviations from standard Persian can be detected in his poems. The present article aiming at better recognizing features of contemporary Persian poetry in Afghanistan attempts were made to study deviations in the poems of this afghan poet on eight levels: semantic, grammatical, phonological, historical period, graphological, lexical, stylistic, and dialectal and to answer the following questions:
-          What are different types of deviation in Khalilullah Khalili’s poems?
-          What is the most significant type of deviation in Khalilullah Khalili’s poems?
 
2-Research Methodology
 
The present study was done on the poems of Khalilullah Khalili using descriptive-analytical approach based on library resources. This study was carried out based on Leech’s (1968) categorization of types of deviation from literary language. It should be noted that while studying deviations in the poems of Khalilullah Khalili, the present research sought to discuss issues related to the surface structure of the poetry and not the ones related to its semantic, deep structure. Therefore, archaism through allusions and archaic proper names were not studied in this research. Also, in some articles published in this field, phonological deviations such as epenthesis, assimilation, lenition, etc. have been mentioned. Since such concepts or the like in Khalilullah Khalili’s poems did not lead to defamiliarization which made the poems look repetitive, they were not discussed in this article.
 
3-Discussion
 
Defamiliarization is a crucial concept in literary criticism that was first proposed by Russian formalists. “Defamiliarization includes techniques that make the poetic language unfamiliar for the audience and against their linguistic habits. These techniques cause changes in all literary works and make the ordinary language unfamiliar”. (Alavimoghaddam, 1998: 107)
Different phenomena gradually become familiar for us and we do not perceive them well. Thus, in order to be better understood, phenomena should be defamiliarized. Defamiliarization in the world of text includes all the techniques involved in highlighting a literary text and is usually associated with a kind of “deviation”. Foregrounding in literature usually takes place through deviation in language. Geoffrey Leech (1968) considers deviation from the standard language as foregrounding. Foregrounding is done in two ways:
First- deviation: which is also called unexpected irregularity falls within the scope of rhetorical devices and produces poetry (Shamisa, 1999: 163). Deviation is defined as “deviation from the rules of standard language and its inconsistency with the conventional language, although it does not mean any deviation from the standard language”. (Anousheh, 1997: 1445)
Second- parallelism: or unexpected regularity which means the rules added to the language (Vahidian Kamyar, 2004b: 271). Despite deviation, parallelism does not entail deviation from the rules of language. Parallelism is at a level below deviation because poetry is the result of deviations and regularity is the outcome of parallelism (Barani, 2003:63). Parallelism is any rhythm that can be studied on phonological, lexical and syntactic levels. According to the Leech’s (1986) model, deviation from the standard language occurs in 8 types: syntactic, lexical, phonological, historical period, stylistic, dialectal and graphological.
In ancient and modern Persian literature different instances of deviation can be detected in the works of great poems. It can be said that the frequency of such deviations is high in the poems of most poets who created new trends in Persian poetry. Khalilullah Khalili (1907-1987) was contemporary Afghanistan’s Persian poet. He is one of the rare, noted Afghan poets whose intellectual and written works are not only an honor for his own country, but also shine forever in the history of Dari Persian literature. Amounting to fifty, his works are all considered great instances of Persian prose and poetry. Khalilullah Khalili’s poems are reminiscent of the ancient poets and equivalent to the poems of Badiozzaman Forouzanfar, Bahar and Farrokhi in terms of composition and consistency of meaning. He followed the Khorasani style and added innovations literally and semantically. Khalilullah Khalili tries to communicate as simply and beautifully as is common in the Khorasani style. However, some deviations can be found in his poems. Arising automatically to express emotions, sensations and poetic themes, such deviations have caused his poetic language to become different from the standard Persian language.
 
4- Conclusion
 
A look into the poems of Khalilullah Khalili revealed that the poetic and literary language of Khalilullah Khalili is very different from the standard language. Although his poetic language is simple and far from any complexity and he was mainly concerned with simply conveying his poetic thoughts and feelings, Khalili’s poetic subconscious mind expressed poetic ideas in such a way that caused deviations in his artistic creation. To create an effective poetic language, he deviated from poetic norms in various areas. His poems were analyzed in terms of deviation on eight levels: semantic, grammatical, phonological, historical period, lexical, graphological, stylistic and dialectal and it was found that such deviations fell in the semantic category and were applied more frequently and more significantly than other levels of deviation using figures of speech such as simile, metaphor, metonymy and sometimes paradoxical images. In addition, there were deviations on historical period, dialectal, stylistic and grammatical levels that added to the beauty and effectiveness of his poems. Deviations on the phonological level did not affect Khalili’s poems and graphological deviations were not found in his poems due to the traditional style and structure of his poems.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
References
 
1-Ahangar, Abbas Ali; Abbasi, Mahmood; Rajabzadeh, Mehdi (2017), “The Study and Analysis of Variations of Liguistic Deviations in Sejzi’s Sonnets”, Journal of Subcontinent Researches; Volume 9, Issue 32, Autumn 2017, Pages 51-78.
2-Ahmadi, Babak (1995), Truth and Beauty, 7th edition, Tehran, Markaz
3- Ahmadi, Babak (1999), structure and interpretation of the text, 4th edition, Tehran, Markaz
4-Ahmadi, Nasimeh (2017), “layered stylistics in the sonnets of Khalilullah Khalili”, M. A. thesis, Alzahra University
5-Ahmadzi, Ahmadshah (2007), “a critical study of odes of Mohammadtaghi Bahar and Khalilullah Khalili”, M. A. thesis, faculty of literature and humanities, Tarbiat Modares University
6-Akhyani, Jamileh & Emami Motlagh, Somayeh (2017), “the difference between Saeb’s view about Khizr story with the former poets’ view”, Journal of Subcontinent Researches; Volume 8, Issue 29, Pages: 29-46
7-Asadollahi, Khodabakhsh & Alizadeh Beigdilou, Mansour (2012), “defamiliarization and semantic deviation in ghazals of Molavi”, Journal of Boostan Adab Shiraz University, Volume 4, Issue 1, Pages: 1-20
8-Scholes, Robert (2000), “Structuralism in Literature: An Introduction”, translated by Farzaneh Taheri, Tehran: Agah
9-Anousheh, Hassan (1997), “a dictionary of Persian literature”, volume 1, Tehran: Sazman
10-Barani, Mohammad (2003), “the literary function of language and its types”, Journal of Culture, Issues 46 & 47, pages: 55-70, summer and autumn
11-Bamdadi, Mohammad & Modarresi, Fatemeh (2009), “An analysis of grammatical deviation in M. Sereshk’s poetry”, Journal of Researches on Mystical Literature (Gowhar-i-Guya), Volume 3, Issue 2, Pages: 1-20
12-Hosseini Moakhar, Seyed Mohsen (2003), “the nature of poetry from the viewpoint of European literary critics”, Literary Research Quarterly, Volume 2, Pages: 73-90
13-Khalili, Khalilullah (2011), Divan, compiled by Mohammad Kazem Kazemi, 2nd edition, Tehran: Erfan
14- Khalili, Khalilullah (1993), collected poems, compiled by Mehdi Madaeni, 1st edition, Tehran: Cultural Research and study (Research Center)
15-Khalili Jahantigh, Maryam (2001), the apple of the garden of soul: a research on artistic arrangements in sonnets of Mowlana, Tehran: Sokhan
16-Richards, I (2003), the Philosophy of Rhetoric, translated by Ali Mohammadi Asiabadi, Tehran: Ghatreh
17-Rouhani, Masoud & Enayati Ghadikolaei, Mohammad (2009), “investigating deviation in the poems of Shafiei Kadkani, Volume 3, pp: 63-90
18-Soltan, Mokhtar Hossein (2006), “investigating figures of speech in the poems of Khalilullah Khalili”, M.A. thesis, Imam Khomeini International University
19-Shamisa, Sirous (2008), Bayan, Tehran: Mitra 
20-Shamisa, Sirous (1998), literary criticism, Tehran: Ferdows
21-Shafiei Kadkani, Mohammadreza (1994), the music of poetry, 4th edition, Tehran: Agah
22-Safavi, Kourosh (2011), from linguistics to literature, volume 1, Tehran: Sureh Mehr
23-Alipour, Mostafa (1999), the structure and language of contemporary poetry, volume 1, Tehran: Ferdow
24-Alavimoghaddam, Mahyar (1998), theories of contemporary literary criticism, Tehran: SAMT
25-Mohseni, Morteza & Serahati Jouybari, Mehdi (2011), “investigating deviation in the poems of Shafiei Kadkani (M. Sereshk), poetry research, Volume 7, pp: 179-206
26-Modarresi, Fatemeh (2009), “the process of lexical deviation in the poems of Shafiei Kadkani”, Persian language and literature quarterly, Volume 42, pp: 47-63
27-Mashayekh Fereyduni, Mohammad Hossein (1987), “in the memory of Khalilullah Khalili”, Keyhan Farhangi Journal, Volume 38, pp: 33-35
28-Mollazehi, Mohammad Yunes (2017), “comparative study of resistance themes in the poems of Ghasem Haddad and Khalilullah Khalili” M. A. thesis, University of Zabol
29-Taghizadeh, Farnaz (2016), “comparative study of social issues in the poems of Mirzo Tursunzoda (Tajikistan), Khalilullah Khalili (Afghanistan) and Malek o-Sho'arā Bahār (Iran), doctoral dissertation, Islamic Azad University, Tehran, Central Branch
30-Nourpisheh, Mohsen (2009), “grammatical deviations in the contemporary poetry”, Persian literature quarterly, Volume 5, Issue 13, pp: 194-231
31-Vahidian Kamyar, Taghi (2004:a), “a fact discovered about linguistic functions; how does language change into poetry”, proceedings, Mashhad, Islamic Azad University, Mashhad Branch, pp: 28-38
32- Vahidian Kamyar, Taghi (2004:b), “how does language change into poetry?”, proceedings, Mashhad, Islamic Azad University, Mashhad Branch, pp: 264-273
 

- منابع

  1. آهنگر، عباسعلی؛ عباسی، محمود؛ رجب‌‌‌‌‌‌‌‌زاده، مهدی، بررسی و تحلیل گونه‌‌‌‌‌‌‌‌های هنجارگریزی در غزل‌‌‌‌‌‌‌‌های امیرحسن سجزی دهلوی، فصلنامۀ مطالعات شبه‌‌قاره دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال 9، شمارۀ 32، صص 78-51، پاییز 1396.
  2. 2.     احمدی، بابک، حقیقت و زیبایی، چ هفتم، تهران: مرکز، 1374.
  3. 3.     ــــــــــــ ، ساختار و تأویل متن، چچهارم، تهران: مرکز، 1378.
  4. احمدزی، احمدشاه، مقایسۀ انتقادی قصاید محمدتقی بهار و خلیل‌‌‌‌‌‌‌‌الله خلیلی، پایان‌‌‌‌نامة کارشناسی‌‌‌‌‌‌‌‌ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، 1386.
  5. احمدی، نسیمه، سبک‌‌‌‌‌‌‌‌شناسی لایه‌‌‌‌‌‌‌‌ای در غزلیات خلیل‌‌‌‌‌‌‌‌الله خلیلی، پایان‌‌‌‌‌‌‌‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا، 1396.
  6. اخیانی، جمیله؛ امامی‌‌‌‌‌‌‌‌مطلق، سمیه، نگاه فراهنجار صائب به داستان خضر در آیینۀ اشعارش»، فصلنامۀ مطالعات شبه‌‌قاره دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال 7، شمارۀ 29، صص 46-29، زمستان 1395.
  7. اسدالهی، خدابخش؛ علی‌‌‌‌‌‌‌‌زاده بیگدیلو، منصور، آشنایی‌‌‌‌‌‌‌‌زدایی و فراهنجاری معنایی در غزلیات مولوی، بوستان ادب دانشگاه شیراز، سال 4، شمارۀ 1، صص 20-1، بهار 1391.
  8. اسکولز، رابرت، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمۀ فرزانه طاهری، تهران: آگه، 1379.
  9. انوشه،حسن، فرهنگ‌‌نامة ادبی فارسی، ج 1، تهران: سازمان، 1376.

10. بارانی، محمد، کارکرد ادبی زبان و گونه‌‌‌‌‌‌‌‌های آن، مجلۀ فرهنگ، شمارۀ 46 و 47، صص 70-55، تابستان و پاییز 1382.

11. بامدادی، محمد؛ مدرسی، فاطمه، نگاهی به فراهنجاری دستوری در اشعار م.سرشک، پژوهشنامۀ زبان و ادب فارسی (گوهر گویا)، سال 3، شمارۀ 2، صص 20-1، تابستان 1388.

12. حسینی‌‌مؤخر، سید محسن، ماهیت شعر از دیدگاه منتقدان ادبی اروپا، فصلنامة پژوهش‌‌‌‌‌‌‌‌های ادبی، شمارۀ 2، صص 90-73، زمستان 1382.

13. خلیلی ‌‌‌‌‌‌‌‌جهان‌‌‌‌‌‌‌‌تیغ، مریم، سیب باغ جان؛ جستاری در ترفند‌‌‌‌‌‌‌‌ها و تمهیدات هنری غزل مولانا، تهران: سخن، 1380.

14. خلیلی، خلیل‌‌الله، دیوان شعر، به کوشش محمدکاظم کاظمی، چاپ دوم، تهران: عرفان، 1390.

15. ــــــــــــــ ، مجموعه اشعار خلیل‌‌‌‌‌‌‌‌الله خلیلی، به کوشش مهدی مدائنی، چاپ اول، تهران: مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، 1372.

16. روحانی، مسعود؛ عنایتی قادیکلایی، محمد، بررسی هنجارگریزی در شعر شفیعی کدکنی (م.سرشک)، پژوهشنامة زبان و ادب فارسی، سال سوم، پیاپی 11، صص 90-63، پاییز 1388.

17. ریچاردز، آی، فلسفة بلاغت، ترجمۀ علی محمدی‌‌آسیابادی، تهران: قطره، 1382.

18. سلطان، مختارحسین، بررسی صور خیال در شعر استاد خلیل‌‌‌‌الله خلیلی، پایان‌‌‌‌نامة کارشناسی‌‌‌‌‌‌‌‌ارشد، دانشگاه بین‌‌‌‌‌‌‌‌المللی امام خمینی (ره)، 1385.

19. شفیعی کدکنی، محمدرضا، موسیقی شعر، چاپ 4، تهران: آگاه، 1373.

20. شمیسا، سیروس، بیـان، تهران: میترا، 1387.

21. ــــــــــــــ ، نقد ادبی، تهران: فردوس، 1378.

22. صفوی، کورش، از زبان شناسی به ادبیات، جلد 1، تهران: سورة مهر، 1390.

23. علوی‌‌مقدم، مهیار، نظریه‌‌‌‌‌‌‌‌های نقد ادبی معاصر، تهران: سمت، 1377.

24. علی‌‌‌‌‌‌‌‌پور، مصطفی، ساختار و زبان شعر امروز، جلد 1، تهران: فردوس، 1378.

25. محسنی، مرتضی؛ صراحتی جویباری، مهدی، بررسی هنجارگریزی در شعر شفیعی‌‌‌‌‌‌‌‌کدکنی (م.سرشک)، شعرپژوهی، شمارۀ 7، صص 206-179، بهار 1390.

26. مدرسی، فاطمه، فرایند فراهنجاری واژگانی در اشعار شفیعی کدکنی، فصلنامۀ زبان و ادب پارسی، شمارۀ 42، صص 63-47، زمستان 1388.

27. مشایخ فریدونی، محمدحسین، یادی از استاد خلیل‌‌الله خلیلی، مجلۀ کیهان فرهنگی، شمارۀ 38، صص 35-33، اردیبهشت 1366.

28. ملازهی، محمد‌‌یونس، بررسی تطبیقی مضامین پایداری در شعر قاسم حداد و خلیل‌‌‌‌‌‌‌‌الله خلیلی، پایان‌‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه زابل، 1396.

29. نقی‌‌‌‌‌‌‌‌زاده، فرناز، بررسی تطبیقی مسائل اجتماعی در اشعار میرزا تورسون‌‌‌‌‌‌‌‌زاده (تاجیکستان)، خلیل‌‌‌‌‌‌‌‌الله خلیلی (افغانستان)، و ملک‌‌‌‌‌‌‌‌الشعرای بهار (ایران)، رسالۀ دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، 1395.

30. نورپیشه، محسن، فراهنجاری دستوری در شعر معاصر، فصلنامۀ ادبیات فارسی، سال 5، شمارۀ 13، صص 231-194، بهار و تابستان 1388.

31. وحیدیان کامیار، تقی، کشف یک واقعیت دربارۀ نقش‌‌‌‌‌‌‌‌های زبان، زبان چگونه شعر می‌‌‌‌‌‌‌‌شود؟ (مجموعه مقالات)، مشهد: دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، صص 38-28، زمستان 1383الف.

32. ــــــــــــــــ ، زبان چگونه شعر می‌‌‌‌‌‌‌‌شود؟ (مجموعه مقالات)، مشهد: دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، صص 273-264، زمستان 1383ب.

  1. Leech, G.N, A linguistic guide to English Poetry, London; 1968.