تحلیل« رویکرد روشنفکری» در اشعار ناصرخسرو قبادیانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب

2 هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به تبیین مؤلفه‌های جنبش خردگرای ایرانی-شعوبیه- و مفهوم روشنفکری می‌پردازد و در پی پاسخ به این پرسش-هاست: رویکرد روشنفکری ناصرخسرو چگونه صورت‌بندی می‌شود و اندیشه‌های او در دیوان قصاید تا چه اندازه با جنبش فکری شعوبیه نزدیک است؟ و شیوه ایفای نقش روشنفکری ناصرخسرو در زمینه‌ی تاریخ سیاسی – اجتماعی ایران آن روزگار چگونه است؟ رویکرد روشنفکری ناصرخسرو در دو بحثِ نظری و نقش عمل‌گرایانه‌ی روشنفکری قابل تحلیل است. ژرف‌ساخت روشنفکری در آراء ناصرخسرو بر مینای اندیشه‌ی خردگرایانه‌ی ایرانی شکل می-گیرد و بر همین اساس در دفاع از حقوق و مقام انسان، معتقد به آزادی اراده، خردگرایی، تکریم مقام انسان و فردیت است. ناصرخسرو برای برون رفت از وضعیت نامطلوب روزگارش، اندیشه‌های روشنگرش را طرح می‌کند. مهمترین نقش‌های روشنفکری ناصرخسرو در سه ساحت سیاسی-اقتصادی، فرهنگی و دینی در تقابل با قدرت سیاسی سلاطین سلجوقی و دستگاه عقیدتی خلفای بغداد، قابل تحلیل است. او تلاش می‌کند با یادآوری داشته‌های فرهنگی و تلاش برای بازگشت به خویشتن به احیای هویت ‌بپردازد. موانع از دیگر نقش‌های روشنفکری او نقد موانع آزادی، نواندیشی دینی، اعتراض به سلطه‌ی سیاسی سلجوقی و حاکمیت عقیدتی خلافت عباسی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the "intellectual approach" in the poems of Naser Khosrow Ghobadiyani

نویسندگان [English]

  • morteza hadian 1
  • farzad abdolhosain 2
1 Ph.D. student of Azad University of Tehran South
2 Academic staff of the Institute of Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

This article, by means of descriptive-analytical method, uses the library resources to explain the rationalist movement of Iran-Sheubiyh-and the concept of intellectuals. This article answers these questions: How does Nasser Khosrow's intellect develop? How close is his idea to the intellectual movement of Sheubi? What is Nasser Khosrow's intellectual role in Iran's political-social history in that era? Nasser Khosrow's intellectual approach is in two theoretical discussions and the pragmatic role of analysis. Naser Khosrow's intellectual role blends with Iran's rationalist thought. In defense of human rights, he believes in freedom of will, rationalism, reverence for humanity and individuality. Nasir Khosrow, in order to get out of his unfavorable state of affairs, sets out his illuminating thoughts.Naser Khosrow's intellectual role shape in three dimensions: political-economic, cultural, and religious, in opposition to the political power of the Saljugh Sultans and the Caliphate's ideological system in Baghdad. He strives to revive his identity by recalling cultural and endeavors to return to his own self. Criticizes the obstacles to the realization of freedom. Among his other roles is the protest against Saljugh's political dominance and the rule of law of Abbasid caliphate and religious renaissance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Intellect
  • Sheubiyh
  • Naser Khosrow
  • Collection of Poems