«معشوقِ پهلوان» بازشناخت صورت دوگانۀ کهن‌الگوی پری در تقابل با شش شخصیت حماسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

چکیده

ز دیدگاه روان‌شناسی تحلیلی، بر‌اساس نظریات کارل گوستاو یونگ، کهن‌الگوها عناصر مشترک در ضمیر ناخودآگاه انسان‌‌ها هستند و اسطوره‌‌ها از تجلّی‌‌گاه‌‌های کهن‌الگوها به‌شمار می‌‌روند. پری، از جمله کهن‌الگوها یا میراث روانی مشترک بشر است که در بخش غنایی داستان‌‌های حماسی وجود دارد. هدف این جستار، شناسایی و بازشناخت پری و ویژگی‌‌های آن در روایات رستم و سهراب، برزونامه، بانوگشسپ‌نامه، فرامرزنامه، شهریارنامه و جهانگیرنامه است. قهرمانان اصلی این روایات، شامل رستم و دیگر پهلوانان که همگی از نسل اویند، در بخش غنایی داستان‌‌ها، درتقابل با پری قرار می‌‌گیرند. این پژوهش، به روش تحلیلی-توصیفی گرد آمده‌است. با واکاوی کهن‌الگوی پری در این داستان‌‌ها، آنچه دریافت شده آن است که پری، صورتی دوگانه دارد؛ گاهی نقش آنیمای پهلوان را به‌صورت مثبت و سازنده برعهده دارد و موجب تثبیت شخصیت و کمک به او در رسیدن به کمال‌‌یابی می‌‌شود و گاهی به‌صورت زن جادو، بازتابی از آنیمای منفی پهلوان و سایه است که مانع از رسیدن به فردیت‌یابی می‌‌شود و باید کنترل شود. همچنین به این نکته پرداخته شده‌است که چگونه کهن‌الگوی پری که دارای نقش مثبت در ایران باستان است، به زن جادو در ادبیات مزدیسنایی تبدیل شده‌است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Hero's lover “Recognition of twofold shape of fairy opposition with six mythical character”

نویسندگان [English]

  • Masoumeh Alimoradi 1
  • Reza Ashraf zadeh 2
1 PhD student of Persian language and literature, Islamic Azad University, Mashhad Branch
2 Professor of Persian Language and Literature Islamic Azad University, Mashhad Branch
چکیده [English]

From viewpoint of analytical psychology, according to ideas of “Carl Gustav Jung” archetypes are common elements in collective unconscious of the man, and myths including among revelations of archetype. The Fairy, is among archetypes or common spiritual heritage of the human that exist epical stories with mythical foundation and there is in lyric part of those. Purpuse of this query is Identify and recognize of The fairy and her signs, in the stories of “Rustam andsohrab”,”Borzunameh”,”Banugoshaspnameh”,Faramarz nameh”,”Shahriyar nameh” and “Jahangir nameh”.Topic Champions of these stories, contains of “Rustam” and other heroes, that are all of them from his generation, in the lyric part of  stories opposite with the fairy. This query collected to method of analytic- descriptive check up on archetype of “The fairy” in these stories, terminate to this issue that The fairy has a twofold shape; sometimes fairy is responsible of role of anima's hero in form of positive and effective, that terminate to consolidation of character and helping his for attain to perfection and sometimes is in form of witch, a reflection of negative anima's hero and shadow, that prevent from attain to individuality and must be control. Also checked up this point that how archetype of the fairy, from positive role in Ancient Persia changed to the witch in Zoroastrianism literature.
 
1-     Introduction
Archetypes are common elements in collective unconscious of the man. The Fairy, is among archetypes that exist in in lyric part of epical stories. In the stories of “Rustam and sohrab” from Ferdousi's shahnameh,”Borzunameh”,”Jahangirnameh”,“Banugoshasp namehShahriyar” and Faramarz nameh”; this archetype opposition with hero, appear to role of positive or negative anima. Purpose of checking this element of fairy opposition with six heroes is recognize a mythical woman that opposition with hero, helping the hero for attend to object with her love. She sometimes has a devil face and show herself in the face of a beautiful woman that ejected of hero. The fairy in the both her shape has a topical role in the mind of story's hero and helping he for attain to perfection.
-Is the witch in the stories a fairy that changed her face?
-Are fairies and witches appears obviously in the stories?
-How appears The fairy and the witch opposition with six heroes and what is their ….?
2-     Research methodology
Collective of this query is to method of analytic-descriptive and type of writing is library form. Topical sources of used are six epical stories contains Borzunameh”,”Jahangirnameh”,“Shahriyar nameh”,“Banugoshasp nameh”,“Faramarz nameh” and Rustam and sohrab” from Ferdousi's shahnameh,”; that fairy recognized in those.
 
3-     Discussion
One of efficiency of collide with female face (or male) of personality for hero that is it witch he disparate, even for a short time from his warfare persona and close to world of sensibility and his real of personality; This separation cause that he acting better in his way and effect of this tear of personas is an attractive anima like The fairy. Among of some of women with the fairy seen some similarities that the fort this supposition that they are fairies. Some of this properties are: Suddenly appearance of The fairy against hero in distance, reveal herself to hero and dazzling beautiful of The fairy, Relate of The Fairy with hunt and hunting-ground and ability of turn to another existent, relate with forest that The Fairies in the various stories and mythology, The fairies live in forest or spring...  (Aydenloo, 2010, 78-80)
Opposition with The Rustam and Borzu, cause properties of fairies can Tahmineh and Shahrou consider generation of fairies or goddess that appear front of heroes and act in consolidation of man hero of stories. In the story of Faramarz nameh and Banugoshasb nameh. The fairy appears front of heroes in the shape of positive anima and animus. In these stories The Fairies show themselves to form of prey (zebra and gazelle). Change the face to prey is methods of The fairies to entice of heroes. She with this miraculous method mediation to interested hero to herself. (Lahiji, 2003: 303) Seems we can’t The Witch same with The fairy, but in the many of stories she has properties that are same with The fairy and try for seduce of hero. The witch that is a villain anima, also can be The shadow archetype. We facing with The witch or negative shape of anima. Also shadow is dark part of mind and is rejected but don’t have to ignore because although shadow reject but these are essential for personality.
 
4-     Conclusion
In the six epical stories that checking here, was a personality by name “The Fairy” that exist in the lyric part of epical stories; means when hero falls in love and acting his role as e lover not a hero. The fairy is one of the Archetypes that exist as a femme enticing woman in stories and legends of more old lands. And also she is anima and animus of hero that has twofold shape. Positive fairy is a sign of beliefs of pre-zarastor Iranian people. This view of fairy, seem in the Tahmineh, Shahrow, girl of king of fairies and king of fairies that he is a sign of animus of Banugoshasb, also among Banu and king of fairies not created a link, but instruct of needlework to Banu by king of fairies cause Banu link to her animus, means Giiv. The fairies in this stories have many properties like, beauty, acting supernatural deeds, love-making and connection with water, forest and prey; They are also positive anima of hero that cause to compelete feminine part of their soul. In the Zoroastrianism versions against of stories The fairies are villain existing that these villain fairies or witches there are in Shahriyar nameh and Jahangir nameh. Sometimes have signs of fairies like Marjaneh that has properties like, beauty, be side of spring and hunting-ground, be in castle and trying to seduction of hero. And sometimes like Melikha and Rahile opposition to Jahangir nameh don’t have signs of fairies and will be control because
They are shadow and dark part of unconscious.
 
References           
1-      1-Aghakhani Bjhani, Mahmood, Toghyani, Eshagh and Mohammadi Fesharaki, Mohsen: analysis of function of The fairies in the lyric stories, pajhoheshname'ye adab'e ghenayi, adabiyat va oloume ensani college, Sistan va balouchestan university, 16th year, 31th number, Auttumn and winter 2019, 9-28 pages.
2-      2-Ashrafzadeh, Reza: Farhange bazyaftehaye adabi az moutoone pishin, Mashhad: Sokhan gostar va mo'avenate pajhohesgi daneshgahe azade eslami vahede mashhad publication. 2008.
3-      3-Ata'i Razi, Khajeh Amid: Bourzu nameh, Correction of Ali Mohammadi, Hamedan: Daneshgahe Bou ali sina publication, 2006.
4-      3-Aydenlo, Sajjad: Az ostoore ta hamase (Haft goftar dar shahname pajhouhi), 7th edition, Tehran: Sokhan publication, 2011.
5-      4-_______________: The Lady hero, Majalleye motaleate irani, Daneshgahe adabiyyat va oloume ensani, daneshgahe shahid bahonare kerman, 7th year, 13th number, Spring 2009, 5-23 pages.
6-      5-Darabi, Ja'far: Nazariyehaye ravanshenasi'ye shakhsiyat (Rooykarde moghayesei), Tehran: AyiJh publication. 2010.
7-      6-Daniyelz, Michel: Khodshenasi ba raveshe young, Traslated by Esma'il Fasih, Tehran: Fakhteh publication. 1994.
8-       7-Delash, M. loufer: Zabane ramziye ghessehaye parivan, Translated by Jalal Sattari, First edition, Tehran: Toos publication, 1988.
9-       8-Esma'il poor, Abolghasem: Ostoure bayan'e namadin, 2th edition, Tehran: Soroush   Publication, 2010.
10-   9-Estrous, kloud: Ostoure va ma'na, translated by Shahram Khosravi, first edition, Tehran: Markaz   Publication, 1998.
11-  10-Fazilat, Mahmoud: Ousoul va tabagheband'iye naghde adabi, First edition, Tehran: Zavvar publication, 2012
12-  11-Ferdousi, Aboulghasem: Shahnameh. Correction by Jalal Khaleghi Motlagh. Second volume, California: Bonyade mirathe iran va mazda publication. 1991.
13-   12-Fordham, Frida, Moghaddamei bar ravanshenasiye young, translated by hosein Yaghoub pour, Tehran: owja, 2006.
14-  13-Ghafouriyan, Haniyeh: Asheghanehaye shahnameh ba rouikarde hermonetic, Mashhad: Soroushe andisheye pouya publication. 2010.
15-   14-Joghatayi, Sadegh and Ansari pouya, Mohammad: Archetypical analysis of story of Zaal and Roidabeh, pajhoheshname'ye adab'e ghenayi, adabiyat va oloume ensani college, Sistan va balouchestan university, 13th year, 24th number, Spring and summer 2016, 59-76 pages.
16-  15-Khaleghi Motlagh, Jalal: Zanan dar Shahname, Translated by Ahmad Binazir, Tehran: Morvarid publication. 2017.
17-   16-Khosrow keykavous: Faramarz nameh, Trying Rostam son of Bahram Tafti, correction of Mitra Mehrabadi, First edition, Tehran: Donyaye ketab publication. 2004.
18-  17-Lahija, Shahla-Kar, Mehrangiz: Shenakhte hoviyate zane irani dar gostare'ye pish az tarikh va tarikh, Third edition, Tehran: Roushangaran va motaleate zanan publication, 2003.
19-  18-Madeh, Ghasem: Jahangir nameh, Correction by Ziyao'din Sajjadi, First edition, Tehran: Motaleate eslamiye daneshgahe Tehran publication, 2002.
20-  19-Mazdapour, Katayoun: Daghe gole sorkh va chahardah gofar'e digar darbareye oustoعre, Tehran: Asatir publication, 2005.
21-  20-Meskoub, Shahroukh: Tane pahlavan va ravane kheradmand (Pajhoheshhayi tazeh dar shahnameh), Second edition, Tehran: Tarhe now publication, 2003.
22-  21-Mokhtariyan, Bahar: Daramadi bar sakhtare oustoorei'ye shahnameh, Tehran: Agah publication,2011.
23-   22-Mokhtari Ghaznavi, Ousman: Shahriyar nameh, Correction by Gholam Hosein Bighdeli, First edition, Tehran: Peyke Farhang publication, 1999.
24-  23-Morenou, Antonio: Young khodayan va ensan'e modern, Translated by darioush Mehrjouyi, 7th edition, Tehran: Markaz publication, 2014.
25-  
26-  24-Mosavi, Seyyed kazem-Khowsravi, Ashraf: Peyvande kherad va oustoure dar shahnameh, Tehran: Elmi va farhangi publication, 2001.
27-  25-Sarkaarati, Bahman, The Fairy: A study on the sidelines of comparative mythology. Nashriyeye daneshkadeye adabiyat va olume ensani, Tabriz university, 2-4 Number, (97-100 consecutive), Autumn 1972, 1-32 pages
28-  26-Sattari, Jalal: Simaye zan dar farhange iran, 2th edition, Tehran: Markaz publication, 1997.
29-  27-Shamlo, Sa'id: Maktabha va nazariyeha dar ravanshenasi'ye shakhsiyat, 10th edition, Tehran: Roshd publication, 2012.
30-  28-Showaliye, John-Gerberan, Alen: Farhange namadha, Translated by soudabeh Fazayeli, First volume, First edition, Tehran: Jeyhoon publication, 2001.
31-  29-___________________________ Farhange namadha, Translated by soudabeh Fazayeli, Second volume, Second edition, Tehran: Jeyhoon publication, 2006.
32-  30-Shoultz Dowan-Shoultz Sidny Alen: Nazariyehaye shakhsiyat, Translated by Easa Seyyed Mohammadi, 7th edition, Tehran: Virayesh publication, 2006.
33-  31-Without name: Banougoshasb namehm, Correction of Rouhangiz Kerachi, First edition. Pajhoheshgahe o'loume ensani va motale'ate farhangi publication.
34-  32-Yahaghghi, Ja'far: Farhange asatir va dastanvareha dar adabiyate farsi, Second edition, Tehran: Moaser publication, 2008.
35-  33-Young, carl goustav: Rouh va zendegi, Translated by Latif Sedghiyani, First edition, Tehran: Jaami publication, 2001.
.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Myth
  • Archetype
  • Anima
  • Fairy
  • witch

1- آقاخانی بیژنی، محمود؛ طغیـانی، اسحاق؛ محمّدی‌فشارکی، محسن، تحلیل خویشکاری پریان در داستان‌‌های غنـایی شاهنامه، پژوهشنامۀ ادب غنایی، سال 16، شمـارۀ 31، صص 28-9، دانشگاه سیستان و بلوچستان: پاییز و زمستـان 1397.

2- آیدِنلو، سجّاد، پهلوان بانو، مجلة مطالعات ایرانی، سال 7، شمارة 13، صص 23-5، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی: بهار ۱۳۸۷.

3- ــــــــــــ ، از اسطوره تا حماسه (هفت گفتار در شاهنامه‌پژوهی)، چاپ هفتم، تهران: سخن، 1388.

4- استروس، کلودلوی، اسطوره و معنا، ترجمة شهرام خسروی، چاپ اوّل، تهران: مرکز، 1376.

5- اسماعیل‌پور، ابوالقاسم، اسطوره؛ بیانِ نمادین، چاپ دوم، تهران: سروش، 1387.

6- اشرف‌زاده، رضا، فرهنگ بازیافته‌‌های ادبی از متون پیشین، مشهد: سخن‌گستر و معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، 1386.

7- بی‌نام، بانوگشسپ‌نامه، تصحیح روح‌انگیز کراچی، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1382.

8- جغتایی، صادق؛ انصاری‌پویا، محمد، تحلیل کهن‌الگویی داستان زال و رودابه، پژوهشنامۀ ادب غنایی، سال 13، شمارۀ 24، صص 76-59، دانشگاه سیستان و بلوچستان: بهار و تابستان 1394.

9- خالقی‌مطلق، جلال، زنان در شاهنامه، ترجمة احمد بی‌نظیر، تهران: مروارید، 1395.

10-  خسرو کیکاووس، فرامرزنامه، به اهتمام رستم پسر بهرام تفتی، تصحیح میترا مهرآبادی، چاپ اوّل، تهران: دنیای کتاب، 1382.

11- دارابی، جعفر، نظریه‌‌های روان‌شناسی شخصیت (رویکرد مقایسه‌ای)، تهران: آییژ، 1388.

12- دانیلز، مایکل، خودشناسی با روش یونگ، ترجمة اسماعیل فصیح، تهران: فاخته، 1372.

13- ستّاری، جلال، سیمای زن در فرهنگ ایران، چاپ دوم، تهران: مرکز، 1375.

14- سرکاراتی، بهمن، پری؛ تحقیقی در حاشیة اسطوره‌‌شناسی تطبیقی، نشریة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، شمارۀ 2 تا 4 (مسلسل 97-100)، صص 32-1، دانشگاه تبریز: پاییز 1350.

15- شاملو، سعید، مکتب‌‌ها و نظریه‌‌ها در روان‌شناسی شخصیت، چاپ دهم، تهران: رشد، 1390.

16- شوالیه، ژان-گربران، آلن، فرهنگ نمادها، ترجمة سودابه فضایلی، جلد اوّل، چاپ اوّل، تهران: جیحون، 1379.

17- ـــــــــــــــــــــــ ، فرهنگ نمادها، ترجمة سودابه فضایلی، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: جیحون، 1384.

18- شولتز، دوان؛ شولتز، سیدنی آلن، نظریه‌‌های شخصیت، ترجمة عیسی سیدمحمدی، چاپ هفتم، تهران: ویرایش، 1384.

19- عطایی‌رازی، خواجه عمید، برزونامه، تصحیح علی محمدی، همدان: دانشگاه بوعلی سینا، 1384.

20-  غفوریان، هانیه، عاشقانه‌‌های شاهنامه با رویکرد هرمونتیک، مشهد: سروش اندیشة پویا، 1388.

21- فردوسی، ابولقاسم، شاهنامه، تصحیص جلال خالقی‌مطلق، دفتر دوم، کالیفرنیا: بنیاد میراث ایران و انتشارات مزدا، 1369.

22- فضیلت، محمود، اصول و طبقه‌‌بندی نقد ادبی، چاپ اوّل، تهران: زوّار، 1390.

23- فوردهام، فریدا، مقدمه‌ای بر روان‌شناسی یونگ، ترجمة حسین یعقوب‌پور، تهران: اوجا، 1374.

24- قلی‌زاده، خسرو، فرهنگ اساطیر ایرانی، چاپ اول، تهران: کتاب پارسه، 1387.

25- لاهیجی، شهلا؛ کار، مهرانگیز، شناخت هویت زن ایرانی در گسترة پیش‌تاریخ و تاریخ، چاپ سوم، تهران: روشنگران و مطالعات زنان، 1381.

26- لوفر-دلاشو، مارگریت، زبان رمزی قصه‌های پریوار، ترجمة جلال ستّاری، چاپ اوّل، تهران: توس، 1366.

27- مادح، قاسم، جهانگیرنامه، تصحیح ضیاءالدین سجادی، چاپ اوّل، تهران: مطالعات اسلامی دانشگاه تهران، 1380.

28- مختاری غزنوی، عثمان، شهریارنامه، تصحیح غلامحسین بیگدلی، چاپ اوّل، تهران: پیک فرهنگ، 1377.

29- مختاریان، بهار، درآمدی بر ساختار اسطوره‌‌ای شاهنامه، تهران: آگه، 1389.

30- مزداپور، کتایون، داغ گل سرخ و چهارده گفتار دیگر دربارة اسطوره، تهران: اساطیر، 1383.

31- مسکوب، شاهرخ، تن پهلوان و روان خردمند (پژوهش‌هایی تازه در شاهنامه)، چاپ دوم، تهران: طرح نو، 1381.

32- مورِنو، آنتونیو، یونگ، خدایان و انسان مدرن، ترجمة داریوش مهرجویی، چاپ هفتم، تهران: مرکز، 1392.

33- موسوی، سید کاظم؛ خسروی، اشرف، پیوند خرد و اسطوره در شاهنامه، تهران: علمی و فرهنگی، 1389.

34- یاحقی، جعفر، فرهنگ اساطیر و داستان‌‌واره‌‌ها در ادبیات فارسی، چاپ دوم، تهران: فرهنگ معاصر، 1386.

35- یونگ، کارل گوستاو، روح و زندگی، ترجمة لطیف صدقیانی، چاپ اوّل، تهران: جامی، 1379.