آرمان شهر زنان در خسرو و شیرین حکیم نظامی گنجه ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2008.922

چکیده

زنان، آرمان ها و حقوقشان از جمله موضوعاتی است که در سال های اخیر بسیار مورد توجه و تحقیق قرار گرفته است. بر اساس این تحقیقات آنچه به عنوان اتوپیا یا آرمان شهر زنان مطرح شده، به زعم بسیاری ­در ادبیات ملت ها کم سابقه است. اما حکیم نظامی گنجوی شاعر بزرگ قرن ششم هجری، هشت قرن پیش در مثنوی غنایی خسرو و شیرین، شهری به نام ارمن را معرفی می کند که به میزان زیادی با تعاریفی که از اتوپیا شده سازگار است و اکثر مفاهیم فمینیستی را در نظریه های مدرن پوشش می دهد.
در مقاله ی حاضر نگارندگان ضمن بررسی موضوعاتی از قبیل: تعریف آرمان شهر و بررسی قدمت
آن، ویژگی های آرمان شهر نظامی، جنبه های اسطوره ای این شهر، بررسی شخصیت و خصوصیات بانوان
این شهر و در پایان مقایسه­ی آرمان شهر زنان از دیدگاه حکیم گنجه و نظریه های معاصر؛ نشان خواهند داد این مقوله ها در ادب پارسی و حداقـل در خسرو و شیریـن نظامی، ایـن اثـر غنائی معروف سابقه ای دیرین دارد.
 روشی که برای این پژوهش برگزیده ایم روش تطبیقی است به این صورت که مطالب تحت چهار عنوان اصلی که در حقیقت ویژگی های اساسی آرمان شهر است طبقه بندی شده و در ذیل هر عنوان پس از ارائه­ی تعاریف، ابیات مرتبط با آن بخش از خسرو و شیرین برگزیده شده و در نهایت تحلیلی تطبیقی در ذیل هر بخش صورت گرفته است.
قسمت دیگر این مقاله منشأ اسطوره ای این شهر است که بر آن بوده ایم تا با توجه به اساطیر و افسانه هایی که درباره­ی این شهروجود دارد, ریشه های این داستان را بیابیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Woman’s Utopia in Hakim Nizami’s Khosro and Shirin

چکیده [English]

The hopes and sights of woman is the main topic which has gained much attention during the last few years. On the basis of these researches what ever is discussed about the Utopia of woman seems to have less record in world’s literature.
Hakim Nizami Ganjavi the famous poet of the 6the Century, eight centuries back in his poetic work ‘ Khosro and Shirin’ introduces a city named ‘Arman’ which coincides with the meaning  of Utopia and gives way to many feminist views in modern thories .
    In this article the author analysis the subject such as: definition of Utopia and analyzing its antiquity, the characteristics of Nizami’s Utopia, the aspects of myths in this city, analyses of the characteristics of women of this city and in the end a comparison between  the Utopia of Nizami and the views of his contemparison regarding it. This topic has an old history in Persian literature especially in Nizami’s poetic work ‘Khosro and Shirin’. Comparative study has been made on four basic topics which originally is the main characteristic of Utopia. After defining each topic selected verses have been given from ‘Khosro and Shirin’ accordingly and in the end comparative analyses has been given for each chapter. The second part of this article comes unless the heading ‘origin of myths in this Utopia’ and also the tales and myths regarding it which helps in knowing the origin of these in a much better way.

کلیدواژه‌ها [English]

  • utopia
  • Khosro and Shirin
  • Nizami

1- آبوت، پاملا (1380) جامعه شناسی زنان. ترجمه منیژه نجم عراقی. تهران: نشر نی.

2- آذر گشسب، اردشیر (1354) مقام زن در ایران باستان. تهران.

3- اصیل، حجت الله (1371) آرمان شهر در اندیشه ایرانی. تهران: نشر نی.

4- بولن، شینودا (1373) نمادهای اسطوره ای و روانشناسی زنان. ترجمه آذر یوسفی. تهران: انتشارات روشنگران.

5- فارابی، ابو نصر (1358) سیاست مدینه. ترجمه جعفر سجادی. تهران: انجمن فلسفه ایران.

6- گریمال، پیر (1363) فرهنگ اساطیر یونان و روم. ترجمه احمد بهمنش. تهران: انتشارات امیر کبیر.

7- مینوی، مجتبی (1367) پانزده گفتار. تهران: انتشارات توس.

8- نظامی،  (1385) خسرو و شیرین. تصحیح وحید دستگردی. تهران: نشر میلاد.

9- هام، مگی، سارا گمبل (1382) فرهنگ نظریه های فمینیستی. ترجمه فیروزه مهاجران و دیگران. تهران: نشر توسعه.

10- هینلز، جان (1368) شناخت اساطیر ایران. ترجمه ژاله آموزگار  و احمد تفضلی. تهران: نشر چشمه.