تجلی عاطفی دو رنگ سیاه و سفید در خیال جاهلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2009.927

چکیده

دوره­ی جاهلی، از نظرسبک شناسی دوره­ی وصف های دقیق است. معشوق در ابیات آغازین چکامه های بلند جاهلی با رنگ های زنده و مهیج خودنمایی می کند و مصادیق رنگ سفید در میان سایر رنگ ها کاربرد بیشتری دارد. از سوی دیگر, رنگ سیاه در تصویر شاعر غالباً تنها به کار نمی رود, بلکه با سفید درمی آمیزد تا از رهگذر این تضاد, زیبایی بیافریند.
در بسیاری از مواقع, رنگ ها از جایگاه اصلی خود دور می شوند و آینه ای برای انعکاس رنج و شادی آدمی در این دوره می گردند. از یک سو رنگ سفید بر آزادگی, خوش بینی, پاکی, خوش بختی, شهرت, پرسش و غیره دلالت می کند و از سوی دیگر رنگ سیاه بر کینه, اندوه, بدبینی, فقر, خشک سالی, فراق و بدبختی دلالت می نماید.
پژوهش حاضر می کوشد نگرش و حساسیت عرب را نسبت به رنگ ها, بویژه دو رنگ سفید و سیاه با روش تحلیل محتوای اشعار شاعران دوره­ی جاهلی مورد بررسی قرار دهد؛ حساسیتی که در چکامه های دهگانه و پاره ای از اسطوره ها و باورهای دینی پیش از اسلام نمود پیدا کرده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Emotional Manifestation of Black and White in Jaheli Imagination

چکیده [English]

      Jaheli is the period of detailed descriptions from a morphological view point. The sweetheart is introduced in live and bright colors in long lyrics. And white is more often used than other colors; on the other hand, black is not used alone to describe the beloved person, but is usually juxtaposed with white to create beauty.
     Sometimes, colors get away from their basic function and turn into a mirror to reflect suffering and happiness of people in that period. While white represents freedom, prosperity, optimism, purity, fame and worship, black shows rancor, grief, pessimism, poverty, drought, separation, and adversity.
    The present study tries to investigate the sensitivity and attitude of Arabs toward colors, specially white and black by analyzing poems of Jaheli period that is a sensitivity impressed in the ten lyrics and some beliefs and mythology before Islam.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Color
  • black
  • white. Jaheli attitude
  • social concepts

- قران کریم

2- الاب شیخو (1419هد/1998م) المجانی الحدیثه. [جدّدها اختیارا و درسا و شرحا و تبویبا لجنه من الاساتذه بإداره فؤاد أفرام البستانی]. قم: ذوی القربی. الجزء الاول.

3- ابن ابی طالب، علی (1380) نهج البلاغه. ترجمه محمد تقی جعفری تبریزی. گردآورنده شریف الرضی محمد بن الحسین. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

4- ابن کثیر، ابوالفداء اسماعیل القرشی الدمشقی (1422ها/2002م)  البدایه و النهایه. المجلد الاول. الجزء الثانی. [ اعتنی بهذه الطبعه و وثقها عبد الرحمن اللادقی و محمد بیضون ]، بیروت: دار المعرفه.

5- ابن منظور، محمد بن مکرم (1408هد/ 1988م) لسان العرب. نسقه و علق علیه و وضع فهارسه علی شیری.  بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

6- أبوالفرج الأصفهانی، علی بن حسین  (1407هد/1986م) الأغانی. شرحه عبد أ. علی مهنّا. الجزء التاسع ، [ بی جا ] : دارالفکر.

7- الأزرقی، أبو الولید محمد بن عبد الله بن احمد (1275) کتاب أخبار مکه و ما جاء فیها من الآثار . الجزء الأول. بیروت: مکتبه الخیاط.

8- الأعشی، میمون بن قیس (بی تا) شرح دیوان الأعشی. تحقیق کامل سلیمان. بیروت : دار المتاب اللبنانی و مکتبه المدرسه.

9- بکری، حسین بن محمد بن الحسن الدیار (1283) تاریخ الخمیس. الجزء الاول، [ بی جا ]. المطبعه الوهنیه، چاپ سنگی.

10- الجاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر (1969) کتاب الحیوان. تحقیق و شرح عبد السلام هارون. الجزء الثانی. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

11- الخطیب التبریزی، أبو زکریا علی بن یحیی (1418هد/ 1997م) شرح المعلقات العشر. تحقیق فخرالدین قباوه. دمشق: دارالفکر و بیروت: دار الفکر المعاصر.

12- الدمیری، کمال الدین محمد بن موسی( 1376هذ/1956م ) حیاه الحیوان الکبری. ط3 الجزء الاول. مصر: شرکه مکتبه و مطبعه مصطفی البابی الحلبی.

13- الزبیدی، السید محمد مرتضی (1386هر/ 1966م) تاج العروس. بیروت: دار صادر.

14- الزوزنی، عبدالله الحسین بن أحمدبن الحسین (1423هد/ 2002م) شرح المعلقات السبع. ط2. بیروت: دار العلمیه.

15- سلیم الحوت، محمود (1955) فی طریق المیثولوجیا عند العرب:هو بحث مسهب فی المعتقدات و الأساطیرالعربیه قبل الاسلام. بیروت : بی نا .

16- شفیعی کدکنی، محمدرضا (1383) صورخیال در شعر فارسی. تهران: آگاه.

17- شوقی، عبدالحکیم (1982) موسوعه الفلکور و الاساطیر العربیه. بیروت: دار العوده. 18- 18- عبدالمعید خان، محمد (1937) الاساطیر العربیه قبل الاسلام. القاهره: مطبعه لجنه التألیف و الترجمه و النشر.

19- علی، جواد (1970) المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام. ج6 . بیروت: دار العلم للملایین.  بغداد: مکتبه النهضه.

20- فاضلی، محمد (1376) دراسه و نقد فی مسائل بلاغیه هامه. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.

21- الکلبی، ابو المنذر هشام بن محمد بن السائب (1332هد/ 1914م) کتاب الأصنام. بتحقیق أحمد زکی باشا. القاهره: المطبعه الامیریه.

22- نشوان الحمیری، ابو سعید (1972) الحور العین. حققه و ضبطه وعلق حواشیه کمال مصطفی. تهران.

23- هلال ، هیثم (1425ه/2004م) أساطیر العالم. بیروت: دارالمعرفه.

24- هیداکی شی جی وا (1377) همنشینی رنگ ها. ترجمه فریال دهدهشتی شاهرخ و ناصر پور پیرار. تهران: نشر کارنگ.