«رهایی از خویشتن» در شعر فروغ فرّخ زاد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2009.928

چکیده

مسئله­ی اساسی در این مقاله، رهایی از خویشتن در شعر فروغ فرّخ­زاد است. این مفهوم همچون سایر عواطف و احساسات بشری، جزء درون­مایه­های اصلی شعر معاصر فارسی به شمار می­رود.
نگارنده در دو بخش سعی کرده تا مفهومِ رهایی از نفسِ خویشتن را در شعرِ فروغ نشان دهد. در بخش اول جلوه­هایی از شعرِ وی را که تجلّی­گاهِ همین مفهوم است- با بحث از پنج مشخصه: احساس همدلی، دانش و بینش، تردیدها، بی­تعصّبی و خود­داری از بیانِ احساسات فردی تبیین می­نماید. در بخش دوم هشت عاملِ مهم را به­عنوانِ عواملِ ایجادِ رهایی از خویشتن در شعـر شاعــر برمی­شمــارد- کــه عبارت­اند از: عشق، آرمان­خواهی، تعهّد نسبت به زندگی، خداباوری، تنهایی و خلوت­گزینی، درد و رنج، مرگ­طلبی، شاعری.
هدفِ مقاله آن است که خواننده با تأمّل در نمونه­های شعری فروغ و نیز مباحثِ مربوطِ دیگر- که در بخش­های مختلفِ ­مقاله­ی حاضر آمده است- میزانِ رویکرد و توجه فروغ را نسبت به مفهوم رهایی از خویشتن دریابد و بتواند به تجزیه و تحلیل این رویکرد از نگاه­ِ دیگر شاعران معاصر بپردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

deliverance of self at Forugh Farrokhzad’s poem

چکیده [English]

Deliverance of self at Forugh Farrokhzad’s poems is the fundamental issue at this article. This concept like other affections and sentimentalities of mankind is the main theme portions of the contemporary Farsi poetry.
At two portions, the writer has attempted to manifest the concept of deliverance from self passion at Forugh’s poems. At the first portion the writer explains manifestations of her poems, which is transfiguration of this concept by the discussion of five specifications: the sense of consensus, knowledge or insight, doubts, unprejudiced and the refraining of expressing individual sentimentalities. At the second portion the writer enumerates eight important factors as factors making deliverance of self at the poet which are: love, idealization, commitment for life, God- believing, loneliness or reclusiveness, pain and suffering, death demand, versification.
The aim of the article is that the reader by deliberation at poetical samples of Forugh and other lateral discussions – which are presented in various parts of the article- be able to figure out the approach and attention of Forugh on the concept of deliverance of self and can analyze this kind of approach by other poet’s point of view.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Forugh Farrokhzad
  • Deliverance of self
  • Farsi Poetry
  • Individual sentimentalities

1- قرآن کریم، با ترجمۀ مهدی الهی قمشه­ای. انتشارات اُسوه.

2- الیوت، توماس استرنز (1375) برگزیده ی آثاردر قلمرو نقد ادبی. ترجمه و تألیف سید محمد دامادی. چاپ اول. تهران: انتشارات علمی.

3- اونامونو، میگل دِ (1385) دردِ جاودانگی. ترجمه بهاءالدین خرّمشاهی. چاپ هفتم. تهران: انتشارات ناهید.

4- براهنی، رضا (1375) بحران رهبری نقد ادبی و رساله حافظ. چاپ اول. تهران: انتشارات ویستار.

5- جلالی، بهروز (1372) جاودانه زیستن در اوج ماندن. چاپ اول. تهران: انتشارات مروارید.

6- حقوقی، محمد (1384) شعر زمان ما (4) فروغ فرخ زاد. چاپ نهم. تهران: انتشارات نگاه.

7- زرقانی، سید مهدی (1384) چشم انداز شعر معاصر ایران. چاپ دوم. تهران: نشر ثالث.

8- شفیعی کدکنی، محمدرضا (1380) ادوار شعر فارسی. چاپ اول. تهران: انتشارات سخن.

9- شمس لنگرودی، محمد (1377) تاریخ تحلیلی شعر نو. چاپ اول. تهران: نشر مرکز.

10- شمیسا، سیروس (1376) نگاهی به فروغ. چاپ سوم. تهران: انتشارات مروارید.

11- شمیسا، سیروس (1383)راهنمای ادبیات معاصر. چاپ اول. تهران: نشر میترا.

12- صائب، محمد علی (1383) دیوان صائب تبریزی. به کوشش محمد قهرمان. چاپ چهارم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

13- صاعدی، عبدالعظیم (1386) خداباوری در شعر فروغ. چاپ اول. تهران: انتشارات زوّار.

14- صانع­پور، مریم (1378) نقدی بر مبانی معرفت­شناسی اومانیستی. چاپ اول. تهران:  دانش و اندیشۀ معاصر.

15- صفاریان، ناصر (1381) آیه­های آه. چاپ اول. تهران: نشر روزنگار.

16- فتوحی رودمعجنی، محمود (1386) بلاغت تصویر. چاپ اول. تهران: انتشارات سخن.

17- فرخ­زاد، فروغ (1379) دیوان اشعار فروغ. با مقدمه  بهروز جلالی. چاپ هفتم. تهران: انتشارات مروارید.

18- مختاری، محمّد (1378) انسان در شعر معاصر. چاپ دوم. انتشاراتِ توس.

19- مرادی کوچی، شهناز(1379) شناخت­نامه فروغ فرخ­زاد. چاپ اول. تهران: نشر قطره.

20- مشرف آزاد تهرانی، محمود (1378) پریشادخت شعر. چاپ دوم. تهران: نشر ثالث.

21- مقدادی، بهرام (1378) فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی. چاپ اول. تهران: انتشارات فکر روز.