شور رهایی در اشعار پیش از انقلاب شفیعی کدکنی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2009.929

چکیده

در این مقاله کوشیده­ایم با روش توصیفی ـ تحلیلی مفاهیم و موضوعات آزادی­خواهی و استبدادستیزی را در اشعار پیش از انقلاب اسلامی شفیعی­کدکنی بررسی کنیم تا به واسطه­ی آن هم نقش این شاعر آزادی­خواه را در آگاهی بخشی به جامعه­ی عصر خود روشن­تر کنیم و هم جلوه­هایی از تعهد و رسالت اجتماعی شاعر را باز نماییم. مهم­تر آنکه شیوه­ی بیانی مؤثری را که او در بیان این موضوع, متناسب با فضای اجتماع عصر خود برگزیده است، آشکار کنیم. زیرا به نظر می­رسد بین شیوه­ی بیان غیر صریح، تمثیلی، نمادین و رمزگونه­ی شاعر در موضوعات آزادی­خواهی و استبدادستیزی با فضای جامعه­ی استبداد زده­ی عصر او در پیش از انقلاب اسلامی رابطه­ی مستقیم وجود دارد.در این مقاله کوشیده­ایم با روش توصیفی ـ تحلیلی مفاهیم و موضوعات آزادی­خواهی و استبدادستیزی را در اشعار پیش از انقلاب اسلامی شفیعی­کدکنی بررسی کنیم تا به واسطه­ی آن هم نقش این شاعر آزادی­خواه را در آگاهی بخشی به جامعه­ی عصر خود روشن­تر کنیم و هم جلوه­هایی از تعهد و رسالت اجتماعی شاعر را باز نماییم. مهم­تر آنکه شیوه­ی بیانی مؤثری را که او در بیان این موضوع, متناسب با فضای اجتماع عصر خود برگزیده است، آشکار کنیم. زیرا به نظر می­رسد بین شیوه­ی بیان غیر صریح، تمثیلی، نمادین و رمزگونه­ی شاعر در موضوعات آزادی­خواهی و استبدادستیزی با فضای جامعه­ی استبداد زده­ی عصر او در پیش از انقلاب اسلامی رابطه­ی مستقیم وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Liberality and Anti-despotism in Pre-Revolution Poems of Shafie Kadkani

چکیده [English]

      Liberation and freedom are of the themes of this century lyrical poetry which deserve more attention regarding their social background. Social poetry which was started and nourished with constitution (Mashrotiat) penetrated the spirit and mind of people so that it has been used as a suitable means for the requisites of society.
     The role and effect of poets in struggle and conflict with absolutism and despotisms and stimulation and awareness of society cannot be ignored. Mohamad Reza Shafiee Kadkani is one of the most influential poets who poured his ideas – Absolutism, Despotism, liberality – into poetry so that a big amount of his works has been dedicated to such kind of poetry. In this essay the share of Shafiee Kadkani's poem in alertness and vigilance of society and Islamic revolution will be discussed. It is obvious that there is a mutual relationship between oblique and ambiguous language with motifs like liberty and freedom in the totalitarian society. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shafiee Kadkani
  • freedom
  • liberation
  • Absolutism
  • Despotism

- پورنامداریان، تقی (1378) سیری در هزاره دوم آهوی کوهی. سفرنامه باران: نقد و تحلیل اشعار دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی. به کوشش حبیب الله عباسی. چاپ اول. تهران: نشر روزگار. صص136-111.

2- زرین­کوب، عبدالحسین (1369) ارسطو و فن شعر. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر.

3- شفیعی­کدکنی، محمدرضا (1372) انواع ادبی و شعر فارسی. رشد آموزش ادب فارسی. سال هشتم. شماره مسلسل 33. تابستان 1372.

4-                              (1376) آیینه‌ای برای صداها. چاپ اول. تهران: انتشارات سخن.

5-                              (1382) هزاره دوم آهوی­کوهی. چاپ­سوم. تهران: انتشارات­سخن.

6-                    (1378) آواز باد و باران (برگزیده های شعرها). با مقدمه تقی پورنامداریان. چاپ دوم. تهران: نشر چشمه.

7- شمیسا، سیروس (1381) انواع ادبی. چاپ اول با حروف­چینی جدید. تهران: انتشارات دانشگاه پیام­نور.

8- صحرائی، قاسم و علی نظری (1386) بازتاب مشروطیت در اشعار نسیم شمال و احمد شوقی. پژوهش زبان و ادبیات فارسی. شماره هشتم، صص143-123.

9- عباسی، حبیب‌الله (1378) سفرنامه باران. چاپ اول. تهران: روزگار.

10- فرشیدورد، خسرو (1373) درباره­ادبیات و نقد­ادبی. جلد اول. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر.

11- کیانوش، محمود (1378) درباره از زبان برگ. سفرنامه باران: نقد و تحلیل اشعار دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی. به کوشش حبیب الله عباسی. چاپ اول. تهران: نشر روزگار، صص67-57.

12- نصرتی، عبدالله (1387) اندیشه های اجتماعی و سیاسی در شعر معاصر. ]سفر در آینه: نقد و بررسی ادبیات معاصر (مجموعه مقالات همایش بین المللی تعامل ادبی ایران و جهان. عباسعلی وفایی[. تهران: انتشارات سخن، صص471-453.