بررسی ساختار روایی دو روایت از داستان غنایی «یوسف و زلیخا»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2009.935

چکیده

داستان یوسف و زلیخا از جمله­داستان­هایی­­است که در ادبیات فارسی بازنمودی­گسترده داشته است. افزون بر تلمیحات و مضمون­پردازی­های فراوانی که با توجه به­اشخاص و رویدادهای این­داستان در متون ادبی دیده می­شود، روایت یادشده با شاخ و برگ­ها و رنگ­آمیزی­های گوناگون، گاه به صورت منظومه­ای مستقل، به رشته­ی نظم درآمده است.
واکاوی این منظومه­ها نشان می­دهد که با وجود یکسان بودن شخصیت­ها و رویدادهای اصلی، میان این روایت­ها، از دید ساختاری و از دید محتوا و درون­مایه تفاوت­های چشم­گیری وجود دارد.
در این پژوهش­تلاش­شده تا دو روایت از داستان­یوسف و زلیخا، یکی منسوب به ابوالقاسم فردوسی
و دیگری متعلق به نورالدین عبدالرحمان جامی، از نظر چارچوب­روایی و ساختار با هم سنجیده و موارد اشتراک و اختلاف آن­ها از نظر گذرانده شود.
از آن­جا که منظومه­ی یوسف و زلیخای جامی حوادث زاید، واقعه­ها­ی متناقض، تصادف و وقایع مبهم کم­تری را که از عوامل ضعف پیرنگ شمرده می­شوند، دربر دارد، در مقایسه با منظومه­ی منسوب به فردوسی که بسامد عناصر یادشده در آن بیشتر است، از طرحی منسجم­تر و سالم­تر برخوردارست و علاقه­ی خواننده را برای دنبال­کردن حوادث داستان تا پایان، بیشتر برمی­انگیزد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study the Narration Structure of two Tales from the Lyric Story of “Yousef and Zoleikh”

چکیده [English]

“Yousef and Zoleikh” is a story which has had aN influential realization in Persian literature. In addition to allusions, and different literary figures which are present in the text, this story has been narrated in various and colourful ways so that it has been translated into an independent ballad.
Investigations show that although main characters and events are the same in different narrations, they are significantly different regarding structure, content, and theme.
      The present study attempts to compare and contrast two tales of this story one affiliated to Aboulghasem Ferdowsi, and the other to Nour-al-din Abdurrahman Jami so as to discover differences and similarities regarding narration format and structure.
      Jami’s “Yousef and Zoleikh” contains fewer redundant events, contradictory happenings, and vague situations and seems to be more structured and complete in comparison with that of Ferdowsi in which those factors are more frequent; therefore, that of Jami better interests and motivates the reader to follow the story to the end.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Yousef and Zoleikh Ballad
  • Ferdowsi
  • Jami
  • Narration Structure
  • Peyrang

1- قرآن کریم (1383) ترجمه­ی مهدی الهی قمشه­ای. تهران: موسسه­ی انتشارات دانش هوشیار.

2- جامی، نورالدین عبدالرحمن (1387) هفت اورنگ. جلد2. به تصحیح اعلا خان افصح زاد و حسین احمد تربیت. تهران: میراث مکتوب.

3- حسام­پور، سعید (1382) «عناصر داستان در داستان­های بلند عامیانه­ تا قرن 6، با محوریت سمک عیار، داراب­نامه و اسکندرنامه». پایان­نامه­ی دکتری. شیراز: دانشگاه شیراز.

4- کتاب مقدس (1999) ترجمه­ی تفسیری. موسسه­یwom.

5- سادات شریفی، فرشید (1387) «بررسی تطبیقی الگوی تقابل پدر و پسر در چهار روایت حماسی ادب پارسی». پایان­نامه­ی کارشناسی ارشد. شیراز: دانشگاه شیراز.

6- طباطبایی، محمدحسین (1417ق) المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.

7- فردوسی، ابوالقاسم.(بی تا). تفسیر سوره­ی یوسف یا یوسف زلیخا. تهران: کتابفروشی اسلامیه.