شادی و خوشدلی نزد شمس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2009.936

چکیده

شادی یکی از حالات درونی است که مطلوب همه­ی انسانهاست، اما دست یافتن به آن، و درک ارزش آن آسان نیست. شمس تبریزی، مراد و محبوب مولانا یکی از معدود عرفایی است که شادی را بسیار ستوده است و درباره­ی علل و انگیزه‌های آن، مطالب ارزشمندی در گفته‌های او آمده است.  
تأثیر فراوان آموزه­های شمس تبریزی در افکار مولوی و نقش مولوی در سنت شعر عارفانه­ی فارسی ایجاب می­کرد که این موضوع به طور مستقل کاویده شود. علاوه بر این، درک مبانی فکری شمس درباره­ی شادی می تواند به درک جایگاه این موضوع در متون عرفانی کمک کند.
در این پژوهش به بررسی دیدگاه‌هــای شمس تبریــزی در مورد شــادی و خوشدلی و همچنیـن
انگیزه‌های شادی در تفکر و اندیشه‌ی او با روش تحلیل محتوا پرداخته می‌شود. روح، محبت، سماع، نماز، تصور بهشت، امید و حتی مرگ از عواملی هستند که به عقیده­ی شمس، موجب شادی می‌شوند. علاوه بر این، شادی و خوشدلی افراد یکسان نیست، بلکه در این عالم هر کسی به چیزی شاد است و شادی گونه‌های مختلف دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Attitude of Shams toward Happiness

چکیده [English]

Happiness is an inner experience that all people praise, but achieving it and understanding its value is very difficult. Shams Tabrizi, Mowlana's beloved and spiritual leader, is one of the few mystics who praised happiness very much, and said valuable words on its causes and motivations.
Abundant influence of Shams's teachings over Mewlana's ideas, and the role of Mewlana in the mystical poetry tradition caused that this issue be searched independently. In addition, understanding Shams's intellectual basics on the happiness can be useful for understanding importance of this issue in mystical texts.
In this research, Shams's points of view on happiness and its causes and motivations are discussed employing a content analysis approach. Spirit, affection, mystical dancing, prayers, paradise imagination, hope, and even death are factors that in Shams' belief cause happiness. However, different people’s happiness is not same, but in this world, everyone is happy with something, and happiness has different kinds.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shams Tabrizi
  • Mowlana
  • Happiness
  • Discourses of Shams Tabriz

1- قرآن کریم

2- التهانوی الفاروقی، محمد علی (1862م) کشاف اصطلاحات الفنون. تهران: خیام و شرکاء کلکته.

3- پلاچیک، روبرت (1365) هیجان ها. ترجمه محمود رمضان زاده. تهران: معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی.

4- تدین، عطاء الله (1372) مولانا و طوفان شمس. تهران: انتشارات تهران.

5- ترمذی، محمد بن عیسی (1403ق) سنن الترمذی. التحقیق عبدالرحمن محمد عثمان. الطبعه الثانیه. بیروت: دارالفکر.

6- ژوزف، ادوارد (1366) آهنگ فریب. تهران: انتشارات ره آورد.

7- سجادی، سیدجعفر  (1339) اصطلاحات عرفانی. تهران: چاپخانه مصطفوی.

8- سعدی، شیخ مصلح الدین (1363) کلیات سعدی. تصحیح محمد علی فروغی. چاپ دوم. تهران: انتشارات ایران.

9- سهروردی، شهاب الدین یحیی (1380) مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح سید حسین نصر. چاپ سوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

10- شمس تبریزی (1377) مقالات شمس تبریزی. به تصحیح و تعلیق محمد علی موحد. چاپ دوم. تهران: انتشارات خوارزمی.

11- شیمل، آنه ماری (1377) من بادم و تو آتش. ترجمه فریدون بدره‌ای. چاپ اول. تهران: انتشارات توس.

12- ظهیری ناو، بیژن، شفیقی، احسان (1386) تجلی روحیه بسط گرایی مولانا در غزلیات شمس. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز. دوره 26، ش2، تابستان 86. صص 161- 145.

13- کی منش، عباس (1366) پرتو عرفان. شرح اصطلاحات عرفانی کلیات شمس. تهران: انتشارات سعدی.

14- قشیری، عبدالکریم بن هوازن (1381) رساله­ی قشیریه. ترجمه ابوعلی حسن بن احمد عثمانی. تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر. چاپ هفتم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

15- مایر، فریتس (1378) حقیقت و افسانه. ترجمه مهرآفاق بایبوردی. چاپ اول. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

16- موحد، محمد علی (1379) شمس تبریزی. چاپ سوم. تهران: انتشارات طرح نو.

17- مولوی، جلال­الدین­محمد (1336)کلیات شمس (دیوان­کبیر). جلد 9. تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر. چاپ اول. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

18- مولوی، جلال الدین محمد (1382) مثنوی معنوی. به تصحیح توفیق سبحانی. چاپ پنجم. تهران: انتشارات روزنه.

19- ناصر خسرو (1363) جامع الحکمتین. به تصحیح هانری کربن و محمد معین. چاپ دوم. تهران: کتابخانه ی طهوری.

20- نجم الدین رازی (1383) مرصاد العباد من المبدأ الی المعاد. به تصحیح محمد امین ریاحی. چاپ دهم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

21- نسائی، احمد بن شعیب (1348ق) سنن نسائی. بیروت: دارالفکر.

22- یثربی، سید یحیی (1386) زبان شمس و زبان مولوی. تهران: مؤسسه ی انتشارات امیر کبیر.