تحلیل ساختاری طرح داستان غنایی "یوسف و زلیخا"ی جامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2012.981

چکیده

تجزیه و تحلیل اجزاء و عناصر سازنده­ی متن یک داستان، زمینه­ی شناخت بیشتر آن را فراهم  می­آورد و نقاط قوت و ضعف آن را باز می­نمایاند. در پژوهش حاضر طرح داستان "یوسف و زلیخا"ی جامی به عنوان یکی از اجزای تشکیل دهنده­ی آن، از دیدگاه چند تن از ساختارگرایان بررسی و تحلیل شده است. در این داستان، ابتدا وضعیت متعادل برقرار است؛ یوسف به دنیا می­آید و زلیخا در خواب بر او دل می­بندد. سپس حادثه رخ می­دهد؛ یوسف خواب می­بیند و این روند تغییر می­کند و وضعیت نامتعادل شکل می­گیرد. بعد از رسیدن قهرمان به هدفش، (پیامبری) وضعیت متعادل سامان یافته­ای شکل می­گیرد. هدف از انتخاب این موضوع، انطباق نظریات ساختار گرایان بر این نوع ادبی (داستان غنایی) است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural Analysis of the Plot of Jami’s Lyrical Story of ‘Yusof and Zoleikha’

چکیده [English]

Analysis of the components and elements of the story of ‘Yusof and Zoleikha’ provides the ground for a better recognition of the story and unravels its strengths and weaknesses. As one of the components of the story in this research, the plot of Jami’s ‘Yusof and Zoleikha’ is analised according to some structuralists’ perspectives. In this story, the situation is at first balanced (stable). Yusof is born and Zoleikha falls in love with him in her dream. Then something happens. Yusof has a dream and the procedure changes, and the unbalanced situation occurs. When the hero achieves his goal and is appointed as a prophet, the balanced situation is revived. The purpose of choosing the present subject is the adjustment of these views to this literary genre (lyrical story).

کلیدواژه‌ها [English]

  • lyrical story
  • Yusof and Zoleikha
  • Abdol-Rahman Jami
  • theory of structural criticism
  • plot
  • Structure

1- قرآن کریم، ترجمه ی الهی قمشه­ای.

2- آلوت، میریام، رمان به روایت رمان­نویسان، ترجمه ی محمد­علی حق­شناس، تهران: مرکز،‌ 1368.

3- احمدی، بابک، ساختار و تاویل متن، چاپ یازدهم، تهران: مرکز، 1388.

4- اخوت، احمد، دستور زبان داستان، چاپ اول، اصفهان: فردا، 1371.

5- اسکولز، رابرت، در­آمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمه ی فرزانه  طاهری، تهران: آگه. 1383.

6- ایگلتون، تری، پیش در­آمدی بر نظریه ی ادبی، ترجمه ی ع. مخبر، تهران: مرکز، 1380.

7- پایور، جعفر، شیخ در بوته، چاپ اول، تهران: اشراقیه،1380.

8- پراپ، ولادیمیر، ریخت­شناسی قصه­های پریان، ترجمه ی فریدون بدره­ای، تهران: مرکز، 1386.

9- جامی، نورالدین عبدالرحمن، نفحات الانس، تصحیح محمود عابدی، چاپ سوم، تهران: موسسه اطلاعات، 1375.

10- هفت اورنگ، تصحیح مرتضی ـ مدرس­گیلانی، چاپ هفتم، تهران: نیلوفر، 1375.

11- سلدن، رامان،­ راهنمای نظریه­ی ادبی­معاصر، ترجمه­ی ع. مخبر، تهران: طرح­نو، 1372.

12- شایگان­فر، حمیدرضا، نقد ادبی، چاپ دوم، تهران: دستان، 1384.

13- فروزنده، مسعود، تحلیل ساختاری داستان ورقه و گلشا عیوقی، مجله ی دانشکده ی ادبیات­و­علوم انسانی دانشگاه­ تربیت ­معلم ­تهران، سال16، شماره ی 60، ص81ـ65، 1387.

14- فورستر، ادوارد­مورگان، جنبه­های رمان، ترجمه ی ابراهیم یونسی، چاپ پنجم، تهران: نگاه، 1384.

 15- قرائتی، محسن، تفسیر نور، جلد چهارم، چاپ دوم، تهران: مرکز فرهنگی درس­هایی از قرآن، 1388.

16- محمد­حسین کرمی و شهین حقیقی، بررسی ساختاری دو روایت از داستان غنایی یوسف و زلیخا، پژوهشنامه­ی ادب غنایی دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال7، شماره ی 13، صص 124ـ89، 1388.

17- لین،شووینگ­تی، نظریه مجموعه­ها و کاربردها، ترجمه­ی عمید رسولیان، تهران: انتشارات دانشگاهی، 1368.

18- مکاریک، ایرناریما، دانشنامه­ی نظریه ادبی معاصر، ترجمه: مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه، 1384.

19- میرصادقی، جمال، عناصر داستان، چاپ چهارم، تهران: سخن، 1385.

20-----------------، ادبیات داستانی، چاپ چهارم، تهران: سخن، 1386.

21- یونسی، ابراهیم، هنر داستان­نویسی، چاپ دهم، تهران: نگاه، 1388.