نقد تطبیقی "ساختار روایی" خسرو و شیرین نظامی و مثنوی پدماوت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2011.990

چکیده

ادبیات تطبیقی دانشی است که با یافتن وجوه مشترک به بررسی احتمال تاثیرگذاری و تأثیر­پذیری دو یا چند اثر ادبی که به قلمروهای ملی ادبی متفاوت تعلق دارند، و نیز تحلیل و آشکارداشت چند و چون این تأثیر و تأثر، می­پردازد. این تطبیق­ها معمولا در بستر دو زبان صورت می­گیرد اما متغیرهای دیگری همچون زمان و زمینه­های فرهنگی و اجتماعی خلق آثار، تفاوت در شیوه­های زیستی و جغرافیای فرهنگی را نیز دربرمی­گیرد. در پژوهش­­های تطبیقی روایت­ ­شناختی، وجوه مشابه و متفاوت درونمایه­هایآثار، شیوه­ها و عناصر روایتگری بررسی می­شود.خسرو و شیرین نظامی و نظیره­ی آن پدماوت عبدالشکور بزمی دو منظومه­ی بزرگ ایرانی و هندی­اند که در ساختار روایی تشابه­ها و تفاوت­هایی دارند. هر دو اثر از حوادث و شخصیت­های تاریخی مایه  گرفته­اند اما روایت نظامی به داستان و روایت هندی به تاریخ متمایل­تر است. از نظر زاویه دید، راوی داستان نظامی دانای کل مطلق و راوی منظومه هندی دانای کل خنثی است. هر دو منظومه از زمان تقویمی و حسی بهره­ گرفته­اند اما زمان تقویمی در آنها قوی­تر است. در انتقال زمانی و مکانی روایت دو منظومه شباهت­ها و تفاوت­هایی وجود دارد. توصیف مناظر طبیعی، مراسم رزم و بزم، و اشخاص در اشکال مختلف در هر دو منظومه نقش مهمی در واقع­نمایی دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Comparative Analysis of the Narrative Structure of Khosrow & Shirin of Nezami with Padmavat Of Abd-ul-Shakoor Bazmi

چکیده [English]

The comparative literature is a field of knowledge which compares the similar and different aspects of literary works in the different society and analyses the effects and influences of two or several works of art. These kinds of researches are usually done in different languages but other factors such as cultural and sociological background and lifestyle differences are taken into consideration in them. In comparative studies of narration, the similar and different aspects of themes, narrative elements and approaches are investigated.
     Khosrow & Shirin of Nezami Ganjehei and it’s imitation Padmavat of Abd-ul-Shakoor Bazmi Dehlavi are two great literary works in Iran and India. This research shows that they have similar and different aspects of narrative structure. Both of them have originated from historical events and characters; however, Nezami’s narration pays more attention to story and Indian narration pays more attention to history. The narrator of Nezami’s story is an omniscient and the narrator of Indian work is a limited omniscient. Both of them have made use of the chronological and mental time but the chronological time is more dominant. There are some differences and similarities in both works In transmission of the time and place of the narration. The description of natural views and ritual ceremonies and characters in different forms play an important role in realistic aspects in both works.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khosrow & Shirin Nezami
  • Padmawat of Abd-ul-Shakoor Bazmi Dehlavi
  • Narration

- اخوت، احمد (1371) دستور زبان داستان. اصفهان: نشر فردا.

2- اعظمی، شعیب (1380) روابط قدیمی ایران و هند و زبان و ادبیات فارسی. برگزیده مقالات نخستین همایش روابط فرهنگی ایران و هند. بمبئی: بی نا. صص30-1.

3- امامی، نصرالله و بهروز مهدی زاده فرد (1387) روایت و دامنۀ زمانی روایت در قصه های مثنوی، ادب پژوهی.  شماره 5. صص 160- 129.

4- انوشه، حسن (1380) دانشنامه ادب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلادش)، بخش1. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.  صص 574-573.

5- ایگلتون، تری (1368) پیش درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات. ترجمه­ی فرزانه طاهری. تهران: آگاه.

6- ایوتادیه، ژان (1387) نقد ادبی در قرن بیستم. ترجمه­ی  مهشید نونهالی. تهران: نیلوفر.

7- بابا صفری، علی اصغر و غلامرضا سالمیان (1387) ستی و بازتاب آن در ادب فارسی. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد. شماره­ی160. صص70-49.

8- بزمی دهلوی، عبدالشکور (1350) پدماوت. تصحیح امیر حسن عابدی. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.

9- بیشاب، لئونارد (1374) درس هایی درباره داستان نویسی. ترجمه­ی محسن سلیمانی. تهران: نشر زلال.

10- تودوروف، تزوتان (1379) منطق گفتگویی میخائیل باختین. ترجمه­ی داریوش کریمی. تهران: نشر مرکز.

11- رضی، احمد (1386) داستان وارگی تاریخ بیهقی. نامه فرهنگستان. سال 3. شماره6. صص19-6.

12- سید حسن عباس (1377) گفتارهای پژوهشی در زمینه ادبیات فارسی. به کوشش سید حسن عباس. تهران: انتشارات موقوفات دکتر محمود افشار.

13- شهابی، علی اکبر (1337) نظامی شاعر داستان سرا. تهران: کتابخانه ابن سینا.

14- قاسم­نژاد، علی (1376) فرهنگنامه ادبی فارسی.  جلد دوم. چاپ اول. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. صص698- 695.

15- عابدی، امیر حسن (1372) نظامی و هند. مجموعه مقالات کنگره بین المللی بزرگداشت نهمین سده تولد حکیم نظامی گنجوی. ویراستار و گردآورنده: منصورت ثروت. جلد سوم. تبریز: دانشگاه تبریز، صص490-480.

16- مارتین، والاس (1382)  نظریه های روایت. ترجمه­ی محمد شهبا. تهران: انتشارات هرمس.

17- محمدی، محمد هادی (1378) روش­شناسی نقد ادبیات کودکان. تهران: سروش.

18- مدبری، محمود و نجمه حسینی سروری  (1387) از تاریخ روایی تا روایت داستانی. گوهر گویا. سال دوم. شماره6. صص28-1.

19- مندنی­پور، شهریار (1383) کتاب ارواح شهرزاد. تهران: ققنوس.

20- میرصادقی، جمال (1380)  عناصر داستان. چاپ چهارم. تهران: سخن.

21-                       (1387) راهنمای داستان نویسی. تهران: سخن.

22- نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف (1378) خسرو و شیرین. تصحیح حسن وحید دستگردی. به کوشش سعید حمیدیان. چاپ سوم. تهران: نشر قطره.

23- نورمحمد خان، مهر (1372) جستاری در نفوذ نظامی در شبه قاره.                                                                                                                                                                                                                                                                                          ویراستار و گردآورنده: منصورت ثروت.  جلد سوم. تبریز: دانشگاه تبریز. صص373- 369.

24- یاکوبسن، رومن و دیگران (1385) نظریۀ ادبیات. ترجمه­ی عاطفه طاهایی. تهران: نشر اختران.