بررسی نوستالژی در دیوان ناصرخسرو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

10.22111/jllr.2010.946

چکیده

ناصرخسرو به عنوان شاعری صاحب سبک و غیر قابل تقلید در ادبیات فارسی شناخته شده است. هر شاعری به فراخور حال و هوا و موقعیت خود به گذشته و لحظات پسِ پیش نهاده توجه دارد. نوستالژی یکی از اصطلاحات روانشناسی است که وارد حیطه­ی ادبیات شده است. نوستالژی یا حسرت­سروده، حسرت­های شاعران و نویسندگان را که با نگاهی به گذشته در آثار آنان نمود یافته است، به مخاطبان عرضه می­کند. این پژوهش ابتدا تعریفی از نوستالژی به دست می­دهد و انواع مفاهیم نوستالژی را در زیر دو عنوان کلیِ فردی و جمعی ارائه می­دهد؛ سپس به بررسی مفاهیم نوستالژی در دیوان ناصرخسرو و تحلیلِ کارکردهای زبــان در نوستالژیک کردن فضای اشعار و ارتباط آن با نوستالژی فردی و همچنین بررسی مؤلفه­هایی همچون اسطوره­پردازی و گرایش به آرمانشهر و پیوند آن با نوستالژی جمعی می­پردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study on Nostalgia in Naser Khosraw's Divan

چکیده [English]

Naser Khosraw is known as a poet with his own unique and inimitable style in Persian literature. Depending on their mood and status, every poet has a particular attitude towards past and the upside-down moments. Nostalgia is a psychology term that has entered into literature scope. Nostalgia, or regret verses, introduces to the audiences the poets and authors’ regrets about the past – the regrets that are reflected in their writings. This research first presents a definition of nostalgia then provides all meanings of nostalgia under two general headings, namely idiosyncratic and collective ones. Afterwards, nostalgia is studied in Naser Khosraw's Divan and the role of linguistic functions in rendering a nostalgic atmosphere to the poem is studied, along with exploring its relationship with the idiosyncratic nostalgia. Moreover, elements of mythology and tendency to utopia and their relation to the collective nostalgia will be explored, accordingly.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nostalgia
  • Language Function
  • Naser Khosraw’s Divan
1- آشوری، داریوش (1381) فرهنگ علوم انسانی. تهران: مرکز.
2- اسعدی، مریم السادات (1387) سیمای ناصرخسرو پیش از تحول روحی. مجله دانشکده علوم انسانی دانشگاه سمنان. سال هفتم، شماره­ی22، صص44-27.
3- اسلامی ندوشن، محمدعلی (1355) پیوند فکر و شعر در نزد ناصرخسرو. یادنامه ناصرخسرو، جلال متینی. مشهد: انتشارات دانشگاه مشهد.
4- اسماعیل­پور، ابولقاسم (1377) اسطوره و بیان نمادین. تهران: سروش.
5- انوشه، حسن (1376) فرهنگنامه­ی ادبی فارسی: گزیده اصطلاحات، مضامین و موضوعات ادب فارسی. جلد دوم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
6- بایار، ژان پیر(1376) رمزپردازی آتش. ترجمه­ی جلال ستاری، تهران: مرکز.
7- تقی­زاده، سید حسن (1379) تحقیقی در احوال ناصرخسرو. تهران: فردوسی.
8- دشتی، علی (1362) تصویری از ناصرخسرو. به کوشش مهدی ماحوزی. تهران: جاویدان.
9- دو بوکور، مونیک (1387) رمزه­های زنده جان. ترجمه­ی جلال ستاری. تهران: مرکز.  
10- ریوفراری، آنا اولیور (1371) نقاشی کودکان و مفاهیم آن. تهران: دستان.
11- سان، هوارد و دورتی (1378) زندگی با رنگ. تهران: حکایت.
12- شفیعی­کدکنی، محمدرضا (1386) زمینه­­ی اجتماعی شعر فارسی. تهران: نشر اختران.
13- ----------------(1378) صورخیال در شعر فارسی. چاپ هفتم. تهران: آگه.
14- شمیسا، سیروس (1384) بیان و معانی. تهران: میترا.
15- شعار، جعفر (1379) گزیده اشعار ناصرخسرو. تهران: قطره.
16- عالی عباس­آباد، یوسف (1387) غم غربت در شعر معاصر. گوهر گویا. سال دوم. شماره 6. صص180-155.
17- فتوحی، محمود (1387) سه صدا، سه رنگ، سه سبک. ادب پژوهی. شماره­5. صص30-9.
18- فلاح رستگار، گیتی (1355) آزاد اندیشی در شعر ناصرخسرو. یادنامه ناصرخسرو، جلال متینی. مشهد: انتشارات دانشگاه مشهد.
19- لوشر، ماکس (1374) روان­شناسی رنگ­ها. ترجمه­ی لیلا مهراد­پی­. تهران: دُرسا.
20- ناصرخسرو (1370) دیوان اشعار. تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقق. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
21----------------(1354) سفرنامه. به کوشش محمد دبیر سیاقی. تهران: زوّار.
22- هانسبرگر، آلیس (1380) ناصرخسرو لعل بدخشان. ترجمه­ی فریدون بدره­ای. تهران: نشر و پژوهش فرزان روز.
23- وزین پور، نادر (1375) برگزیده و شرح آثار ناصرخسرو. تهران: فروزان.