بن مایه های غنایی در تازی سروده های خاقانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ولایت. ایرانشهر، ایران

چکیده

   خاقانی ، یکی از گویندگان سبک آذربایجانی است که از ستارگان فروزان آسمان ادب سدة ششم ایران و از سبک­داران کم­مانند ادبیّات در سراسر سده­های پس از خویش به شمار می­آید که در گسترة پهناور نظم و نثر فارسی و تازی، خوش درخشیده است. به دنبال فراگیر بودن پهنة ادبیّات غنایی بی­گمان دیوان خاقانی نیز از این دیدگاه، درخور بررسی است در میان یادگار های جادو­سخن آذربایجان سروده­های تازی او جایگاه غنایی ویژه­ای دارند نگارنده در جستار پیش­روی با انگیزة شناخت ژرف­تر عواطف، هیجانات و احساسات خاقانی به یاری روش توصیفی- تحلیلی در پی پاسخ دادن به این پرسش است که کدام یک از بن­مایه ها و اندیشه­های غنایی خاقانی در تازی­سروده­های او، بازتاب یافته­اند؟ بررسی­ها نشان می­دهد که سخن­سنج شروانی، در سروده­های تازی به بازتاب درون­مایه­های خوشایند غنایی عشق و جوانی، بزم باده، آرزوها، خودستایی ، ستایش و شادی­نامه و بن­مایه­های ناخوشایند غنایی پیری و ناتوانی، حسب حال، شکواییه (اندوه، درد، گریه و گله)، بیماری، نومیدی و بدبینی، خوارداشت و نکوهش، هراس­های سه گانه (بیمناکی از بدخواهان شروانی، بیمناکی از گرفتاری­های روزگار و بیمناکی از تنگ­دستی)، آوارگی و تنهایی و سرگردانی و سرانجام سوگ نامه و البّته درون­مایه­های پراکندة دیگری چون نیایش، عرفان و وطن­سرایی و.. پرداخته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Lyrical themes in Khaghani's Arabic poems

نویسنده [English]

  • Arman koohestanian
Assistant Professor of Persian Language and Literature Department, University of Velayat. Iranshahr, Iran
چکیده [English]

Abstract
     Khaghani is one of the Azerbaijani style poetsWhich is one of the shining stars in the sky of Iranian literature in the sixth century. He is considered a poet with a unique style in the literature of the following centuries. Khaghani has been very brilliant in Persian and Arabic poetry and prose. Due to the vastness of lyrical literature, Khaghani's divan also has an important place in this regard. Among the works of this Azerbaijani wizard, her Arabic poems have a special lyrical place. In this article, the author uses a descriptive-analytical method to better understand Khaghani's emotions and   feelings to answer the question that Which of the lyrical themes and ideas can be seen in Khaghani's Arabic poems?
 Studies show that Adib Shervani, in her Arabic poems, reflects the pleasant lyrical themes better than her other works؛ Pleasant topics such as love and youth, wine celebration, wishes, bragging, praise and congratulations. Khaghani also discusses the themes of lyric poetry such as aging and disability, biography, dissatisfaction (sadness, pain, crying and wailing), illness, despair and pessimism, humiliation and insult, three types of fear (fear of enemies, fear of calamities). Time (and fear of poverty), displacement and loneliness and wandering and finally mourning speaks.
Of course, he also talks about other topics such as prayer, mysticism and homeland. 

1. Introduction

Persian literature with a history of more than a thousand years, has a remarkable height and width and in general, has four types of epic, lyrical, educational and dramatic (see: Tamimdari, 2001: 145). Among these, "the widest semantic horizon is the horizon of lyric poems" (Shafiee Kadkani, 1994: 7). Although the history of Lyrical poem in Iran dates back to the time of early poets (see: Neshat, 1968: 88/1), but the use of the word Lyrical poem in Persian is not very old and is derived from the phrase "Alshe?r al- ghenayi " from the Arab. (see: Shamisa, 2011: 127). Although the comprehensive definition of this type of literature is a difficult phenomenon due to the breadth of the field, nevertheless, whatever the interpretation of lyrical literature, its purpose is to "describe the emotions and sensuality of the individual and all human sensuality of any kind. "It's the subject of lyrical literature." (Safa, 2000: 3). Khaghani Shervani, this wise sage and eloquent orator, is one of the great masters of poetry and prose (see: Hedayat, 1966: 732) who has left valuable works in Persian and Arabic and has taught so much that "some believe that The way of talking to Khaghani has reached its peak (Awfi, 1983: 708). Today, we have received more than 20,000 verses from her, of which only 547 verses are in Arabic (see. Mir Qadari, 2005: 546). And this statistic is 2.5% of the total poems of Khaghani. Although sonnet is the best form of sonnet and its lexical meaning (story of youth, lovemaking, conversation with women and their description) is a reason for this speech (see: Qais Razi, 1960: 358). And the introduction of the ghasideh s  is also an arena for dealing with the passion of love (Dad, 2007: 133). But Khaghani's Arabic poems, compared to her 20,000 verses, are the best reflection of her lyrical thoughts.   Because in fact Khaghani's Arabic poems are her hidden sun, the author in this article, by examining and analyzing these poems, seeks to know what are the Lyrical themes of Khaghani's Arabic poems and how can they be categorized?

Research Method

The author seeks to reveal the lyrical themes of Shervani's poet in a descriptive-analytical manner and takes another step in showing this unknown and hidden sun of Khaghani and from the peak of the most lyrical. The performance of Khaghani's ideas acquaints the readers with his spirits and emotions and his most mysterious words.
 

Discussion

Those Khaghani Arabic poems that have reached us today have a special lyrical status. The poet's tone in addressing his feelings emphasizes the emotional function of the word. . According to literary critics, "the one whose emotions are dominant, his expression is full of pimples and inflammation, and the one whose intellect and logic are dominant, his expression is moderate" (Zarrinkoob, 2002: 176). Khaghani, with his eloquent and inflammatory expression, has revealed the pleasant and unpleasant  of lyrical elements with the help of various tricks; In such a way that among these forty pieces of current poetry, few poems can be found that are completely devoid of lyrical themes, so Khaghani's Arabic poems can be considered a special mirror that better reflects his inner self.  Studies show that Adib Shervani in his Arabic poems reflects the pleasant themes of the lyric poems better than his other works. Pleasant topics such as love and youth, wine celebrations, wishes, bragging, praise and congratulations. Khaghani also discusses the themes of lyric poems such as aging and disability, biography, dissatisfaction (sadness, pain, crying and wailing), illness, despair and pessimism, humiliation and insult, three types of fear (fear of the enemy, fear of disaster). . Time (and fear of poverty), displacement and loneliness and confusion and finally mourning speaks for itself. Of course, he also talks about other topics such as prayer, mysticism and homeland.

Conclusion

 The lyrical themes of Khaghani's Arabic poems can be divided into two categories, pleasant and unpleasant, the second of which is broader. One of the pleasant themes of Khaghani's Arabisc poems is the love of beauties and youth, which is evident in the lyric and introduction of qasideh s . The arrogant poet describes his superiority by giving a new meaning to the lyrical appearance of wine. This eloquent writer uses his wishful thinking to express his wishes about Mamdouh in order to have a greater impact on his soul and psyche. Khaghani, with his tendency towards the first person and the repetition of "I", often provides the ground for arrogance. He sings the most passionate example of praise for others to the Prophet. Congratulations are one of the most pleasing themes in lyrical literature, which expresses the rich taste and talent of the poet in these poems. Addressing old age and disability is a large part of the unpleasant themes of Khaghani Arabic poetry. To the extent that these poems can be called "Nafsat al-Masdoor" by Khaghani. He complains about his compatriots and is very sad about Khaqan, but he hides this sadness under the cover of the Arabic language in order to save his life. Another unpleasant lyric theme is the recollection of bitter memories of 549 and getting caught in tuberculosis This narcissistic poet does not forget to humiliate and slander other poets in Arabic. Khaghani addresses his fears in three categories: fears of Shervani ill-wishers, events of the time, and poverty. The mourning poet mentions the death of Caliph Al-Mustanjad Ballah in 566. In addition to these pleasant and unpleasant themes, other themes such as prayer, mysticism and praise of the homeland are also seen in his Arabic poems.
 

References

1-Amiri Omrayi, Tarhom,1999, Persian language lyrical literature, http://aryaadib.blogfa.com/category/.
2-Awfi, Mohammad, 1982,Tazkereh Labab Al-Bab, translated by Mohammad Abbasi, Tehran: Fakhr Razi Bookstore.
3-Charamgi Omrani, Morteza,2013, The Beloved Face and Her Poetic Titles and Titles in the Poems Left by Rudaki, Journal of Lyrical Literature, Volume 11, Number 21, pp. 82-65
4-Dad, Sima,2006, Dictionary of Literary Terms, third edition, Tehran: Morvarid.
5-Hakemi, Ismail,2007, Research on Iranian Lyrical Literature,Tehran: University of Tehran.
6-Hedayat, Reza Gholi Khan,1965, Tazkereh Riyat al-Arifin, by Mohammad Ali Gorgani, Tehran: Mahmoudi Bookstore Publishing.
7-Jafari Nejad, Seyed Abolfazl,2006, "Nowruz in the Classical Works of Persian Language," Journal of Social Sciences Perspectives on Cultural Communication, No. 22, pp. 24-31
8-Khaghani, Afzal-ud-Din Badil,1891, Khaghani's Divan, by Mohammad Sadegh Ali Razavi Lucknow.
9-Khaghani, Afzal-ud-Din Badil, 2014, Khaghani's Divan, edited by Mir Jalaluddin Kazazi, third edition, Tehran: Nashr markaz.
10-Malek Sabet, Mehdi,2006, Literary Type of Poetic Prayers, Journal of Literature and Humanities, University of Tehran,NO 179, pp. 142-131.
11-Martineh, Andre, 2001,Fundamentals of General Linguistics, translated by Hormoz Milanian, Tehran: Hermes.
12-Mashhadi, Mohammad Amir; Kouhestianian, Arman; Jaghoori,fatemeh, 2014, "Comparative study of two pines of Khaghani and Bohtari",Journal of Comparative Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Bahonar University of Kerman, sixth year of autumn and winter, pp. 293-276.
13-Mirqaderi, Seyyed Fazlollah,2005, Khaghani Experimental Nature in Arabic Poetry, Proceedings of the Khaghani Studies Conference, Volume One, Urmia University, pp. 557-540.
14-Mirzaei Moghaddam, Maryam ; Qasem Sahraei and Ali Heidari, 2020,Poetic and emotional functions in the lyric language of Abhar Al-Asheghin, Journal of Lyrical Literature, 18th year, No. 35, pp. 265-245.
15-Motamen, Zain Al-Abedin,1985, Persian poetry and literature, Tehran: Zarrin.
16-Neshat, Mahmoud,1967, Zib Sokhan,Volume I, Tehran, Iran Books Publishing Company.
17-Parsapour, Zahra,2004, Comparison of epic and lyrical language based on Khosrow, Shirin and Iskandarnameh, Tehran: University of Tehran.
18-Qais Razi, Shams, 1959,Al-Mujam Fi Ma'ayer Ashar  Al-Ajam , edited by Modarres Razavi, Tehran: University of Tehran.
19-Rahmani, Homa,2015, Research on the nature and what of lyrical literature, Proceedings of the 10th International Conference on the Promotion of Persian Language and Literature, Mohaghegh Ardabili University, pp. 1-14.
20-Rasoulnejad, Abdullah; parsa,Seyyed Ahmad,2012, A Thematic Study of Khaghani's Arabic Poems and Their Comparison with His Persian Poems, Journal of the Iranian Association of Arabic Language and Literature, No. 22, pp. 153-121.
21-Rastegar Fasaei, Mansour,1993, Types of Persian Poetry, First Edition, Shiraz: Novid.
22-Razmjoo, Hossein,2003, Literary Types and Its Works in Persian Language, Mashhad: Ferdowsi University.
23-Safa, Zabihollah,1999, Epic Song in Iran, Tehran: Amirkabir.
24-Safavid, Cyrus,1994, from Linguistics to Literature,Volume One, Tehran: Cheshmeh.
25-Shafiee Kadkani, Mohammad Reza;1993, Types of Persian Literature and Poetry, Persian Magazine of Wisdom and Effort, No.32 pp. 119-96.
26- Shafiee Kadkani, Mohammad Reza,2012, Imaginary images in persian poems,
 Tehran: Agah.
 27-Shamisa, Sirus,2010, Literary Types, Fourth Edition, Fourth Edition, Tehran: Mitra .
 28-Sooratgar, Lotfali, 1962,Lecture, Tehran: University of Tehran.
 29-Tamimdari, Ahmad,2000, Iran Book on the History of Persian Literature. Schools, Periods, Styles and Literary Types, First Edition Tehran: Al-Huda.
 30-wellek, René,1995, History of New Criticism, translated by Saeed Arbab Shirani, Volume 2, Tehran: Niloufar.
 31-Zakeri Kish, Omid; Toghyani,Ishaq ; Nourian ,Seyyed Mehdi,2014, Structural analysis of lyrical language based on the Nafthat Al-Masdoor, Quarterly Journal of Linguistic Research, Volume 5, Number 2, pp. 138-111.
 32-Zambaur, Edward.von,1986, Ritterfon Mojam AL- ansab  va AL-athrat  AL- hakemat fi tarikh  AL- islami  , translated by Zaki Muhammad Hassan Bek and Hassan Ahmad Mahmoud. Beirut: university of  Fouad al-Awal  .
33-Zarrin Koob, Abdolhossein,2002, Poetry  without a mask, Tehran: Maharat.
 
 
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khaghani
  • Arabic poems
  • lyrical literature
  1. امیری امرایی، ترحم ،۱۳۷۸،ادبیّات غنایی زبان فارسی، http://aryaadib.blogfa.com/category/
  2. پارساپور، زهرا، ۱۳۸۳، مقایسة زبان حماسی و غنایی با تکیه بر خسرو و شیرین و اسکندرنامة نظامی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  3. تمیم­داری، احمد، ۱۳۷۹، کتاب ایران تاریخ ادب پارسی، مکتب­ها، دوره­ها، سبک­ها و انواع ادبی، چاپ نخست تهران: الهدی.
  4. جعفری نژاد، سید ابوالفضل، ۱۳۸۵، نوروز در آثار کلاسیک زبان پارسی، نشریة علوم اجتماعی چشم­انداز ارتباطات فرهنگی، شماره 22، صص 24- 31.
  5. چرمگی عمرانی، مرتضی، ۱۳۹۲، سیمای معشوق و عناوین و القاب شاعرانة او در اشعار به جا مانده از رودکی ، پژوهشنامه ادب غنایی ، سال 11، شماره 21 صص 82-65.
  6. حاکمی، اسماعیل،۱۳۸۶، تحقیق دربارة ادبیّات غنایی ایران، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  7. خاقانی، افضل­الدّین بدیل ،۱۸۹۱، دیوان خاقانی، به کوشش محمد صادق علی رضوی لکنهوی، مطبع منشی نولکشور.
  8. خاقانی، افضل­الدّین بدیل، ۱۳۹۳،دیوان خاقانی، ویراستة میر جلال الدّین کزّازی، چاپ سوم، تهران: مرکز.
  9. داد، سیما، ۱۳۸۵، فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ سوم،تهران: مروارید.
  10. ذاکری کیش، امید؛ طغیانی، اسحاق؛ نوریان ، سید مهدی ، ۱۳۹۳، تحلیل ساختاری زبان غنایی با تکیه بر نفثه المصدور، فصلنامة جستارهای زبانی، دورة پنجم، شمارة 2، صص 138-۱۱۱.
  11. رحمانی، هما، ۱۳۹۴،تحقیق در ماهیت و چیستی ادبیّات غنایی، مجموعه مقالات دهمین همایش بین­المللی ترویج زبان و ادب فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، صص: 14-1.
  12. رزمجو، حسین، ۱۳۸۲، انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی، مشهد : دانشگاه فردوسی.
  13. رستگار فسایی، منصور،۱۳۷۲، انواع شعر فارسی، چاپ نخست، شیراز: نوید.
  14. رسول­نژاد، عبدالله؛ پارسا، سیّد احمد، ۱۳۹۱، بررسی مضمونی سروده­های عربی خاقانی و مقایسة آن­ها با چکامه­های پارسی وی، مجلة انجمن ایرانی زبان و ادبیّات عربی، شمارة 22، صص: 153-121.
  15. زامباور، ادوارد ریترفون، ۱۹۸۶، معجم الانساب و الاسرات الحاکمه فی تاریخ الاسلامی، ترجمة زکی محمد حسن بک و حسن احمد محمود. بیروت: جامعه فوادالاول.
  16. زریّن کوب، عبدالحسین، ۱۳۸۱، شعر بی­دروغ شعر بی نقاب، تهران: مهارت.
  17. شفیعی کدکنی، محمدرضا، ۱۳۷۲، انواع ادبی و شعر فارسی، مجلۀ خرد و کوشش فارسی، سال ٨، شماره  صص۱۱۹-۹۶.
  18. شفیعی کدکنی، محمدرضا، ۱۳۹۱، صورخیال در شعر فارسی، تهران: آگاه.
  19. شمیسا، سیروس، ۱۳۸۹، انواع ادبی، چاپ چهارم از ویرایش چهارم، تهران: میترا.
  20. صفا، ذبیح­الله، ۱۳۷۸،حماسه­سرایی در ایران، تهران: امیرکبیر.
  21. صفوی، کوروش، ۱۳۷۳، از زبانشناسی به ادبیات، جلد اول، تهران: چشمه.
  22. صورتگر، لطفعلی،۱۳۴۱، سخن­سنجی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  23. عوفی، محمّد، ۱۳۶۱، تذکره لباب الالباب، ترجمة محمد عباسی، تهران: کتابفروشی فخر رازی.
  24. قیس رازی، شمس، ۱۳۳۸، المعجم فی معاییر اشعار العجم، ویراستة مدرس رضوی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  25. مارتینه، آندره، ۱۳۸۰، مبانی زبان­شناسی عمومی، ترجمة هرمز میلانیان، تهران: هرمس.
  26. - مشهدی، محمد امیر؛ کوهستانیان، آرمان ؛ جاقوری، فاطمه ،۱۳۹۳، بررسی تطبیقی دو چامه تازی از خاقانی و بحتری، نشریۀ ادبیات تطبیقی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال ششم پاییز و زمستان،  شماره ۱۱، صص ۲۹۳-۲۷۶،.
  27. ملک ثابت، مهدی، ۱۳۸۵، نوع ادبی مناجات­های منظوم، مجلة ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه تهران، شمار، 179، صص:۱۴۲-۱۳۱
  28. موتمن، زین العابدین، ۱۳۶۴، شعر و ادب فارسی، تهران: زرین.
  29. میرزایی مقدّم، مریم ؛ صحرایی، قاسم ؛ حیدری، علی ، 139۹، کارکردهای شعری و عاطفی در زبان غنایی عبهر العاشقین، پژوهشنامة ادب غنایی،سال هجدهم، شمارة 35، صص 265-245.
  30. میرقادری، سید فضل­الله، ۱۳۸۴، طبع­آزمایی خاقانی در شعر عربی، مجموعه مقالات برگزیدة همایش خاقانی­شناسی، جلد نخست دانشگاه ارومیه، صص: 557-540.
  31. نشاط، محمود، ۱۳۴۶، زیب سخن، جلد یکم، تهران: شرکت سهامی چاپ و انتشارات کتب ایران.
  32. ولک، رنه،۱۳۷۴، تاریخ نقد جدید، ترجمة سعید ارباب شیرانی، جلد دوم، تهران: نیلوفر.
  33. هدایت، رضا قلی خان، 1344، تذکره ریاض­العارفین، به کوشش محمد علی گرگانی، تهران: نشر کتاب فروشی محمودی.